Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej też jako "WITD" lub "organ I instancji") nałożył na skarżącego – K.K. (jako zarządzającego transportem drogowym w przedsiębiorstwie – Firma Handlowa [...] R. K.), karę pieniężną:
- 1. w kwocie 2 000 złotych za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w wymagany tachograf posiadający świadectwo homologacji typu, na podstawie art. 92a ust. 2 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2019 roku, poz. 2140 ze zm, dalej też jako "u.t.d.") oraz lp. 15.3 załącznika nr 4 do u.t.d.,
- 2. w kwocie 2 000 złotych za korzystanie przez kierowcę z niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania danych rejestrowanych przez tachograf, na podstawie art. 92a ust. 2 i 4 u.t.d oraz lp. 16 załącznika nr 4 do u.t.d.
Jednocześnie organ I instancji, przywołując przepis art. 92a ust. 4 ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z którym to przepisem suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 2, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli, nie może przekroczyć kwoty 3000 złotych, ograniczył karę do kwoty 3 000 zł. Organ I instancji podkreślił, że podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiły ustalenia poczynione w dniu [...] kwietnia 2019 r., podczas kontroli drogowej na drodze krajowej nr [...] w miejscowości T.. Inspektor transportu drogowego (wraz z aplikantem) poddali kontroli samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...] (wraz z naczepą marki [...] o nr rej.[...]). Pojazdem wykonywany był międzynarodowy transport drogowy rzeczy z Włoch do Polski. Kontrolowany przewóz wykonywany był na rzecz i w imieniu R. K., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "Firma Usługowo-Handlowa "[...] R. K.". [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego ustalił przy tym, iż osobą zarządzającą w ww. przedsiębiorstwie jest skarżący.
Oględziny dokonane przez technika tachografów, jak i organ kontroli wykazały zmianę oprogramowania tachografu zamontowanego w pojeździe, polegającą na możliwości manipulowania prawidłowymi aktywnościami kierowcy. Powyższe, w ocenie organu I instancji, potwierdził również producent tachografu. WITD podkreślił, że z przedstawionego przez producenta stanowiska wynika jednoznacznie, że tachograf: [...] o nr ser.[...], przesłany do analizy przez WITD, posiada zaawansowany rodzaj manipulacji, w którym to oprogramowanie zostało zmienione. Dlatego też WITD uznał za zasadne nałożenie na skarżącego kary zarówno za naruszenie statuowane w lp. 15.3, jak i lp. 16 załącznika nr 4 do u.t.d.
W odwołaniu od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2019 r. skarżący zarzucił naruszenie szeregu przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej "k.p.a."), wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania.
Decyzją z dnia [...] lutego 2020 r. nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej też jako "GITD" lub "organ odwoławczy") uchylił zaskarżoną decyzję w całości i nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 1 000 złotych w związku z naruszeniem, o którym mowa w lp. 15.3 załącznika nr 4 do u.t.d. GITD uznał, że istotnie w wyniku zmiany oprogramowania tachograf stracił świadectwo homologacji typu, co uzasadnia nałożenie kary w wysokości 1 000 złotych, na podstawie lp. 15.3 załącznika nr 4 do u.t.d. W ocenie organu odwoławczego w niniejszym stanie faktycznym nie można natomiast nałożyć na skarżącego, jako zarządzającego transportem, kary pieniężnej za naruszenie określone w lp. 16 załącznika nr 4 do u.t.d., gdyż z akt sprawy wynika, że stwierdzona manipulacja polegała na zmianie oprogramowania, które aktywowane było wpisaniem kodu PIN i wciśnięciu dwóch przycisków na tachografie.
W związku z powyższym nie spełnia ona przesłanek lp. 16 załącznika nr 4, gdyż do tachografu nie zostało podłączone niedozwolone urządzenie albo przedmiot. W związku z powyższym GITD odstąpił od nałożenia kary pieniężnej w wysokości 2 000 złotych za naruszenie określone w lp. 16 załącznika nr 4 do u.t.d.
We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2020 roku skarżący, wnosząc o jej uchylenie, zarzucił naruszenie:
- - art. 7 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy,
- - art. 11 k.p.a. zgodnie z zasadą przekonywania, organ administracji jest zobowiązany do wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, który mi kierował się przy załatwieniu sprawy,
- - art. 73 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie postępowania zapoznanie się z aktami przedmiotowej sprawy - brak zawiadomienia o zakończeniu postępowania dowodowego, w konsekwencji umożliwienia wypowiedzenia się przed wydaniem werdyktu w przedmiotowej sprawie,
- - art. 92b oraz 92c u.t.d. poprzez niezastosowanie w sprawie oraz pozbawienie strony postępowania możliwości wykazania okoliczności wyłączających jej odpowiedzialność prawnoadministracyjną oraz zignorowanie wniosku strony w zakresie przeprowadzenia postępowania w tym zakresie.
Główny Inspektor Transportu Drogowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego i to z przepisami obowiązującymi w dacie jego wydania.
Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, jednakże z powodów odmiennych, aniżeli podnosi skarżący. Zezwala na to treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019, poz. 2325 ze zm. – dalej cyt. jako "p.p.s.a."), zgodnie z którym Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W związku z tym sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego także wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Jak stanowi tymczasem art. 156 § 1 pkt. 2 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego "Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa".
