Uzasadnienie
Decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2003 r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 25, poz. 1371, z późn. zm.) oraz zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli z dnia [...] października 2003 r., nałożono na przedsiębiorcę, prowadzącego działalność gospodarczą pn. P., karę pieniężną w kwocie 8700,00 zł z tytułu wykonywania transportu drogowego samochodem ciężarowym marki [...], nr rej. [...], bez wymaganej licencji (lp. 1.1.1 załącznika do ustawy – kara w wysokości 8000,00 zł)) oraz wykazane na okazanych wykresówkach przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia bez przerwy oraz skrócenie dziennego czasu wypoczynku – lp. 1.11.4 oraz 1.11.1 załącznika do ustawy - łączna kara w wysokości 800,00 zł).
Odwołanie od powyższej decyzji złożył przewoźnik stwierdzając, że dokonany przejazd, w czasie którego została przeprowadzona kontrola, miał charakter prywatny, a licencję na przewóz rzeczy odwołujący się uzyskał dnia [...] listopada 2003 r. Powołał się również na trudną sytuację finansową.
Decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2004 r., Nr [...], wydaną na podstawie m.in. art. 5 ust. 1, art. 92 ust. 1 i art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 25, poz. 1371, z późn. zm.), a także lp. 1.1.1, 1.11.4 oraz 1.11.1 załącznika do w/w ustawy i art. 6 ust. 3 i 4, art. 10 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o czasie pracy kierowców (Dz.U. Nr 123, poz. 1354), utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu, po zreferowaniu stanu sprawy stwierdzono, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym podjęcie i zarobkowe wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji. Stosownie do art. 92 ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, kto wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z jej przepisów, podlega karze pieniężnej. Konsekwencją tego rozwiązania jest lp. 1.1.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, zgodnie z która wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji zagrożone jest karą pieniężną w wysokości 8.000 zł. Na podstawie art. 103 ust. 3 przedsiębiorcy prowadzący do dnia wejścia w życie ustawy działalność gospodarczą w zakresie krajowego drogowego przewozu rzeczy obowiązani są do dnia uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkowstwa w Unii Europejskiej uzyskać licencje na wykonywanie tego transportu pod rygorem wygaśnięcia dotychczasowych uprawnień.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika że strona rozpoczęła działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego w dniu [...] czerwca 2002 r., a więc po dniu wejścia w życie ustawy o transporcie drogowym, Stąd w rozpatrywanej sprawie nie znajduje zastosowania art. 103 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym.
Skarżący wyjaśnił, ze celem jego przejazdu było rozeznanie się w cenach części samochodowych. Dokonywanie czynności związanych z eksploatacją pojazdu, przy pomocy którego strona prowadzi działalność gospodarczą, stanowi działalność pomocniczą w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 4 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym definicja transportu drogowego obejmuje również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej, nie będący przewozem na potrzeby własne. Stwierdzić zatem należy, że w chwili kontroli strona wykonywała transport drogowy.
W myśl art. 6 ust. 3 ustawy o czasie pracy kierowców w każdym 24-godzinnym okresie kierowca wykorzystuje co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku. Odpoczynek może być skrócony nie więcej niż do 9 godzin i nie częściej niż trzykrotnie w ciągu jednego tygodnia. Równoważny okres odpoczynku kierowca ma obowiązek wykorzystać przed upływem następnego tygodnia. Odpoczynek, o którym wyżej mowa, może być podzielony na dwie lub trzy części. Jedna z tych części powinna wynosić co najmniej 8 kolejnych godzin, a dzienny odpoczynek 12 godzin.
Stosownie do art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o czasie pracy kierowców po czteroipółgodzinnym okresie prowadzenia pojazdu kierowca wykorzystuje co najmniej 45-minutowa przerwę. Przerwa ta może być zastąpiona przerwami trwającymi co najmniej 15 minut każda, wykorzystanymi w trakcie czteroipółgodzinnego prowadzenia pojazdu lub natychmiast po tym okresie. Zgodnie z art. 92 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym karze podlega podmiot, który wykonuje transport drogowy lub przewozy na potrzeby własne naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy o czasie pracy kierowców. Konsekwencja tego rozwiązania jest treść lp. 1.11.4 lit. a – b załącznika do ustawy o transporcie drogowym, która przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia bez przerwy o czas powyżej 15 do 30 minut sankcjonuje karą pieniężną w wysokości 100 zł, a każde następne 30 minut karą w wysokości 50 zł. Zgodnie zaś z lp. 1.11.1 cyt. załącznika karze w wysokości 50 zł podlega skrócenie dziennego czasu odpoczynku przy wykonywaniu transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne o czas do jednej godziny oraz w wysokości 50 zł. za każdą rozpoczętą kolejna godzinę
Powyższą decyzję strona zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o stwierdzenie jej nieważności i stwierdzając naruszenie art. 10 § 1 K.p.a., art. 3 i art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz art. 30 – 32 Konstytucji RP. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż gospodarczy cel jego przejazdu nie był wcale oczywisty, w tym również dla Głównego Inspektora Transportu Drogowego, który jednak zinterpretował wizytę w sklepie motoryzacyjnym jako wykonywanie przewozu na potrzeby własne, podczas gdy przejazd był wykonywany wyłącznie na potrzeby przewoźnika i jego rodziny, bez związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą (o czym świadczy m.in. brak ładunku).
