Uzasadnienie
Z. P. (dalej też jako skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...]. Zaskarżoną decyzją Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2013 roku nr [...] nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości 2 000 złotych za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII.
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267), art. 64 ust. 1 i 2, art. 64 c, art. 140 aa ust. 1, 3, 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit b), ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm. dalej także jako p.r.d.), art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 o drogach publicznych (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 260 ze zm. - zwanej dalej u.d.p.), § 3 i § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (t. j. Dz. U. z 2013 r. poz. 951).
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym:
W dniu [...] czerwca 2013 r. w B. na ulicy [...], w ciągu drogi krajowej nr [...], inspektor inspekcji transportu drogowego zatrzymał do kontroli drogowej samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem kierował D. Z., który wykonywał przewóz betonu w imieniu i na rzecz przedsiębiorcy Z. P. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10 C/II o numerach fabrycznych [...] i [...]. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu stwierdzono, że:
- - nacisk podwójnej osi napędowej pojazdu wyniósł 22,55 tony, co stanowi przekroczenie o 3,55 tony a więc 18,68 % dopuszczalnej normy,
- - masa całkowita pojazdu wyniosła 32,65 tony, co stanowi przekroczenie o 0,65 tony a więc o 2,03 % dopuszczalnej normy,
- - normatywność w zakresie nacisku pozostałych osi pojazdu, normatywność wymiarów zewnętrznych tj. długość, szerokość wysokość pojazdu.
W związku ze stwierdzonymi w trakcie kontroli drogowej naruszeniami [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] września 2013 r., nr [...] nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 2 000 zł. za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII, gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20%.
W odwołaniu od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego skarżący zarzucił, że w toku kontroli organ administracji dokonał pomiaru masy pojazdu niezgodnie z wytycznymi producenta wagi. Zdaniem skarżącego wagą typu SAW 10C, którą dokonano pomiaru wagi pojazdu, nie można ustalać masy całkowitej pojazdu. Zgodnie bowiem z punktem 1.2 instrukcji obsługi producenta waga SAW służy do pomiaru obciążenia koła pojazdu, bądź w przypadku utworzenia systemu połączonych dwóch wag, do pomiaru nacisku osi.
Główny Inspektor Transportu Drogowego po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podkreślił, że miejsce ważenia legitymuje się protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia 7 grudnia 2011 r., który zatwierdza stanowisko do ważenia pojazdów. Wagi, którymi dokonano pomiaru, legitymowały się w chwili kontroli ważnymi świadectwami legalizacji ponownej. Powyższe dokumenty zostały okazane kierowcy przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach. Pojazd zważono jednokrotnie, kierowca nie wnosił o ponowię ważenie.
W ocenie organu z całokształtu materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Sankcją za wykonywanie przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami określonymi w zezwoleniami jest kara pieniężna nakładana w drodze decyzji administracyjnej. Odnosząc się do argumentu skarżącego dotyczącego niemożności stwierdzenia za pomocą wag SAW pomiaru masy całkowitej pojazdu, organ wskazał, iż procedura ważenia przebiegała prawidłowo, za pomocą zalegalizowanych urządzeń i w miejscu do tego przeznaczonym, a wyniki uzyskane w trakcie ważenia nie budzą wątpliwości. Z instrukcji ważenia wag SAW 10C/II wynika, że waga może pracować samodzielnie lub w parach i grupach od 4 do 6 wag w celu pomiaru, nacisku koła, nacisku na oś, na grupę osi lub pomiaru ciężaru samochodów ciężarowych oraz zestawów pojazdów.
Na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie:
a/ prawa materialnego poprzez wadliwe zastosowanie przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym, b/ przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 8, art. 75 § 1 i art. 107 § 3 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. 2013 r. poz. 267, zwany dalej k.p.a.).
W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji pierwszej instancji a także zwrot poniesionych kosztów postępowania.
Skarżący powtórzył podniesiony uprzednio w odwołaniu zarzut dokonania pomiaru masy pojazdu niezgodnie z wytycznymi producenta wagi. Skarżący zaznaczył, że w polskim systemie prawnym brak jest powszechnie obowiązujących norm procesowych, które regulowałyby szczegółowo samą procedurę ważenia pojazdu. Powyższy brak implikuje konieczność oparcia się organów władzy publicznej na informacjach zawartych w dokumentach sporządzonych przez producenta wagi, gdyż ponad wszelką wątpliwość można stwierdzić, że jego wiedza o właściwościach przedmiotowych wag jest największa. W instrukcji producenta wagi jednakże brak jest informacji, która wskazywałaby na możliwość dokonywania wagą SAW pomiaru masy całkowitej pojazdu. Wręcz przeciwnie, zgodnie z punktem 1.2 instrukcji obsługi producenta waga SAW służy do pomiaru obciążenia koła pojazdu, bądź w przypadku utworzenia systemu połączonych dwóch wag, do pomiaru nacisku osi.