Decyzja wydana jest z rażącym naruszeniem prawa wówczas, kiedy naruszono przepis prawa, którego treść bez żadnych wątpliwości interpretacyjnych może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu. Rażącym naruszeniem prawa jest sprzeczność pomiędzy rozstrzygnięciem a treścią przepisu. W takiej sytuacji zachodzi konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwej decyzji z racji istnienia w niej wad o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym (tak: J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, Wydawnictwo CH. Beck Warszawa 1998 r. str. 813). Innymi słowy decyzja taka, wbrew przesłankom przepisu obarcza stronę danym obowiązkiem, przy czym jego treść pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu, przez proste ich zestawienie ze sobą. Taka zaś sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie.
Otóż organ odwoławczy:
- - po pierwsze, uchylił w całości decyzję organu I instancji, która nakładała na skarżącego dwie kary:
a/ w wysokości w kwocie 2 000 złotych za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w wymagany tachograf posiadający świadectwo homologacji typu, na podstawie art. 92a ust. 2 i 4 u.t.d. oraz lp. 15.3 załącznika nr 4 do u.t.d., b/ w wysokości 2 000 złotych za korzystanie przez kierowcę z niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania danych rejestrowanych przez tachograf, na podstawie art. 92a ust. 2 i 4 u.t.d oraz lp. 16 załącznika nr 4 do u.t.d.,
- - a po drugie nałożył na skarżącego karę za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w wymagany tachograf posiadający świadectwo homologacji typu, na podstawie art. 92a ust. 2 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz lp. 15.3 załącznika nr 4 do u.t.d. w kwocie jednego tysiąca złotych.
O ile zasadnie organ odwoławczy uchylił nałożoną na skarżącego przez WITD karę w wysokości 2 000 złotych za korzystanie przez kierowcę z niedozwolonego urządzenia lub przedmiotu wykonanego lub przeznaczonego do celów podrabiania danych rejestrowanych przez tachograf (na podstawie art. 92a ust. 2 i 4 u.t.d oraz lp. 16 załącznika nr 4 do u.t.d.), o tyle nakładając na niego karę za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w wymagany tachograf posiadający świadectwo homologacji typu (na podstawie art. 92a ust. 2 i 4 u.t.d. oraz lp. 15.3 załącznika nr 4 do u.t.d.,), jej wymiar określił w oczywisty sposób, sprzecznie z samą treścią lp. 15.3 załącznika nr 4 do u.t.d. W lp. 15.3 załącznika nr 4 do u.t.d. wyraźnie zapisano, że kara pieniężna za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w wymagany tachograf, posiadający świadectwo homologacji typu, wynosi 2 000 złotych. Tymczasem GITD, wbrew brzmieniu ww. przepisu, za naruszenie w nim typizowane, nałożył na skarżącego karę w wysokości 1 000 złotych.
Powyższe stanowi, w ocenie Sądu, rażące naruszenie prawa, a w takim przypadku zasadnym jest stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Z tej też przyczyny w niniejszej sprawie nie znajdzie zastosowania przepis art. 134 § 2 p.p.s.a.
Jedocześnie, Sąd zauważa, że jednym z kluczowych dowodów zebranych w sprawie, które potwierdzają, zdaniem organów, zasadność nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w wymagany tachograf, jest stanowisko producenta tachografu, firmy –[...], S., Szwecja. Organy inspekcji transportu drogowego podniosły, że zdaniem producenta skontrolowanego tachografu posiada on zaawansowany rodzaj manipulacji, w którym to oprogramowanie zostało zmienione. Jednakże podkreślenia wymaga, że jedyny znajdujący się w aktach sprawy dokument z dnia [...] października 2019 roku (tak Datum/Date [...]-10-2019 w nagłówku pisma) sporządzony jest w języku angielskim. W aktach sprawy brak jest natomiast tłumaczenia powyższego dokumentu, sporządzonego przez tłumacza przysięgłego.
Tym samym organy obu instancji naruszyły przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 w związku z art. 4 pkt 4 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 2019 roku, poz. 1480 z późn. zm.), z uwagi na powoływanie się na dowody (dokumenty), które zostały sporządzone w innym języku aniżeli język polski. Powyższe stanowi natomiast naruszenie obowiązku posługiwania się w postępowaniu administracyjnym przetłumaczonymi na język polski dokumentami stanowiącymi podstawę rozstrzygnięcia organów administracji publicznej. W świetle bowiem art. 4 pkt 4 i art. 5 ust. 1 ustawy o języku polskim, podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych w języku polskim. Niedopuszczalne jest zatem posługiwanie się przez organ w toku postępowania dowodowego dokumentem obcojęzycznym, z którego treści wywodzi określone skutki dla strony postępowania, bez dokonania jego tłumaczenia na język polski.
Organ odwoławczy w toku pewnego rozpatrzenia sprawy winien będzie zatem także zapewnić odpowiednie tłumaczenie ww. dokumentu, a następnie umożliwić skarżącemu zapoznanie się z nim, co pozwoli także skarżącemu na ewentualne zajęcie stanowiska. Ponadto organ odwoławczy zobowiązany będzie rozważyć zaistnienie przesłanek z art. 189e i 189f k.p.a., bowiem przepisy art. 92b i 92c u.t.d, nie wyłączają ex lege ich zastosowania także w sprawie kar pieniężnych uregulowanych na gruncie ustawy o transporcie drogowym. O kosztach (pkt 2 sentencji wyroku) orzeczono po myśli art. 200 p.p.s.a.