Uzasadnienie
Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (w skrócie: "UP" lub "organ") decyzją z [...] czerwca 2016 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 246 i art. 247 ust. 3 w zw. Z art. 131 ust. 1 pkt 3 i art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2013 r., poz. 1410, z późn. zm.), dalej: "p.w.p.", oraz art. 100 z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 1964 r., nr 43 poz. 296), dalej: "k.p.c.", w zw. z art. 256 ust. 2 p.w.p. unieważnił prawo ochronne na znak towarowy "MARKUS RESTAURACJA" nr [...] w części dotyczącej usług z zakresu promocji sprzedaży dla osób trzecich z kl. 35, w pozostałym zakresie oddalił sprzeciw A. GmbH & Co. oHG z siedzibą w E., Niemcy (dalej: "Spółka" lub "Skarżąca") i zniósł wzajemnie między stronami koszty postępowania w sprawie.
Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
[...] stycznia 2013 r. do UP wpłynął sprzeciw Spółki wobec decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na znak towarowy "MARKUS RESTAURACJA" o nr [...] na rzecz M. O. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą O., K., przeznaczony do oznaczania następujących usług w klasie 35, 41 i 43. Spółka stwierdziła, że sporny znak towarowy ma charakter mylący w odniesieniu do sygnowanych nim usług z wyjątkiem wskazanych w wykazie usług restauracji z kl. 43, gdyż przedstawia fałszywe informacje i kreuje wśród odbiorców mylne, nieodpowiadające rzeczywistości wyobrażenie o ww. usługach. Spółka stwierdziła ponadto, że sporny znak towarowy jest podobny do przysługującego mu wspólnotowego znaku towarowego słownego "MARKUS" nr [...] przeznaczonego do oznaczania towarów z klasy 30 oraz wskazała, że towary, do oznaczania których przeznaczony jest wcześniejszy, wspólnotowy znak towarowy oraz usługi, do oznaczania których przeznaczony jest sporny znak towarowy, są względem siebie komplementarne, mają tych samych odbiorców i to samo przeznaczenie.
Podniosła, że przeciwstawione znaki towarowe są podobne pod względem wizualnym, fonetycznym i znaczeniowym, gdyż cały wcześniejszy znak towarowy zawiera się w pierwszoplanowym, dystynktywnym elemencie spornego znaku, a człon "RESTAURACJA" nie posiada charakteru odróżniającego.
W odpowiedzi uprawniony uznał wniesiony sprzeciw za bezzasadny.
Na rozprawach [...] kwietnia 2014 r. oraz [...] września 2014 r. strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska.
Decyzją z [...] września 2014 r. UP unieważnił prawo ochronne na sporny znak towarowy w części dotyczącej poszczególnych usług z kl. 35, 41 oraz 43. W pozostałym zakresie sprzeciw oddalił i zniósł między stronami koszty postępowania w sprawie.
Po rozpoznaniu skargi wniesionej przez Spółkę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 13 października 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 1114/15, uchylił ww. decyzję w części dotyczącej oddalenia sprzeciwu oraz zniesienia między stronami kosztów postępowania w sprawie. Sąd stwierdził, że w przypadku stwierdzenia podobieństwa porównywanych oznaczeń ryzyko pomylenia znaków towarowych jest większe, nawet mimo braku jednorodzajowości sygnowanych nimi towarów i usług, gdyż w tym przypadku brak podobieństwa towarów i usług rekompensuje duże podobieństwo znaków.
Ponadto, w ocenie Sądu, istnieje konieczność zbadania czy oznaczane porównywanymi znakami towarowymi towary oraz usługi nie mają względem siebie charakteru komplementarnego. Sąd podniósł również, że UP nie wskazał w uzasadnieniu uchylonej decyzji jasnych kryteriów przyporządkowania poszczególnych usług do usług uznanych, bądź nie, za związane z "usługą gastronomiczną", które to pojęcie jest niejednoznaczne i może być dowolnie rozumiane, np. jako wyłącznie związane ze sferą żywienia ludzi.