Zatem przedmiotowa waga nie jest przeznaczona do kontroli dopuszczalnej masy całkowitej pojazdów. Tym samym pomiar masy całkowitej pojazdów z użyciem wag typu SAW 10C/II może mieć jedynie charakter orientacyjny i pozostaje bez jakiegokolwiek wpływu na treść rozstrzygnięcia w sprawie administracyjnej. Skarżący zaznaczył, że w niniejszej sprawie niewielkie przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu (niewiele ponad 2% dopuszczalnej normy) miało decydujące znaczenie z punktu widzenia zasadności nałożenia sankcji na stronę postępowania. Zgodnie bowiem z art. 140aa ust. 4 ustawy - Prawo o ruchu drogowym w przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości a przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu. W konsekwencji, skoro wyniki ważenia masy całkowitej nie mogą być dowodem w postępowaniu, organ winien odstąpić od nałożenia kary pieniężnej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Istotnym jest, że ocena dokonywana jest przez sąd administracyjny według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity Dz. U z 2012 roku, poz. 270, z późn. zm.; zwaną dalej p.p.s.a.).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2013 roku nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości 2 000 złotych za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII.
Definicja pojazdu nienormatywnego, zawarta w art. 2 ust. 35a ustawy - Prawo o ruchu drogowym stanowi, że pojazd nienormatywny to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.
Stosownie natomiast do art. 64 ust. 1 p.r.d., ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy.
Zgodnie z art. 140aa ww. ustawy za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Stosownie do treści ust. 3 pkt 1 ww. artykułu karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na podmiot wykonujący przejazd.
Zgodnie z art. 140 ab ust. 1 pkt 3 P.r.d. kara pieniężna za brak zezwolenia kategorii VII wynosi: 500 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości nie więcej niż o 10%; 2.000 zł - gdy nacisk jednej lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekraczają dopuszczalne wartości o więcej niż 10% i nie więcej niż 20 % oraz 15.000 zł - w pozostałych przypadkach.
Podczas kontroli ustalono, iż przedmiotem przewozu był sypki i podzielny betony. Organ odwoławczy po dokonaniu ponownej analizy treści zezwoleń od kategorii I do VII uznał, iż stan faktyczny potwierdzony protokołem kontroli nie dawał możliwości uzyskania zezwolenia kategorii od I do VI. W rzeczonym przypadku stwierdzono więc wykonywanie przejazdu drogowego pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII, gdy nacisk jednej osi lub wielu osi, rzeczywista masa całkowita lub wymiary pojazdu przekracza dopuszczalne wartości o więcej niż 10 % i nie więcej niż 20 %.
Ustalenia faktyczne organu były oparte głównie na protokole kontroli, będącym podstawowym dowodem w sprawie, sporządzonym przez organ kontrolny przy współudziale kontrolowanego kierowcy, z zapewnieniem możliwości przedstawienia przez kontrolowanego własnej wersji zdarzeń. Przepis art. 74 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym przewiduje również możliwość odmowy podpisania protokołu przez kontrolowanego, z czego skontrolowany w niniejszej sprawie kierowca nie skorzystał. Protokół kontroli jest w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a. dokumentem urzędowym. Dokument ten, sporządzony w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 871/10, Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2008 r., sygn. akt. II GSK 50/08).
Należy zwrócić uwagę na specyficzny charakter postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia. Zasadniczym środkiem dowodowym w tym postępowaniu jest proces ważenia pojazdu, a dowodem – protokół z przeprowadzonej kontroli. A zatem na tym etapie postępowania administracyjnego jedynym sposobem obrony swych praw przez stronę jest weryfikacja wyników kontroli, która może nastąpić jedynie przez powtórzenie ważenia. Zasadność takiego wniosku jest tym bardziej oczywista, gdy przekroczenie nacisku osi na jezdnię jest stosunkowo niewielka, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Kontrolowany kierowca podpisał ww. protokół bez zgłoszenia zastrzeżeń, potwierdzając tym samym ustalenia w nim poczynione. Podkreślić należy, że strona nie ma możliwości obalenia dowodu z protokołu kontroli inaczej jak poprzez powtórzenie ważenia.
W przedmiotowej sprawie strona takiego wniosku nie zgłosiła, przynajmniej nie wynika to z akt sprawy, ani z treści podpisanego przez kierowcę protokołu kontroli. Oznacza to, że w tej sprawie domniemanie prawdziwości i autentyczności dokumentu urzędowego – protokołu kontroli nie zostało skutecznie obalone.
