Uzasadnienie
W dniu 6 maja 2014 r. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej także: "skarżąca spółka" lub "strona skarżąca"), powołując się na przepis art. 161 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm. - dalej także jako: "ustawą o świadczeniach"), wniosła zażalenie na czynności Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia dotyczące postępowania kontrolnego nr [...], w którym zakwestionowała zasadność naliczenia części kary umownej na podstawie § 30 ust. 1 pkt 2 lit. b Ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, stanowiących załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 maja 2008 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 81, poz. 484).
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia pismem z dnia 7 stycznia 2015 r., nr [...], uwzględnił zażalenie w zakresie dotyczącym kwalifikacji T. C., zaś w pozostałam zakresie nie znalazł podstaw do uwzględnienia zażalenia strony skarżącej.
W dniu 26 stycznia 2015 r. skarżąca spółka złożyła do Prezesa NFZ wniosek o ponowne rozpatrzenie.
Pismem z dnia 9 lutego 2015 r., nr [...], Prezes NFZ pozostawił powyższy wniosek strony skarżącej bez rozpatrzenia, informując jednocześnie skarżącą spółkę, iż przyczyną owego rozstrzygnięcia jest uchylenie z dniem 1 stycznia 2015 r. przepisów w art. 161 ust. 3-3c ustawy o świadczeniach.
W piśmie z dnia 18 marca 2015 r. skarżąca spółka, działając za pośrednictwem Prezesa NFZ, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe pismo Prezesa NFZ z dnia 9 lutego 2015 r.
W odpowiedzi na skargę, Prezes NFZ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na brak kognicji sądu administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej także: "p.p.s.a.").
Przed przystąpieniem do oceny zasadności każdej skargi, Sąd ma obowiązek zbadać, czy przedstawiona mu sprawa należy do drogi sądowej, a więc czy mieści się w granicach objętych kontrolą sądową (kognicją sądu administracyjnego). Sąd administracyjny sprawuje bowiem sądową kontrolę działalności administracji publicznej tylko w granicach określonych prawem.
W tej sytuacji, rozpoznając niniejszą sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pierwszej kolejności obowiązany był zbadać, czy przedmiot skargi - w tym przypadku pismo Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 9 lutego 2015 r., nr [...], zawierające informację o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej zażalenia na czynności Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w zakresie wystąpienia pokontrolnego kwestionującego prawidłowość realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej.
Należy zauważyć, iż granice właściwości sądów administracyjnych oraz istota wymiaru sprawiedliwości sprawowanego przez te sądy, zostały określone wprost w art. 184 Konstytucji RP.
Z przepisu tego wynika, że sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności organów administracji publicznej.
Wyraźne określone w Konstytucji RP granice właściwości rzeczowej sądów administracyjnych znalazły swoje potwierdzenie w przepisach ustaw reformujących sądownictwo administracyjne, a więc ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak również ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271 ze zm.).
Zakres kontroli sądowej sprecyzowany został w art. 3 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach ze skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę oraz rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, jak też spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej (por. art. 3 § 3 i art. 4 p.p.s.a.).
Należy zauważyć, że zgodnie z przytoczonymi przepisami, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na inne, niż decyzje administracyjne i postanowienia, akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień bądź obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.).
Z powyższego wynika, że akty lub czynności podlegające kontroli sądu administracyjnego muszą spełniać następujące warunki:
- - nie mogą mieć charakteru decyzji lub postanowienia wydanego w postępowaniu jurysdykcyjnym, egzekucyjnym lub zabezpieczającym,
- - winny mieć charakter publicznoprawny,
- - być skierowane do indywidualnego podmiotu oraz
- - dotyczyć jego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Ostatni warunek oznacza, że musi istnieć ścisły związek między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek a aktem lub czynnością, która dotyczy takiego uprawnienia lub obowiązku (tak m.in. /w:/ postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2007 r., sygn. akt II GSK 265/07).
W świetle powyższego należy wskazać, że czynność z zakresu administracji publicznej może podlegać zaskarżeniu do sądu administracyjnego jedynie, gdy z jej treści wynika przyznanie stronie uprawnień lub nałożenie na nią określonych obowiązków, a czynności te wynikają z władczego działania organu administracji publicznej.
Przechodząc do meritum niniejszej sprawy, należy zauważyć, iż sporne pismo Prezesa NFZ z dnia 9 lutego 2015 r., na które została wniesiona przedmiotowa skarga, nie ma zarówno charakteru decyzji administracyjnej, jak i postanowienia administracyjnego, czy też innego aktu bądź czynności z zakresu administracji publicznej, lecz stanowi w istocie informację organu skierowaną do strony umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w ramach specyficznego rodzaju postępowania reklamacyjnego związanego z realizacją wspomnianej umowy cywilnoprawnej.
Wskazać trzeba, iż do wejścia w życie ustawy z dnia 22 lipca 2014 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r., poz. 1138 ze zm.), w przypadku nieuwzględnienia zażalenia przez Prezesa Funduszu w części lub w całości, świadczeniodawcy przysługiwał wniosek o ponowne rozpatrzenie, który składał on się w terminie 14 dni od dnia otrzymania stanowiska Prezesa na złożone zażalenie. Wniosek o ponowne rozpatrzenie rozpoznawany był przez Prezesa Funduszu w terminie 14 dni od dnia jego otrzymania. Zażalenie na ponowne rozpatrzenie wniosku nie przysługiwało.
Wspomnianą powyżej nowelizacją z dnia 22 lipca 2014 r. ustawodawca zniósł z dniem 1 stycznia prawo świadczeniodawcy do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ograniczając procedurę weryfikacji decyzji dyrektora oddziału wojewódzkiego NFZ jedynie do możliwości złożenia zażalenia do Prezesa Funduszu.
Zgodnie z przepisem art. 21 wskazanej wyżej ustawy nowelizacyjnej z dnia 22 lipca 2014 r., do postępowań w sprawie rozpatrzenia wniosków, o których mowa w art. 161 ust. 3-3c ustawy o świadczeniach, wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.
Należy zauważyć, iż ustawa z dnia 22 lipca 2014 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw weszła w życie z dniem 1 stycznia 2015 r. (vide: art. 26 ustawy nowelizacyjnej), zaś skarżąca spółka wniosek o ponowne rozpatrzenie złożyła w dniu 26 stycznia 2015 r., a więc już po wejściu w życie wspomnianej ustawy zmieniającej.
W związku z powyższym, nie ulega wątpliwości, że do postępowania w sprawie wniosku strony skarżącej z dnia 26 stycznia 2015 r. nie znajdowały zastosowania przepisy art. 161 ust. 3-3c ustawy o świadczeniach, w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2015 r.
W konsekwencji, Sąd uznał, podzielając w tym zakresie stanowisko Prezesa NFZ, że niedopuszczalna jest skarga wniesiona przez skarżącą spółkę na pismo Prezesa NFZ z dnia 9 lutego 2015 r. informujące stronę skarżącą o pozostawieniu bez rozpoznania jej wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej zażalenia na czynności Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w zakresie wystąpienia pokontrolnego kwestionującego prawidłowość realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej
Zdaniem Sądu, sporne pismo Prezesa NFZ nie rodzi po stronie skarżącej żadnych praw i obowiązków. Tym samym nie ma ono charakteru aktu administracyjnego, czy też czynności, na które przysługiwałaby skarga, a więc badanie jego legalności nie mieści się w kompetencji (kognicji) sądów administracyjnych, których zakres orzekania został precyzyjnie określony w przytoczonych wyżej przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a. - odrzucił skargę, jako wniesioną w sprawie nienależącej do właściwości sądu administracyjnego.