Przywołaną na wstępie decyzją z [...] czerwca 2016 r. UP unieważnił prawo ochronne na znak towarowy "MARKUS RESTAURACJA" w części dotyczącej usług z zakresu promocji sprzedaży dla osób trzecich z kl. 35, w pozostałym zakresie oddalił sprzeciw Spółki i zniósł wzajemnie między stronami koszty postępowania w sprawie. W uzasadnieniu organ wskazał, że sporny znak towarowy, przeznaczony do sygnowania usług z kl. 41 i 43 nie jest podobny do przeciwstawionego mu wspólnotowego znaku towarowego przeznaczonego do oznaczania towarów z kl.
30. UP wyjaśnił, że nie udziela się prawa ochronnego na znak towarowy, identyczny lub podobny do znaku towarowego, na który udzielono prawa ochronnego lub zgłoszonego w celu uzyskania prawa ochronnego, o ile na znak taki zostanie udzielone prawo ochronne, z wcześniejszym pierwszeństwem na rzecz innej osoby dla towarów identycznych lub podobnych, jeżeli zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, które obejmuje w szczególności ryzyko skojarzenia znaku ze znakiem wcześniejszym. Wywiódł, że odmowa udzielenia prawa ochronnego następuje, gdy spełnione zostaną łącznie trzy następujące przesłanki: podobieństwa lub identyczności towarów lub usług, do oznaczania których przeznaczone są dane znaki towarowe, podobieństwa lub identyczności oznaczeń oraz istnienia ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd co do źródła pochodzenia towarów lub usług. Organ argumentował, że nie każde podobieństwo znaków powoduje niedopuszczalność udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy, lecz tylko takie, które mogłoby wprowadzać odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów lub usług. UP zaznaczył, że przy ocenie podobieństwa towarów należy mieć na uwadze wszystkie istotne czynniki, które charakteryzują wzajemny stosunek tych towarów i usług, a punktem odniesienia powinno być to, czy odbiorcy mogliby postrzegać te towary i/lub usługi jako mające to samo źródłu pochodzenia oraz czy odbiorcy będą uważali za normalne sprzedawanie tych towarów i/lub świadczenie tych usług pod jednakowym znakiem towarowym.
UP nie dopatrzył się podobieństwa towarów z kl. 30, do oznaczania których przeznaczony jest znak przeciwstawiony, oraz usług z kl. 41 i 43 objętych zakresem ochrony znaku spornego. Zdaniem organu towary i usługi z powyższych klas, ze swej istoty mają inny charakter i nie są względem siebie komplementarne. Wywiódł przy tym, że pojęcie komplementarności, nie rozciąga się na wszystkie przypadki, w których towar/usługa mogą być używane/świadczone razem, ale wymaga ścisłego związku pomiędzy nimi polegającego na tym, iż towar jest nieodzowny bądź istotny do świadczenia usługi. Zdaniem UP towary wskazanych powyżej klas są zazwyczaj oferowane niezależnie od ww. usług, w tym usług restauracyjnych, a podmioty świadczące te usługi z reguły nie zajmują się sprzedażą ww. towarów w wolnym obrocie. Organ wyjaśnił, że wprawdzie podmioty świadczące usługi restauracyjne posiadają niektóre z towarów objętych powyższymi klasami, jak np. kawa, herbata, po to, aby na życzenie odbiorcy serwować je do oferowanego posiłku, jednakże w Polsce nie jest utrwaloną praktyką, aby producenci lub sprzedawcy towarów z kl. 30 świadczyli również usługi z kl. 41 i 43, w związku z czym towary te oraz usługi nie mają takiego samego, typowego pochodzenia co świadczyłoby na rzecz ich podobieństwa.
Jednocześnie UP podzielił stanowisko Spółki o podobieństwie przeciwstawionych znaków w warstwach znaczeniowej, wizualnej i fonetycznej ze względu na wspólny dominujący element "MARKUS". Organ stwierdził przy tym, że mimo iż same oznaczenia wykazują podobieństwo, są one przeznaczone do oznaczania odmiennych towarów i usług. Tym samym przeciętni odbiorcy nie uznają, że towary spożywcze oferowane w sklepach spożywczych lub wielobranżowych są wprowadzane przez ten sam podmiot, który świadczy usługi z klasy 41 i 43 wskazane w wykazie spornego znaku towarowego. Z uwagi na powyższe UP wykluczył możliwość pomylenia przeciwstawionych znaków przez odbiorców.