W konsekwencji przewóz, za który nastąpiło wymierzenie kary, był przewozem, który skarżący realizował jako właściciel pojazdu, a nie jako przedsiębiorca, w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Ponadto skarżący zarzucił, że najpierw nakazano mu uzyskanie licencji (co nastąpiło dnia [...] listopada 2003 r.), a następnie potraktowano ten fakt jako dowód na to, że w dniu kontroli wykonywał przewóz drogowy na potrzeby własne. Podniósł również, że poprzez wymierzenie kary nastąpiło naruszenie powołanych wyżej przepisów Konstytucji RP, gwarantujących ochronę własności; zdaniem skarżącego nawet gdyby prowadził w dniu kontroli działalność gospodarczą, to i tak Konstytucja zapewnia możliwość używania swojej własności w innych celach niż zarobkowe wykonywanie transportu drogowego lub przewozów na potrzeby własne. Ustawa o transporcie drogowym nie zabrania właścicielowi pojazdu przejazdu stanowiącym jego własność pojazdem na wycieczkę czy wczasy z rodziną. Negując taką możliwość naruszono konstytucyjne prawo do dysponowania swoja własnością.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie powtarzając w uzasadnieniu w zasadzie w całości argumenty użyte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia..
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2004 r., którą utrzymano w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2003 r., nakładającą na przedsiębiorcę, prowadzącego działalność gospodarczą pn. P., karę pieniężną w kwocie 8700,00 zł z tytułu wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji oraz naruszenia dotyczące czasu pracy kierowców.
W aktach sprawy znajduje się wydane przez Prezydenta Miasta B. w dniu [...] maja 2002 r. zaświadczenie o dokonaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, z którego wynika, że przedsiębiorca podjął działalność gospodarczą pn. P. w zakresie:"usługi transportowe oraz produkcja, handel i usługi wszystkich branż", przy czym jako datę rozpoczęcia działalności podano dzień [...] czerwca 2002 r. W aktach sprawy znajduje się również protokół kontroli z dnia [...] października 2003 r. dokonanej w W., w toku której przedsiębiorca przedstawił powyższe zaświadczenie i oświadczył wprost, iż był zawiadomiony, że bez licencji może prowadzić działalność w zakresie transportowym. W odwołaniu z dnia [...] listopada 2003 r. przewoźnik sam stwierdził, że do W. udał się w celu rozeznania w cenach części do swojego samochodu.
W skardze przewoźnik zarzucił, że zaskarżona decyzja narusza art. 3 ustawy o transporcie drogowym. Jak można sądzić – bo przedmiotem działalności przedsiębiorcy jest transport rzeczy – idzie tu o naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy, w myśl którego przepisów ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów (...) o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie rzeczy. Tymczasem według protokółu kontroli dopuszczalna masa całkowita pojazdu poddanego kontroli wynosiła 7490 kg, tj. 7,49 t. W momencie kontroli pojazd był pusty, jednak należy zwrócić uwagę, że przedstawione wyłączenie ustawowe ma charakter zasady, odnosi się do parametrów ustalonych w dokumentach rejestracyjnych pojazdu, nie zaś do konkretnego kontrolowanego ładunku i przewozu. Zasadnie więc uznano, że kontrolowany przewóz podlegał przepisom ustawy o transporcie drogowym.
