Uzasadnienie
Postanowieniem z [...] lutego 2011 r. Rzecznik Dyscyplinarny Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] po zapoznaniu się z przekazanym przez Sąd Apelacyjny w [...] II Wydział Karny prawomocnym wyrokiem skazującym adwokata G. B. za czyn z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. i art. 272 k.k., wszczął przeciwko G. B. (skarżącemu w niniejszej sprawie) postępowanie dyscyplinarne o czyny z § 1 ust. 2 i 3 w związku z § 4 Kodeksu Etyki Adwokackiej.
Pismem z dnia [...] czerwca 2012 r. Rzecznik Dyscyplinarny Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] adw. R. M. złożył w trybie art. 95j ustawy Prawo o adwokaturze wniosek o tymczasowe zawieszenie adw. G. B. w czynnościach zawodowych wskazując, że skarżący nie stawia się na terminy przesłuchania, mimo że jest zdolny do uczestnictwa w postępowaniu dyscyplinarnym i przez cały czas bez przeszkód wykonuje zawód adwokata. W opinii rzecznika dyscyplinarnego zachowanie adw. G. B. manifestuje lekceważenie dla prowadzonego postępowania dyscyplinarnego i w tej sytuacji zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające wydanie postanowienia w trybie art. 95j ustawy Prawo o adwokaturze.
G. B. pismem z [...] lipca 2012 r. wniósł o wyłączenie Rzecznika Dyscyplinarnego Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] od prowadzenia postępowania dyscyplinarnego sprawy, uzasadniając, że w jego ocenie zachodzi obawa braku obiektywnego jej prowadzenia. Następnie wniosek ten został rozszerzony o wyłączenie Zastępców Rzecznika Dyscyplinarnego ORA w [...].
Uchwałą z dnia [...] września 2013 r. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] oddaliła wniosek adwokata G. B. w całości (zarówno w zakresie wyłączenia Rzecznika Dyscyplinarnego adw. R. M. jak i wyłączenia Zastępców Rzecznika Dyscyplinarnego ORA w [...]).
W odwołaniu od powyższej uchwały skarżący zarzucił naruszenie art. 41 § 1 kpk, art. 48 kpk w zw. z art. 45 § 1b kpk stosowanych na podstawie art. 95 n ustawy Prawo o adwokaturze, a także art. 44 ust. 1 i art. 87 ust. 2 tej ustawy przez:
- - wydanie orzeczenia w pierwszej instancji przez organ oczywiście niewłaściwy do orzekania w sprawie wyłączenia Rzecznika Dyscyplinarnego ORA w [...] (orzekanie przez Okręgową Radę Adwokacką jako "sędzia we własnej sprawie"),
- - wybiórcze potraktowanie materiału dowodowego, naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, oparcie zaskarżonej uchwały na niepełnym materiale dowodowym.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej uchwały jako podjętej w sposób sprzeczny z prawem, tj. nieważnej i podjętej z naruszeniem zasad obiektywizmu. Ponadto wniósł o dopuszczenie dowodu z kopii postanowienia Prokuratury Rejonowej [...] w [...] w sprawie sygn. akt: [...] z dnia [...] listopada 2011 r. - dla wykazania nieprawdziwości argumentu Rzecznika Dyscyplinarnego ORA w [...].
Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, po rozpoznaniu odwołania skarżącego, uchwałą z [...] stycznia 2014 r. uchyliło uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z [...] września 2013 r. i umorzyło postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że w przedmiocie wyłączenia Rzecznika Dyscyplinarnego ORA rozstrzygnął organ niewłaściwy, bowiem zgodnie z art. 95 n ustawy Prawo o adwokaturze do kwestii wyłączenia rzecznika dyscyplinarnego mają odpowiednie zastosowanie art. 47 i 48 kpk. Uchwała podlega zatem uchyleniu, a postępowanie należało umorzyć. ORA w [...] powinna natomiast przekazać wniosek o wyłączenie Rzecznika Dyscyplinarnego ORA w [...] i jego zastępców do rozpoznania Rzecznikowi Dyscyplinarnemu NRA.
G. B. złożył na powyższą uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jej uchylenie. Według skarżącego Prezydium NRA uchyliło bowiem oczywiście nieprawidłową uchwałę ORA w [...] i jednocześnie umorzyło postępowanie w sprawie, co nie było zasadne, gdyż sprawą powinien zająć się Rzecznik Dyscyplinarny NRA.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga G. B. nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że w celu uniknięcia wydania decyzji (uchwały) bez podstawy prawnej organ przed którym toczy się postępowanie administracyjne powinien ustalić na podstawie rodzaju rozpatrywanej sprawy, czy jest właściwy miejscowo i rzeczowo do jej prowadzenia oraz wydania określonej przedmiotowo decyzji.