Rozpatrując ponownie sprawę, UP stwierdził, że grono odbiorców usług z klas 41 i 43 opatrywanych spornym znakiem towarowym nie będzie postrzegało restauracji jedynie jako miejsca, w którym można spożyć posiłek przygotowany na indywidualne zamówienie, gdyż nie są to jedyne usługi, jakie świadczą restauracje. Organ podkreślił, że Spółka sama odnotowała, że restauracje mogą świadczyć usługi, takie jak organizacja i obsługa dyskotek, imprezy karaoke, nocne kluby, organizowanie zabaw, balów, przyjęć okolicznościowych, seminariów, sympozjów, rozrywka, czy obsługa gastronomiczna z własnym zapleczem, wynajmowanie sal na posiedzenia, dowóz posiłków. UP stwierdził, że jedynie usługi, takie jak promocja sprzedaży dla osób trzecich z kl. 35 nie będą postrzegane przez odbiorców jako usługa świadczona przez lokal gastronomiczny, jakim jest restauracja, gdyż tego typu usługi są z reguły świadczone przez inne podmioty gospodarcze i tylko w tym zakresie sporny znak towarowy należało uznać za mylący.
Na powyższe orzeczenie Spółka pismem z 5 maja 2017 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której zaskarżyła decyzję w części oddalenia sprzeciwu w zakresie klasy 41 i 43 oraz rozstrzygnięcia o kosztach. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
- 1) art. 7, art. 8, art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23, z poźn. zm.), dalej: "k.p.a.", w zw. z art. 2558 ust. 1 pkt 8 i 252 p.w.p. przez niewłaściwe uzasadnienie decyzji i niewyjaśnienie:
- a) jakie jest rozumienie przez odbiorców słowa "restauracja", jakie usługi zwykle świadczą lokale gastronomiczne określane mianem "restauracja", a także jakie są nawyki konsumentów wymienionych lokali oraz ich oczekiwania, w sytuacji, gdy są to informacje kluczowe dla zrozumienia motywów, jakimi kierował się organ, wydając zaskarżoną decyzję, a także, że organ zobowiązany jest do wyczerpującego wyjaśniania okoliczności stanowiących podstawę rozstrzygnięcia sprawy;
- b) na jakiej podstawie uznał, że odbiorcy usług w klasie 41 w oraz 43 nie będą postrzegać restauracji jedynie jako miejsca, w którym można spożyć posiłek przygotowany na indywidualne zamówienie, a także że nie są to jedyne usługi, jakie świadczą restauracje, w sytuacji, gdy są to informacje kluczowe dla zrozumienia motywów, jakimi kierował się organ, wydając zaskarżoną decyzję, a także, że organ zobowiązany jest do wyczerpującego wyjaśniania okoliczności stanowiących podstawę rozstrzygnięcia sprawy;
- c) na jakiej podstawie uznał, że usługi w klasie 41 w oraz 43 mogą być świadczone przez lokal gastronomiczny, jakim jest restauracja i nie będzie to jawnie sprzeczne z charakterem ww. usług ani z wyraźnymi oczekiwaniami ich odbiorców, w sytuacji, gdy są to informacje kluczowe dla zrozumienia motywów, jakimi kierował się organ, wydając zaskarżoną decyzję, a także, że organ zobowiązany jest do wyczerpującego wyjaśniania okoliczności stanowiących podstawę rozstrzygnięcia sprawy;
- 2) art. 7, art. 8, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 2558 ust. 1 pkt 8 i 252 p.w.p. przez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, co przejawiło się błędnym przyjęciem, że Spółka:
- a) przyznała, że restauracje mogą świadczyć usługi takie jak organizowania seminariów i sympozjów w klasie 41, co skutkowało błędnym uznaniem braku charakteru mylącego spornego znaku towarowego i oddaleniem sprzeciwu, w sytuacji, gdy Skarżąca nie przyznawała tych okoliczności, a w konsekwencji, że należało uwzględnić sprzeciw we wskazanym zakresie usługowym;
- b) nie wykazała w odniesieniu do usług w klasach 41 i 43 faktycznego zaistnienia pomyłki wśród odbiorców bądź też istnienia wystarczająco poważnego ryzyka, że odbiorca mylnie odbierze przekaz zawarty w spornym oznaczeniu, co skutkowało błędnym uznaniem braku charakteru mylącego spornego znaku towarowego i oddaleniem sprzeciwu, w sytuacji, gdy Skarżąca wykazał powyższą możliwość, przez wskazanie, w jaki sposób rozumie termin "restauracja" i "usługa restauracyjna", a także, że istnieje ryzyko pomyłki w odniesieniu do wszystkich usług niewchodzących w zakresie tych pojęć;