W przedstawionej sytuacji organy inspekcji drogowej obu instancji słusznie też uznały, że z zebranych w sprawie materiałów dowodowych wynika, że przewoźnik wykonywał krajowy transport drogowy rzeczy pojazdem zarejestrowanym jako samochód ciężarowy bez wymaganej licencji. Przedsiębiorca podjął bowiem ponownie działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego z dniem [...] czerwca 2002 r., a więc po dniu wejścia w życie ustawy o transporcie drogowym, Stąd w rozpatrywanej sprawie nie znajduje zastosowania art. 103 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym, w myśl którego: "Przedsiębiorcy prowadzący do dnia wejścia w życie ustawy działalność gospodarczą w zakresie krajowego drogowego przewozu rzeczy obwiązani są do dnia uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkowstwa w Unii Europejskiej uzyskać licencję na wykonywanie tego transportu pod rygorem wygaśnięcia dotychczasowych uprawnień. Nie później niż w terminie 2 lat od dnia wejścia w życie ustawy przedsiębiorcy powinni wystąpić do organu udzielającego licencji z wnioskiem o udzielenie licencji na krajowy transport drogowy rzeczy." Ustawa weszła w życie z dniem 1 stycznia 2002 r., przedsiębiorca podjął działalność z dniem [...] czerwca 2002 r., a więc po upływie połowy roku od dnia wejścia w życie ustawy, a tym samym powinien od dnia rozpoczęcia działalności posiadać odpowiednią licencję na wykonywanie transportu drogowego (art. 5 ust. 1 ustawy).
Licencję taką uzyskał dopiero dnia [...] listopada 2003 r., co oznacza, że w okresie od dnia [...] czerwca 2002 r. do dnia [...] listopada 2003 r. wykonywał krajowy transport drogowy bez licencji, naruszając tym samym art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, który to czyn zagrożony jest, zgodnie z lp. 1.1.1 załącznika do ustawy, karą pieniężna w wysokości 8000, 00 zł.
W przedstawionej sytuacji organy inspekcji drogowej dokonały również prawidłowego określenia charakteru dokonywanego przewozu, w trakcie którego skontrolowano pojazd przewoźnika. Mianowicie, na podstawie oświadczenia samego przewoźnika uznały, że było to dokonywanie czynności związanych z eksploatacją pojazdu, przy pomocy którego strona prowadzi działalność gospodarczą, kwalifikując dokonywanie tego rodzaju czynności jako działalność pomocniczą w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej przewoźnika. Inaczej mówiąc, według organów inspekcji drogowej przewóz, w toku którego skontrolowano przedmiotowy pojazd, należało zakwalifikować jako przewóz drogowy pomocniczy wobec prowadzonej przez przewoźnika działalności gospodarczej, nie mający charakteru przewozu drogowego na potrzeby własne, lecz niewątpliwie mieszczący się w pojęciu wykonywania krajowego transportu drogowego.
Nie negując określonego wyżej celu przejazdu przewoźnik twierdzi, że był to przejazd o charakterze prywatnym, związany m.in. z odwiedzinami rodziny w W., i nie mający związku z wykonywaną przez niego działalnością gospodarczą w zakresie transportu; przejazd ten przedsiębiorca wykonywał jako prywatny właściciel pojazdu, poza ramami wykonywanej działalności gospodarczej w zakresie transportu.
W związku powyższym należy stwierdzić, że przedsiębiorca, który w swoim zakresie działalności gospodarczej ma wpisane usługi transportowe i znajduje się na drodze publicznej dokonując przejazdu, z ładunkiem lub bez ładunku, wykonuje zgodnie z przepisami ustawy o transporcie drogowym transport drogowy. W myśl art. 4 pkt 3 powołanej ustawy transport drogowy to krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy, przy czym wspólne dla tych obu rodzajów transportu jest "podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi ",określenie to obejmuje również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej (...).Zgodnie zaś z art. 5 ust. 1 ustawy, podjęcie i wykonywanie transport drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego. Brak licencji skutkuje, zgodnie z odpowiednimi, przytoczonymi wyżej przepisami ustawy, nałożeniem kary pieniężnej o określonej wysokości.
Statuowany przez przepisy ustawy o transporcie drogowym obowiązek uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego nie narusza, zdaniem Sądu, art. 30-32 Konstytucji RP, a możliwość wykonywania niezarobkowych przewozów drogowych (przewozów na potrzeby własne) regulują odpowiednie przepisy tej ustawy, które nie pozostają w sprzeczności z podstawowym wymogiem uzyskania licencji. Między innymi dlatego też uznano, że zaskarżona decyzja nie narusza art. 4 pkt 4 ustawy
Za właściwie udokumentowane i zakwalifikowane tak co do charakteru, jak i wysokości nałożonych kar, uznano również stwierdzone w toku kontroli naruszenia przez przewoźnika ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o czasie pracy kierowców (Dz.U. Nr 123, poz. 1354).
Nie stwierdzono także, by w toku kontrolowanego postępowania miało miejsce naruszenie art. 10 § 1 K.p.a., zwłaszcza w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia.
W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.