Uzasadnienie
W dniu [...] kwietnia 2001 r. Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] powzięła uchwałę Nr [...], którą odmówiła skarżącemu wpisu na pierwszy rok aplikacji radcowskiej z uwagi na nie osiągnięcie przez skarżącego wymaganego limitu 122 pkt..
Od powyższej uchwały skarżący odwołał się dnia 7 maja 2001 r. do Krajowej Rady Radców Prawych. W odwołaniu podniósł, że zawód radcy prawnego nie jest zawodem zaufania publicznego, a zatem w myśl art. 17 ust. 2 Konstytucji RP organ ten nie jest uprawniony do ograniczania dostępu do zawodu. Zdaniem skarżącego, to w istocie nie limit punktów, jak zapisano w uchwale Nr [...] Rady Okręgowej Izby Radców w [...] z dnia [...] kwietnia 2001 r., decydował o liczbie miejsc na aplikacji, ale limit miejsc wyznaczał liczbę punktów koniecznych do uzyskania wpisu na listę aplikantów. Konieczność podjęcia uchwały w przedmiocie ustalenia limitu miejsc na aplikacji wynika bowiem wprost z § 20 Regulaminu (uchwała Nr 28/IV/98 z dnia 6 marca 1998 r.).
W dniu [...] czerwca 2001 r. Krajowa Rada Radców Prawych. podjęła uchwałę Nr [...], w której postanowiła utrzymać w mocy zaskarżoną uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] Nr [...].
Skargę na powyższą uchwałę Krajowej Rady Radców Prawych wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący, który po przedstawieniu stanu sprawy określił pojęcie zawodu zaufania publicznego i stwierdził, że świetle tej definicji zawód radcy prawnego nie jest zawodem zaufania publicznego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 Konstytucji RP. W związku z tym uznał, że zaskarżone uchwały naruszają zagwarantowane przez Konstytucje RP prawo skarżącego do swobodnego wyboru i nauki zawodu radcy prawnego, a także są sprzeczne z art. 17 ust. 2 Konstytucji RP, gdyż jako wewnętrzne regulacje samorządowe poprzez ograniczenie dostępu do nauki zawodu radcy prawnego naruszają wolność wykonywania tego zawodu – m.in. poprzez niedozwolone ustalenie limitu miejsc na aplikacji radcowskiej.
W odpowiedzi na obszerną skargę Krajowa Rada Radców Prawych. wniosła o jej oddalenie jako bezzasadnej. W uzasadnieniu stwierdzono, że KRRP utrzymała w mocy zaskarżoną uchwałę Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], gdyż po ponownej weryfikacji prac okazało się, że p. G. uzyskał 98 pkt, a minimum wynosiło 122 pkt. Ponadto Krajowa Rada Radców Prawych nie zgodziła się ze stwierdzeniem, że zawód radcy prawnego nie ma charakteru zawodu zaufania publicznego.
Postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 sierpnia 2002 r., sygn. akt 2281/01, na podstawie m.in. art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. zawieszono postępowanie w powyższej sprawie z uwagi na oczekiwanie na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego w kwestii zgodności art. 60 pkt 8 lit. b ustawy o radcach prawnych (Dz.U. Nr19, poz. 145, z późn. zm.) z art. 17 ust. 1 oraz art. 87 Konstytucji RP, mające istotne znaczenie dla rozpatrywanej sprawy.
Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 czerwca 2004 r., sygn. akt.6 II SA 2281/01, wobec m.in. zajęcia stanowiska przez Trybunał Konstytucyjny w przedstawionej kwestii, podjęto zawieszone postępowanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
W świetle art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 240, poz. 2052). sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, polegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie toczy się na podstawie powołanych wyżej przepisów.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia..
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie.
Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 lutego 2004 r., sygn. akt P 21/02 orzekł, że art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1059, Nr 126, poz. 1069, Nr 153, poz. 1271, z 2003 r. Nr 124, poz. 1152) jest niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji przez to, że dopuszcza – co do osób nie będących jeszcze członkami korporacji samorządowej radców prawnych – możliwość ograniczania tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczenia, oraz że art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych jest niezgodny z art. 17 Konstytucji.
Podstawą odmowy wpisu skarżącego M. G. na listę aplikantów radcowskich było uzyskanie przez niego niewystarczającej liczby punktów – 98, w stosunku do minimalnej liczby 122 punktów przyjętej na podstawie Regulaminu postępowania Krajowej Rady Radców Prawnych i rad okręgowych izb radców prawnych w należących do ich właściwości indywidualnych sprawach radców prawnych i aplikantów radcowskich, wydanego na podstawie art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych, którego niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w cytowanym wyżej orzeczeniu. W tej sytuacji należy przyjąć, że zasady przeprowadzana konkursu na aplikację radcowską wydane na podstawie sprzecznego z Konstytucją przepisu miały zasadniczy wpływ na treść podjętych przez Krajową Radę Radców Prawnych i Okręgową Radę Radców Prawnych w [...] uchwał.
Stosownie do art. 145a § 1 K.p.a. można żądać wznowienia postępowania, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego będącego podstawą rozstrzygnięcia. Natomiast przepis art. 145 § 1 pkt 1b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) zobowiązuje sąd administracyjny badający sprawę do uchylenia decyzji w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Tak więc ponieważ rozstrzygnięcia w sprawie oparte są a przepisie niekonstytucyjnym, co mogłoby prowadzić do wznowienia postępowania administracyjnego, sąd administracyjny zobowiązany jest uchylić zaskarżone uchwały samorządu radcowskiego. Rozważanie dalszych zarzutów podniesionych w skardze jest w tej sytuacji zbędne.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1b powołanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. Zważywszy, ze z zaskarżonymi uchwałami nie wiąże się bezpośrednio kwestia ich wykonalności, Sąd uznał za niecelowe orzekanie o ich niewykonywaniu w trybie art. 152 powołanej wyżej ustawy.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.