- 3) art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 2558 ust. 1 pkt 8 i 252 p.w.p. przez, niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym pominięcie mających istotne znaczenie dla sprawy faktów i argumentów strony, niewłaściwe uzasadnienie decyzji, oparcie decyzji na błędnie ustalonym i ocenionym stanie faktycznym, co skutkowało uznaniem, że dla usług w klasie 41 oraz usług w klasie 43 z punktu widzenia przeciętnego odbiorcy nie zachodzi rozdźwięk pojęciowy pomiędzy treścią spornego znaku a charakterem usług, a tym samym uznanie, że sporny znak nie ma charakteru mylącego w powyższym zakresie usługowym, co przełożyło się na oddalenie sprzeciwu w odniesieniu do ww. usług, w sytuacji gdy, z punktu widzenia przeciętnego odbiorcy, pomiędzy wymienionymi usługami a treścią znaku towarowego zachodzi rozdźwięk pojęciowy, gdyż treść znaku towarowego wskazuje na inne usługi niż te, dla których udzielono prawo ochronne, co oznacza, że znak ma charakter mylący w podanym zakresie usługowym;
- 4) art. 131 ust. 1 pkt 3 p.w.p. przez jego niezastosowanie, co przejawiło się przyjęciem, że sporny znak towarowy nie ma charakteru mylącego, w rozumieniu przywołanego przepisu, w odniesieniu do usług, w których zakresie oddalono sprzeciw, w sytuacji, gdy sporny znak towarowy może wprowadzać odbiorców w błąd co do charakteru i właściwości wymienionych usług;
- 5) art. 7, art. 8 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 2558 ust. 1 pkt 8 i 252 p.w.p. przez:
- a) niewłaściwe uzasadnienie decyzji i niewyjaśnienie, dlaczego organ ograniczył analizę komplementarności towarów i usług w klasach 30, 41 i 43 objętych porównywanymi znakami towarowymi do bezpośredniego ryzyka konfuzji, w sytuacji, gdy analiza komplementarności powinna dotyczyć również pośredniego ryzyka konfuzji, oraz że jest to informacja kluczowa dla zrozumienia motywów, jakimi kierował się organ, wydając zaskarżoną decyzję, a także, że organ zobowiązany jest do wyczerpującego wyjaśniania okoliczności stanowiących podstawę rozstrzygnięcia sprawy;
- b) niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym pominięcie mających istotne znaczenie dla sprawy faktów i argumentów strony, ograniczenie ryzyka konfuzji do ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd w ujęciu wąskim, a tym samym pominięcie ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd w ujęciu szerokim, niewłaściwe uzasadnienie decyzji, oparcie decyzji na błędnie ustalonym i ocenionym stanie faktycznym, co skutkowało uznaniem, że sporny znak towarowy nie jest podobny do wcześniejszego znaku skarżącego w stopniu, który może wprowadzać odbiorców w błąd, co przełożyło się na oddalenie sprzeciwu, w sytuacji, gdy oceny niebezpieczeństwa powstania pomyłek co do komercyjnego źródła pochodzenia towarów lub usług należy dokonywać także pod kątem pośredniego ryzyka konfuzji, obejmującego pomyłkę co do związków łączących uprawnionych z porównywanych znaków towarowych, a także, że z punktu widzenia przeciętnego odbiorcy, towary i usługi objęte omawianymi znakami są podobne, a tym samym sporny znak jest podobny do wcześniejszego znaku towarowego skarżącego w stopniu, który może wprowadzać odbiorców w błąd;
- 6) art. 153 p.p.s.a. przez jego niezastosowanie, co przejawiło się brakiem zastosowania do wskazań sądu co do dalszego postępowania, mianowicie brakiem ustalenia możliwości występowania pośredniego ryzyka konfuzji w niniejszej sprawie, co jest uzasadnione dominującym charakterem słowa "Markus", stanowiącego oznaczenie słowne znaku przeciwstawionego, w sytuacji, gdy wskazania sądu co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organ, którego działanie jest przedmiotem zaskarżenia;
- 7) art. 132 ust 2 pkt 2 p.w.p. przez jego niezastosowanie, co przejawiło się przyjęciem, że podobieństwo znaków towarowych MARKUS i MARKUS RESTAURACJA oraz podobieństwo towarów i usług nimi oznaczonych, nie jest tego rodzaju, że mogłoby wprowadzać odbiorców w błąd;
- 8) art. 100 k.p.c. w zw. z art. 256 ust. 2 p.w.p. przez jego zastosowanie, co przejawiło się zniesieniem między stronami kosztów postępowania, z uwagi na częściowe uwzględnienie sprzeciwu i jego częściowe oddalenie, w sytuacji, gdy sprzeciw należało w całości uwzględnić i zastosować art. 98 k.p.c. w zw. z art. 256 ust. 2 p.w.p., a tym samym zasądzić w całości zwrot kosztów postępowania.