W niniejszej sprawie skarżący (adwokat), przeciwko któremu w trybie przepisów ustawy Prawo o adwokaturze, toczy się postępowanie dyscyplinarne wniósł o wyłączenie Rzecznika Dyscyplinarnego Okręgowej Rady Adwokackiej oraz jego zastępców.
Odpowiedzialność dyscyplinarną adwokatów i aplikantów adwokackich regulują przepisy Działu VIII ustawy - Prawo o adwokaturze (Dz. U. 2014.635.jt) dalej PoA).
W myśl art. 91 ust. 1 tej ustawy w sprawach dyscyplinarnych orzekają: sąd dyscyplinarny izby adwokackiej oraz Wyższy Sąd Dyscyplinarny.
Zgodnie z art. 95n PoA w sprawach nieuregulowanych w niniejszym dziale stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. Oskarżycielem w postępowaniu dyscyplinarnym jest rzecznik dyscyplinarny. Stosownie do art. 47 § 1 kpk część przepisów o wyłączeniu sędziego stosuje się odpowiednio do prokuratora, innych osób prowadzących postępowanie przygotowawcze oraz innych oskarżycieli publicznych, a więc na podstawie art. 95n Prawa o adwokaturze także do rzecznika dyscyplinarnego.
Na podstawie tych przepisów istnieją dwa rodzaje wyłączenia: z mocy samego prawa oraz na wniosek.
W myśl art. 95n Prawa o adwokaturze art. 47 § 1 kpk i w zw. z art. 41 § 1 kpk rzecznik dyscyplinarny ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. W tym przypadku wyłączenie następuje na wniosek.
Jak już wspomniano, zgodnie z odesłaniem wynikającym z art 95 n ustawy Prawo o adwokaturze, do kwestii wyłączenia rzecznika mają odpowiednie zastosowanie art. 47 i 48 kpk.
Według art. 48 § 1 kpk o wyłączeniu prowadzącego postępowanie przygotowawcze orzeka prokurator nadzorujący postępowanie lub bezpośrednio przełożony. Odnosząc powyższą regulację do hierarchii organów samorządu adwokackiego należy stwierdzić, że organem, w którego kompetencji pozostaje rozstrzygnięcie wniosku o wyłączenie Rzecznika Dyscyplinarnego ORA i jego zastępców, jest Rzecznik Dyscyplinarny NRA.
Co prawda Sąd Dyscyplinarny ORA w [...] na rozprawie w dniu [...] września 2013 r. przedmiotowy wniosek o wyłączenie postanowił przekazać do rozpoznania Okręgowej Radzie Adwokackiej w [...] jednakże organ ten (ORA w [...]) powinien z urzędu badać swoją właściwości rzeczową (i miejscową), czego w niniejszej sprawie nie uczynił i orzekł o oddaleniu wniosku nie zauważając, że nie jest organem właściwym do jego rozpatrzenia.
Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej rozpoznając odwołanie G. B. od uchwały ORA w [...] z dnia [...] września 2013 r. nie mogło stwierdzić nieważności zaskarżonej uchwały a jedynie wydać orzeczenie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 zdanie 2 kpa to jest: uchylić zaskarżoną decyzję (uchwałę) i umorzyć postępowanie pierwszej instancji w całości.
Pomimo, że w rozpatrywanej sprawie Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchyliło zaskarżoną uchwałę i "umorzyło postępowanie" uznać należy, że zaskarżona uchwała odpowiada prawu. Sąd podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie (v. np. wyrok NSA z dnia 8 sierpnia 1995 r. sygn. akt SA/Wr 96/95, że organ odwoławczy może umorzyć postępowanie, co do istoty tylko wówczas, gdy w wyniku rozpoznania odwołania uchylił decyzję I instancji i stwierdził, że postępowanie przed tym organem jest bezprzedmiotowe co zachodzi na przykład wówczas, gdy - jak w tym przypadku – organ ten nie jest właściwy do rozpoznania sprawy.
Sąd nie podziela przy tym stanowiska skarżącego, że organ odwoławczy mógł wydać decyzję ograniczoną jedynie do orzeczenia o bycie prawnym decyzji uchwały I instancji. Katalog rozstrzygnięć z art. 138 kpa jest katalogiem zamkniętym a decyzja organu odwoławczego ograniczająca się tylko do uchylenia decyzji (uchwały) organu I instancji byłaby nieważna.
Należy dodać, że umorzenie postępowania nie wyklucza przekazania żądania strony organowi właściwemu. Przeciwnie, po umorzeniu postępowania Prezydium NRA powinno przekazać wniosek o wyłączenie organowi właściwemu do jego rozpatrzenia tj. Rzecznikowi dyscyplinarnemu NRA.
Mając na uwadze powyższe, skargę G. B. należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a. jako, że nie miała usprawiedliwionych podstaw.