W istocie podstawowy zarzut skargi dotyczy wykorzystania do pomiaru masy całkowitej pojazdu czteroosiowego wagi SAW 10C/II, podczas gdy w ocenie skarżącego wagi te przeznaczone są do badania pomiaru nacisku pojedynczych kół bądź osi pojazdu. Zatem skoro nie można było ustalić za pomocą użytych wag masy całkowitej pojazdu, to z uwagi na sypki charakter ładunku, samo przekroczenie nacisku na jedną oś nie mogło stanowić podstawy do nałożenia na skarżącego kary pieniężnej.
Sąd nie podziela powyższej argumentacji skarżącego. Zdaniem Sądu, w świetle analizy zgromadzonych w sprawie dowodów oraz wyjaśnień organu, przyjąć należy, że przedmiotowych wag można było użyć do pomiarów dopuszczalnej masy całkowitej oraz nacisków osi wielokrotnych zespołu pojazdów poddanego kontroli w niniejszym postępowaniu administracyjnym. Z akt sprawy wynika, że miejsce ważenia legitymuje się protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia 5 grudnia 2011 roku który zatwierdza stanowisko do ważenia pojazdów. Pojazd został zważony przy pomocy wag przenośnych do pomiarów statycznych typu SAW 10C/II o nr fabr. 856007 oraz 855490, które legitymowały się ważnymi w dniu kontroli świadectwami zgodności wydanymi przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Miar w Poznaniu (w dniu 1 marca i 25 października 2012 r.). Obydwa powyższe świadectwa zgodności wydane zostały na podstawie dyrektywy Parlamentu Europejskiego Rady nr 2009/23/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. Dyrektywa ta została wdrożona do polskiego prawa rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 grudnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla wag nieautomatycznych podlegających ocenie zgodności (Dz. U. z 2004 r. Nr 4, poz.
23) i weszła w życie wraz z przystąpieniem Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej. Zatem wagami tego typu organ mógł się posłużyć do ustalania dopuszczalnej masy całkowitej jak i nacisków osi kontrolowanego pojazdu wieloosiowego (takie stanowisko wyraził także NSA w wyroku z dnia 25 marca 2014 roku sygn. akt II GSK 62/13 i z dnia 7 marca 2013 roku sygn. akt II GSK 2280/11). Sposób ważenia przeprowadzony w trakcie kontroli jest prawidłowy, jeżeli spełniony został warunek homologacji wagi zawarty w Świadectwie Homologacji typu WE o numerze D98-09-08 wydanym przez Federalny Instytut Fizyczno Techniczny PTB. Zgodnie natomiast z pkt 5.1. warunki lokalizacji ww. homologacji wynika, iż "Powierzchnia wagi pomiarowej w obszarze osi (3 m z przodu i z tyłu wagi) musi znajdować się w tej samej płaszczyźnie co podłoże, szczególnie podczas ważenia pojazdów wieloosiowych. W razie potrzeby trzeba użyć podkładek wyrównujących". Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że powyższe warunki spełniono. W związku z tym zgodzić należy się z organem odwoławczym, iż procedura ważenia w tym zakresie przebiegła prawidłowo. Podkreślenia wymaga przy tym, że czynność ważenia pojazdu jest czynnością stricte techniczną, zmierzającą do uzyskania pomiaru, który ma wykazać czy dany pojazd spełnia określone normy. Taka czynność jest regulowana w instrukcji obsługi wag zgodnie z którą dokonano ważenia przedmiotowego pojazdu. Sposób ważenia pojazdu w trakcie kontroli szczegółowo wyjaśniono skarżącemu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Zdaniem Sądu, w ustalonych w niniejszej sprawie okolicznościach faktycznych i prawnych, pomiar uzyskany w rezultacie przeprowadzonej kontroli należy uznać za przeprowadzony prawidłowo, a w konsekwencji jego wynik stanowi podstawę do nałożenia kary pieniężnej na skarżącego.
Sąd nie dopatrzył się także zarzuconych uchybień proceduralnych tj.: art. 6, 7, 8, 9, 10 i 68 K.p.a. W toku postępowania Skarżąca była właściwie informowana o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy oraz miała zapewniony czynny udział w postępowaniu, a przed wydaniem decyzji miała możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.
Organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a) i swemu stanowisku dały wyraz w zaskarżonych decyzjach w sposób wymagany przepisem art. 107 § 3 k.p.a.
Podsumowując Sąd stwierdził niezasadność zarzutów skargi. Nie stwierdził natomiast z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.