Uzasadniając powyższe zarzuty, Skarżąca podniosła, że organ nie uzasadnił w sposób prawidłowy zaskarżonej decyzji, a w szczególności nie wyjaśnił w sposób budzący zaufanie stron postępowania motywów, jakimi kierował się podczas jej wydawania. Spółka zaznaczyła przy tym, że braki uzasadnienia dotyczą kluczowych informacji stanowiących podstawę tej decyzji, tj. rozumienia przez odbiorców słowa "restauracja" oraz usługi świadczonych zwykle przez restauracje, jakie są nawyki konsumentów restauracji i ich oczekiwania, na jakiej podstawie uznał, że odbiorcy usług w klasie 41 i 43 nie będą postrzegać restauracji jedynie jako miejsca, w którym można spożyć posiłek przygotowany na indywidualne zamówienie, a także że nie są to jedyne usługi świadczone przez restauracje, ani na jakiej podstawie uznał, że usługi w klasie 41 i 43 mogą być świadczone przez restaurację i nie będzie to jawnie sprzeczne z charakterem ww. usług ani z wyraźnymi oczekiwaniami ich odbiorców.
Zdaniem Skarżącej organ błędnie ustalił, że Spółka przyznała, iż restauracje mogą świadczyć usługi organizowania seminariów, sympozjów w klasie 41, podczas gdy usługi te nie mieszczą się w zakresie pojęcia "usługa restauracyjna", a odbiorca restaurację postrzega jako miejsce, w którym spożyć posiłek przygotowany na indywidualne zamówienie.
Skarżąca zarzuciła także organowi, że błędnie ustalił, iż Spółka nie wykazała w odniesieniu do usług w klasach 41 i 43 faktycznego istnienia zaistnienia pomyłki wśród odbiorców bądź też istnienia wystarczająco poważnego ryzyka, że odbiorca mylnie odbierze przekaz zawarty w spornym oznaczeniu. Podniosła, że jasnym i obiektywnie uzasadnionym kryterium przyporządkowania poszczególnych usług, w odniesieniu do których sporny znak towarowy ma lub nie charakter mylący, jest znaczenie słowa "restauracja" i wynikające z tego postrzeganie tego rodzaju lokalu gastronomicznego. Spółka wywiodła, że "restauracja" oznacza zakład gastronomiczny z obsługą kelnerską, którego celem jest żywienie konsumenta, a dania przygotowywane są na indywidualne zamówienie. Potrawy produkowane są głównie z surowców, a asortyment dopełniają napoje zimne i gorące, alkohole, wyroby cukiernicze i towary handlowe. W konsekwencji zdaniem Skarżącej sporny znak towarowy w sposób bezpośredni wskazuje na cechy usług nim oznaczonych.
Skarżąca stwierdziła, że organ nie wyjaśnił w zaskarżonej decyzji podstaw prawnych swojej oceny, i nie odniósł się do wyjaśnień przeczących uznaniu, że sporny znak towarowy nie ma charakteru mylącego, a w konsekwencji nie rozpatrzył w sposób wszechstronny okoliczności sprawy. Skarżąca odnotowała także, że organ nie wyjaśnił, dlaczego ograniczył analizę komplementarności towarów i usług do bezpośredniego ryzyka konfuzji, pomijając ryzyko pośrednie. Zdaniem Spółki UP nie wyjaśnił, na jakiej podstawie uznał, że przeciętny odbiorca, widząc znak towarowy ze zwrotem "restauracja", będzie w sposób oczywisty i naturalny oczekiwać, iż w lokalu tym świadczone są usługi w klasie 41 i 43. W ocenie Skarżącej sporny znak towarowy, w zakresie tych usług przedstawia fałszywe informacje i kreuje mylne, nieodpowiadające rzeczywistości wyobrażenie o usłudze, a zatem ma charakter mylący w podanym zakresie usługowym.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w świetle kryteriów opisanych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.", Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu rozstrzygającego w niniejszej sprawie nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.
