Uzasadnienie
Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lipca 2015 r. oddalono skargę K. M. R. (dalej skarżąca lub strona) na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sporządzony na urzędowym formularzu (PPF) wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu.
Z zawartych we wniosku informacji wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe razem z mężem i córką. Skarżąca z tytułu umowy o pracę uzyskuje wynagrodzenie w wysokości 6168,10 zł brutto miesięczne (załączono zaświadczenie pracodawcy potwierdzające powyższe). Ponadto skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, z której w okresie styczeń-wrzesień 2015 r., przy przychodach w kwocie 560.944,44 zł miesięcznie uzyskała dochód w wysokości 250.295,41 zł (załączono rozliczenie potwierdzające powyższe). Mąż skarżącej z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w roku 2014, przy przychodach w kwocie 252.415,30 zł miesięcznie poniósł stratę w wysokości 6.452,25 zł (załączono PIT-36 za rok 2014 potwierdzający powyższe), natomiast w okresie styczeń wrzesień 2015 r. przy przychodach w wysokości 3.631,83 poniósł stratę w kwocie 5.394,82 zł (załączono zestawienie dochodu potwierdzające powyższe).
Ponadto na skarżącej ciąży obowiązek spłaty kredytu na zakup samochodu Volvo XC 90 w wysokości 85.714,29 zł, którego miesięczna rata wynosi 2.765,36 (załączono kopię umowy kredytu potwierdzającą powyższe), oraz spłaty kredytu hipotecznego w kwocie 290.727,33 zł, którego miesięczna rata wynosi 3.200 zł (załączono kopię umowy i aneksu do umowy kredytowej potwierdzające powyższe).
Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Pismem z dnia 4 lutego 2016 r. skarżąca wniosła sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego. Strona wskazała, że ocena wydolności finansowej jej rodziny została dokonana na wyrost. Skarżąca mieszka wraz z mężem i córką, w mieszkaniu za które spłaca wspólnie kredyt mieszkaniowy. Spłaca również kredyt samochodowy, ponieważ pojazd jest jej niezbędny w prowadzonej działalności gospodarczej. Strona ponosi dość duże wydatki związane z uczęszczaniem jej córki do szkoły, które wiążą się z zakupem niezbędnego wyposażenia szkolnego oraz pomocy naukowych, opłaceniem dodatkowych zajęć pozalekcyjnych, niezbędnych do prawidłowego rozwoju i nauki. Oprócz tego ponosi typowe koszty utrzymania się (czynsz, opłaty za media itp.). Skarżąca dochód jaki uzyskuje w całości wykorzystuje na pokrycie wyżej wymienionych wydatków. Skarżąca nie posiada żadnych oszczędności ani również żadnych nieruchomości i ruchomości mających znaczną wartość, które mogłaby spieniężyć w celu opłacenia kosztów postępowania oraz reprezentowania przez profesjonalnego pełnomocnika.
Tym samym strona nie jest w stanie zgromadzić środków niezbędnych do dochodzenia praw w sądzie. Pokrycie tychże kosztów wiązałoby się z dużym uszczerbkiem dla niezbędnego utrzymania skarżącej i jej rodziny, znacznym pogorszeniem i tak obecnie dość trudnej sytuacji materialnej.
W ocenie skarżącej referendarz sądowy błędnie dokonał oceny jej możliwości finansowych i przyjął wadliwe założenie, że jest ona w stanie pokryć koszty postępowania oraz koszty pomocy pełnomocnika z wyboru. Odmowa przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, wiązałoby się z pozbawieniem strony podstawowego prawa zagwarantowanego w art. 45 Konstytucji RP, a mianowicie prawa do dochodzenia swoich praw przed Sądem.
Sąd wezwał skarżącą do uzupełnienia braku formalnego sprzeciwu poprzez jego podpisanie.
Skarżąca w dniu 2 marca 2016 r. uzupełniła ww. brak formalny sprzeciwu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718; dalej p.p.s.a.), strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony.
W myśl art. 246 § 1 pkt pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004).
W ocenie Sądu, w okolicznościach rozpatrywanej sprawy skarżąca nie wykazała braku środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania.
Z zawartych we wniosku informacji wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe razem z mężem i córką. Skarżąca z tytułu umowy o pracę uzyskuje wynagrodzenie w wysokości 6168,10 zł brutto miesięczne (załączono zaświadczenie pracodawcy potwierdzające powyższe). Ponadto skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, z której w okresie styczeń-wrzesień 2015 r., przy przychodach w kwocie 560.944,44 zł miesięcznie uzyskała dochód w wysokości 250.295,41 zł (załączono rozliczenie potwierdzające powyższe). Mąż skarżącej z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w roku 2014, przy przychodach w kwocie 252.415,30 zł miesięcznie poniósł stratę w wysokości 6452,25 zł (załączono PIT-36 za rok 2014 potwierdzający powyższe), natomiast w okresie styczeń wrzesień 2015 r. przy przychodach w wysokości 3631,83 poniósł stratę w kwocie 5394,82 zł (załączono zestawienie dochodu potwierdzające powyższe). Oznacza to, że źródłem utrzymania skarżącej jest dochód z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej w wysokości około 27.800 zł brutto miesięcznie oraz uzyskiwane wynagrodzenie za pracę w wysokości 6.168,10 zł brutto miesięcznie.
Sąd pragnie podkreślić, że podnoszona przez skarżącą konieczność spłacania kredytów bankowych nie może przesądzać o zwolnieniu jej z obowiązku poniesienia kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 12 marca 2014 r. sygn. akt II GZ 96/14). Zobowiązania cywilnoprawne nie mogą mieć bowiem pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi (p. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt I OZ 83/06). Ponadto zaciągnięte i spłacane przez skarżącą zobowiązanie kredytowe świadczy, że skarżąca zaciągając je posiadała zdolność kredytową, a co za tym idzie, spełniała kryteria majątkowe przy obliczaniu tej zdolności.
Co więcej skarżąca jest właścicielką samochodu Volvo XC, na który wzięła kredyt w wysokości 85.714,29 zł. Sąd pragnie podkreślić, że spłata kredytu na zakup dużego samochodu marki premium nie może korzystać z pierwszeństwa przed koniecznością uiszczeniem kosztów sądowych. Trudno też uznać skarżącą za osobę ubogą, pomimo konieczności spłaty kredytów bankowych w kwocie ok. 6000 zł miesięcznie, skoro uzyskuje wraz rodziną dochód w wysokości około 33.970 zł brutto miesięcznie. Instytucja prawa pomocy nie ma na celu ochronę, czy wzbogacanie majątku podmiotów prywatnych (por. H. Knysiak – Molczyk [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 628).
W tym stanie rzeczy nie można uznać, że skarżąca wykazała, iż spełnia warunki wskazane w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., a zatem że obiektywnie nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego.
W tym stanie rzeczy Sąd, na mocy art. 243, art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 260 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.