Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 18 maja 2016 r., sygn. akt V SO/Wa 67/15

Uzasadnienie

W niniejszej sprawie wnioskodawca W. S. wystąpił z wnioskiem (sporządzonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 2 marca 2016 r. – data stempla pocztowego) o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, mieszka w Wielkiej Brytanii, w [...] i otrzymuje emeryturę w wysokości [...] GBP (funtów szterlingów). Oświadczył również, iż nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych ani żadnego majątku.

W załączonym do wniosku uzasadnieniu wyjaśnił, że jego tygodniowy dochód stanowi kwota 151,20 GBP zwana "zasiłkiem dla osób o niskich dochodach" lub "małą emeryturą" dla osób opłacających składkę ubezpieczenia do HM & Reveniu, co najmniej przez 5 lat. Do głównych wydatków zaliczył zobowiązanie finansowe w wysokości 6.200 GBP – spłacane w tygodniowych ratach po 75 GBP (tj. 325 GBP w skali miesiąca) oraz koszty prowadzonych postępowań sądowych (2.280 GBP). Wnioskodawca przedstawił miesięczne zestawienie dochodów i wydatków. Jako dochód wskazał kwotę 648 GBP, a jako wydatki (wynoszące w sumie 641 GBP) wymienił:

1. - spłatę pożyczki (325 GBP),
2. - koszty postępowania sądowego w Polsce, w tym przede wszystkim koszty korespondencji (317 GBP, 360 zł),
3. - wydatki na energię elektryczną, gaz, wodę, ścieki (ok. 48 GBP),
4. - opłatę za telefon (35 GBP),
5. - travel Card (42 GBP).

Wobec tego, że oświadczenia złożone przez wnioskodawcę na urzędowym formularzu PPF okazały się niewystarczające do oceny jego sytuacji majątkowej, zarządzeniem referendarza sądowego z 14 marca 2016 r. wnioskodawca został wezwany w terminie siedmiu dni pod rygorem ujemnych skutków prawnych do udzielenia następujących informacji:

1. 1) czy jedynym źródłem dochodów wnioskodawcy jest "emerytura", określana również jako "zasiłek dla osób o niskich dochodach", czy osiąga inne dochody, czy też jest osobą bezrobotną; jeżeli osiąga inne dochody poza wskazanymi, to z jakiego tytułu i w jakiej miesięcznej wysokości;
2. 2) czy wnioskodawca w ciągu ostatniego roku podejmował jakieś prace na terytorium Anglii, jeśli tak to jakiego rodzaju prace, w jakich okresach, należy wskazać wysokość wynagrodzenia jakie wnioskodawca uzyskał z tego tytułu w ciągu ostatniego roku;
3. 3) gdzie i na podstawie jakiego tytułu prawnego wnioskodawca zamieszkuje i jakie są związane z tym opłaty (czynsz najmu, opłaty za mieszkanie);
4. 4) czy wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe na terytorium Anglii, czy też na terytorium Polski, czy samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, czy posiada członków rodziny, w tym również w Polsce, na których ciąży obowiązek wzajemnej pomocy, obowiązek alimentacyjny;
5. 5) czy wnioskodawca w ciągu ostatniego roku przebywał na terytorium Polski, czy podróżował komunikacją lotniczą, bądź inną komunikacją, jak często, jakie wydatki z tego tytułu poniósł w ciągu ostatniego roku;
6. 6) jakie są miesięczne wydatki wnioskodawcy oraz osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym, związane z niezbędnym utrzymaniem (wydatki na wyżywienie, ubranie, leczenie);
7. 7) czy wnioskodawca bądź osoby, z którymi prowadzi gospodarstwo domowe posiadają majątek ruchomy o znacznej wartości, np. samochody;
8. 8) czy wnioskodawca bądź osoby, z którymi prowadzi gospodarstwo domowe posiadają rachunki bankowe, bądź zasoby pieniężne (oszczędności pieniężne, lokaty, udziały), zgromadzone w inny sposób niż na rachunkach bankowych, a jeśli tak, to w jakiej wysokości oraz do złożenia następujących dokumentów (ewentualnie ich potwierdzonych za zgodność kserokopii):
9. 1. wyciągów i wykazów z posiadanych przez wnioskodawcę – rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, ewentualnie dokumentu bankowego, z którego wynika zamknięcie (likwidacja) bądź blokada rachunku;
10. 2. kopii dokumentu, na podstawie którego otrzymuje kwotę 151,20 GBP/tydzień, określoną przez skarżącego jako "emeryturę", "zasiłek dla osób o niskich dochodach" wraz z tłumaczeniem dokumentu na język polski;
11. 3. tytułu prawnego, na podstawie którego wnioskodawca korzysta z mieszkania wraz z tłumaczeniem dokumentu na język polski;
12. 4. kopii umowy pożyczki, bądź innego dokumentu, z którego wynika, że wnioskodawca zaciągnął "zobowiązanie finansowe w kwocie 6.200 GBP" wraz z tłumaczeniem dokumentu na język polski;
13. 5. innego dokumentu, z którego wynika, że korzysta z pomocy finansowej, pomocy socjalnej bądź innej pomocy na terytorium Anglii ze wskazaniem jej miesięcznej wysokości wraz z tłumaczeniem dokumentu na język polski;
14. 6. innych dokumentów, które mogłyby potwierdzić wykazywaną sytuację materialną wnioskodawcy.

Wezwanie sporządzone w wykonaniu powyższego zarządzenia zostało doręczone wnioskodawcy w dniu [...] kwietnia 2016 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru - na karta 50 akt sądowych) i dotychczas nie zostało wykonane przez wnioskodawcę. Jedynie w piśmie z dnia [...] kwietnia 2016 r. (w którym wnioskodawca powołał sygnatury kilkunastu jego spraw zawisłych przed tut. Sądem) wskazał m.in, że przesyła odpowiedź na wezwanie w niniejszej sprawie, jednak odpowiedzi takiej nie załączył (vide karta 47 akt sądowych). Zatem siedmiodniowy termin na wykonanie przedmiotowego wezwania bezskutecznie upłynął 25 kwietnia 2016 r.

Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319).

W tym miejscu podkreślić należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest stan majątkowy jej i jej rodziny. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). Jeżeli oświadczenia składane we wniosku o przyznanie prawa pomocy okażą się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzą wątpliwości, Sąd (referendarz sądowy) może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego (art. 255 p.p.s.a.).

W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym brak współpracy ze strony podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy skutkuje uznaniem, że nie wykazał on zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., koniecznych dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2009 r., sygn. akt II FZ 91/09, LEX nr 550327). W niniejszej sprawie wnioskodawca w żaden sposób nie udokumentował swojej sytuacji majątkowej. Wobec nieprzedstawienia żądanych dokumentów, nie można ustalić, czy W. S. wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w postanowieniu.