Przedmiotem skargi jest decyzja z [...] czerwca 2016 r. unieważniająca prawo ochronne na znak towarowy "MARKUS RESTAURACJA" nr [...] w części dotyczącej usług z zakresu promocji sprzedaży dla osób trzecich z kl. 35, w pozostałym zakresie oddalił sprzeciw A. GmbH & Co. oHG z siedzibą w E., Niemcy.
Niniejsza sprawa była już przedmiotem rozstrzygnięcia Urzędu Patentowego RP. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 października 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 1114/15, uchylił wydaną przez Urząd decyzję z dnia [...] września 2014 r. w zakresie jej pkt 2 i 3. Uchylając we wskazanym zakresie decyzję Sąd podniósł, że organ powinien ponownie zbadać czy sporny znak towarowy, w zakresie usług z kl. 35, 41 oraz 43, takich jak: promocja sprzedaży dla osób trzecich, organizacja i obsługa dyskotek, imprezy karaoke, organizacja kongresów i konferencji, nocne kluby, organizowanie: zabaw, balów, przyjęć okolicznościowych, seminariów, sympozjów, rozrywka, restauracje, bary, kawiarnie, obsługa gastronomiczna z własnym zapleczem, wynajmowanie sal na posiedzenia, dowóz posiłków (catering) w dacie zgłoszenia do ochrony spełniał ustawowe przesłanki określone w art. 132 ust. 2 pkt 2 oraz art. 131 ust. 1 pkt 3 p.w.p.
Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia.
Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia jego wadliwości (zob. A. Kabat, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 345).
W orzecznictwie jednoznacznie stwierdza się także, że związanie sądu i organu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu trwa w danej sprawie dopóty, dopóki nie zostanie ono uchylone lub zmienione lub nie ulegną zmianie przepisy, czyniąc pogląd prawny nieaktualnym. Podobny skutek (tekst jedn.: ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny), może spowodować zmiana (po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 1999 r., sygn. akt I SA 2019/98, ONSA 2000, Nr 3, poz. 129). Zatem skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie to zostało wydane; postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne; przyszłe postępowanie administracyjne, oraz ewentualne przyszłe postępowanie sądowoadministracyjne, w tym także przed NSA w przypadku ewentualnego rozpoznawania skargi kasacyjnej od ponownego wyroku sądu pierwszej instancji (v: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 marca 2009 r., sygn. akt I SA/Łd 1230/08, publ.
LEX 493588). Stąd skutkiem wyroku sądu administracyjnego w toku każdego z tych postępowań jest zakaz formułowania nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej przez sąd administracyjny poglądem, a sąd zobowiązany jest do podporządkowania się im w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku. Ponadto, zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Artykuł ten wprowadza zasadę, zgodnie z którą moc wiążąca wcześniejszego orzeczenia, w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2008 r., sygn. akt I FSK 613/08, publ. LEX 551652). Twierdzenie powyższe pozostaje również aktualne w zakresie związania oceną prawną organu administracji publicznej, który wydał kwestionowane rozstrzygnięcie.
Rozpatrując przedmiotową sprawę zgodnie z wytycznymi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zawartymi w ww. wyroku, organ uznał za niezasadny zarzut udzielenia prawa ochronnego na sporny znak towarowy z naruszeniem art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., gdyż sporny znak towarowy, przeznaczony do sygnowania usług z kl. 41 i 43 nie jest podobny w rozumieniu ww. przepisu do przeciwstawionego mu znaku towarowego "MARKUS" o nr [...] przeznaczonego do oznaczania towarów z kl. 30.
Zgodnie z art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. nie udziela się prawa ochronnego na znak towarowy, identyczny lub podobny do znaku towarowego, na który udzielono prawa ochronnego lub zgłoszonego w celu uzyskania prawa ochronnego (o ile na znak taki zostanie udzielone prawo ochronne) z wcześniejszym pierwszeństwem na rzecz innej osoby dla towarów identycznych lub podobnych, jeżeli zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, które obejmuje w szczególności ryzyko skojarzenia znaku ze znakiem wcześniejszym. Powyższy przepis ma zatem zastosowanie wówczas, gdy spełnione zostaną łącznie trzy następujące przesłanki: po pierwsze podobieństwa lub identyczności towarów lub usług, do oznaczania których przeznaczone są dane znaki towarowe, po drugie - podobieństwa lub identyczności oznaczeń oraz po trzecie - istnienia ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd co do źródła pochodzenia towarów lub usług. Nie każde zatem podobieństwo znaków powoduje niedopuszczalność udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy, lecz tylko takie które mogłoby wprowadzać odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów lub usług.
W rozpatrywanej sprawie organ słusznie nie dopatrzył się podobieństwa towarów z kl. 30, do oznaczania których przeznaczony jest znak przeciwstawiony (tj. kawa, herbata, kakao, cukier, ryż, tapioka, sago, kawa nienaturalna, mąka i produkty zbożowe, chleb, wyroby cukiernicze i słodycze, lody, miód, melasa, drożdże, proszek do pieczenia, sól, musztarda, ocet, sosy (przyprawy), przyprawy, lód) oraz usług z kl. 41 i 43 objętych zakresem ochrony znaku spornego (tj. organizacja i obsługa dyskotek, imprezy karaoke, organizacja kongresów i konferencji, nocne kluby, organizowanie: zabaw, balów, przyjęć okolicznościowych, seminariów, sympozjów, rozrywka, restauracje, bary, kawiarnie, obsługa gastronomiczna z własnym zapleczem, wynajmowanie sal na posiedzenia, dowóz posiłków - catering).
Organ prawidłowo uznał, że towary i usługi, ze swej istoty mają inny charakter, a także nie są względem siebie komplementarne. Pojęcie komplementarności nie rozciąga się na wszystkie przypadki, w których towar/usługa mogą być używane/świadczone razem, ale wymaga ścisłego związku pomiędzy nimi polegającego na tym, iż towar jest nieodzowny bądź istotny do świadczenia usługi, bądź odwrotnie, wobec czego konsumenci mogą myśleć, że pochodzą one z tego samego przedsiębiorstwa. W tym wypadku taki ścisły związek nie zachodzi, pomiędzy ww. towarami z kl. 30, a ww. usługami z kl. 41 i 43, do sygnowania których przeznaczone są porównywane znaki towarowe. Ww. towary są zazwyczaj oferowane niezależnie od ww. usług, w tym usług restauracyjnych, zaś podmioty świadczące te usługi z reguły nie zajmują się sprzedażą ww. towarów w wolnym obrocie. Wprawdzie podmioty świadczące usługi restauracyjne posiadają niektóre z ww. towarów, jak np. kawa, herbata, po to, aby na życzenie odbiorcy serwować je do oferowanego posiłku.
Organ zasadnie twierdzi, że jest powszechnie znane, iż produkcją ww. towarów oraz świadczeniem ww. usług zajmują się innego typu przedsiębiorstwa, wobec czego konsumenci nie będą uznawać, iż ww. porównywane towary i usługi mają to samo źródło komercyjnego pochodzenia. Konsument jest bowiem świadomy, że podawane napoje i żywność są produkowane przez różne przedsiębiorstwa. Zasadne jest twierdzenie, że zawarte w znaku spornym słowo "restauracja" oznacza lokal gastronomiczny i w odniesieniu do usług z kl. 41 i 43 pozostałych w zakresie ochrony znaku spornego będzie miało charakter opisowy, a zatem nie może stanowić o braku podobieństwa pomiędzy badanymi znakami.
Podobieństwo w warstwie wizualnej badanych znaków przekłada się na ich podobieństwo w warstwie fonetycznej, ponieważ element dominujący tych znaków ma identyczne brzmienie-"MARKUS".
Przeciętny konsument to osoba właściwie poinformowana, wystarczająco uważna i ostrożna. Mimo, że same oznaczenia wykazują podobieństwo, to są one przeznaczone do oznaczania odmiennych towarów i usług. Przeciętni odbiorcy, do których w rozpatrywanej sprawie należy zaliczyć ogół polskich konsumentów, jak wskazano powyżej, nie uznają, że towary spożywcze oferowane w sklepach spożywczych lub wielobranżowych są wprowadzane przez ten sam podmiot, który świadczy usługi z kl. 41 i 43 wskazane w wykazie spornego znaku towarowego. Należy zatem wykluczyć możliwość pomylenia przeciwstawionych znaków przez odbiorców.
Organ zasadnie wobec braku podobieństwa towarów i usług sygnowanych porównywanymi znakami towarowymi stwierdził, że nie istnieje ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd co do komercyjnego źródła pochodzenia tych towarów i usług. Tym samym nie zostały kumulatywnie spełnione przesłanki unieważnienia prawa ochronnego na sporny znak towarowy wskazane w art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p.
Zgodnie z przepisem art. 131 ust. 1 pkt 3 p.w.p nie udziela się praw ochronnych na oznaczenia, które ze swojej istoty mogą wprowadzać odbiorców w błąd, w szczególności co do charakteru, właściwości lub pochodzenia geograficznego towaru. Zgodnie ze stanowiskiem doktryny "powołany przepis pozbawia zdolności rejestrowej oznaczenia, które ze względu na swoją treść mogłyby wprowadzić w błąd przeciętnego nabywcę towarów (znak mylący). Znak jest mylący, jeżeli przeciętny odbiorca na podstawie treści znaku może być wprowadzony w błąd w odniesieniu do jakichkolwiek właściwości towaru. Podstawą oceny jest pogląd przeciętnego nabywcy towarów." (Ryszard Tadeusz Skubisz, Oznaczenie geograficzne jako indywidualny znak towarowy, Księga Pamiątkowa z okazji 85-łecia ochrony Własności Przemysłowej w Polsce, Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 2003}.
Ponadto "oceniając wymóg ustawodawcy, aby oznaczenie wprowadzało odbiorców w błąd "ze swej istoty", należałoby brać pod uwagę znak wywołujący błąd przez oznaczenie samo w sobie (bez dalszych skojarzeń). Błąd taki powinien być postrzegany już przy samej ocenie danego oznaczenia." (Prawo własności przemysłowej Komentarz pod redakcją dr P. Kostańskiego).
Organ zasadnie twierdzi, że kryterium stanowiącym podstawę oceny ewentualnego mylącego charakteru spornego znaku towarowego, wbrew twierdzeniom wnoszącego sprzeciw, powinno być rozumienie słowa "restauracja" przez odbiorców, których należy uznawać za osoby dostatecznie poinformowane, uważne i rozsądne, przy czym dokonując powyższej analizy należy uwzględnić realia rynkowe, tj. jakie usługi zwykle świadczą lokale gastronomiczne określane mianem "restauracja", a także nawyki konsumentów. Grono odbiorców usług z kl. 41 i 43, opatrywanych spornym znakiem towarowym, do którego zaliczają się wszyscy konsumenci, nie będzie postrzegało restauracji jedynie jako miejsca, w którym można spożyć posiłek przygotowany na indywidualne zamówienie. Nie są to bowiem jedyne usługi jakie świadczą restauracje. Restauracje mogą świadczyć usługi, (takie jak: organizacja i obsługa dyskotek, imprezy karaoke, nocne kluby, organizowanie: zabaw, balów, przyjęć okolicznościowych, seminariów, sympozjów, rozrywka - kl. 41, czy obsługa gastronomiczna z własnym zapleczem, wynajmowanie sal na posiedzenia, dowóz posiłków (catering) - kl. 43, przy czym, jest to często praktykowane w obrocie gospodarczym, a odbiorcy są tego świadomi.
Wobec powyższego nie można podzielić stanowiska wnoszącego sprzeciw, iż sporny znak towarowy ma charakter mylący w odniesieniu do usług z kl. 41 i 43 w zakresie których znak ten jest w dalszym ciągu chroniony, uznając, iż usługi te mogą być świadczone przez lokal gastronomiczny jakim jest restauracja i nie będzie to jawnie sprzeczne z charakterem ww. usług ani z wyraźnymi oczekiwaniami odbiorców usług oznaczanych spornym znakiem towarowym.
Zdaniem Sądu należy jednocześnie uznać, że organ wyczerpująco zbadał wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.).
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Organ rozstrzygając sprawę, oparł się na materiale prawidłowo zebranym i dokonał jego wszechstronnej oceny. Ponadto należy uznać, że stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach, Organ uzasadnił w sposób wymagany przez normę prawa określoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.
Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.