Uzasadnienie
Decyzją Nr [...] Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad – Oddział w P. z dnia [...] grudnia 2004 r., wydaną na podstawie m.in. art. 13 ust. 2a i 2b, tabela lp. 5 pkt 1 lit c), art. 18a ust. 5 i art. 20 pkt 8 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838, z późn. zm.) w związku z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r.- Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, poz. 602, z późn. zm.) oraz § 1-5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U Nr 32, poz. 262), a także na podstawie protokółu z zatrzymania i kontroli pojazdu nr [...] z dnia [...] listopada 2003 r., którego podpisania kierowca odmówił, obciążono p. T.R. (kierującego pojazdem) karą pieniężną w wysokości [...] zł za stwierdzony podczas w/w kontroli przejazd zespołem nienormatywnym bez zezwolenia po drodze krajowej Nr [...]. W toku kontroli stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na 2 oś pojazdu o [...] kN, za co wymierzono karę pieniężną w podanej wyżej wysokości.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wniosła strona, która w uzasadnieniu podniosła, powołując się na art. 98 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125,poz. 1371, z późn. zm.), że nadawca ładunku nie zawarł dostatecznych danych o ciężarze przewożonego ładunku, co spowodowało przeładowanie osi napędowej ciągnika siodłowego.
Decyzją Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] maja 2004 r., Nr [...], podjętą na podstawie m.in. art. 13 ust. 2a i 2b, lp. 5 pkt 1 lit b), art. 18a ust. 5 i art. 20 pkt 8 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838, z późn. zm.) w związku z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r.- Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, poz. 602, z późn. zm.) oraz § 1-5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U Nr 32, poz. 262), po rozpatrzeniu wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu, po przedstawieniu stanu sprawy stwierdzono, odwołując się do wniosku strony, dotyczącego w istocie przekroczenia masy całkowitej pojazdu, której nie stwierdzono podczas kontroli, że akurat to naruszenie nie jest przedmiotem sprawy.
Odnosząc się natomiast do powołanego przez stronę art. 98 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125,poz. 1371, z późn. zm.) uznano, że powinien być on rozpatrywany w związku z art. 72 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. – Prawo przewozowe (Dz.U. z 2000 Nr 50, poz.601). Powyższe przepisy regulują postępowanie pomiędzy nadawcą przesyłki a przewoźnikiem oraz ich wzajemne obowiązki. Nie mają jednak zastosowania do uregulowań ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838, z późn. zm.), która stanowiła podstawę prawną wydania decyzji obciążającej karą. Zgodnie z art. 13 ust. 1a, 2a i 2b ustawy o drogach publicznych za przejazd po drogach publicznych pojazdów zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach, pobierane są opłaty, w przypadkach poruszania się pojazdami przekraczającymi powyższe parametry, ale posiadającymi zezwolenie.
Natomiast w przypadku przejazdu po drogach publicznych pojazdami co do których stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy, nacisku osi, wymiarów dotyczących szerokości, długości i wysokości bez zezwolenia wymaganego przepisami Prawa o ruchu drogowym, pobiera się kary pieniężne. Parametry, którym musi odpowiadać pojazd, określa rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Stwierdzone przekroczenie nacisku drugiej osi na drogę było, zgodnie z przepisami, podstawą do wymierzenia kary za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.
Skargę na powyższą decyzję (zatytułowana jako "odwołanie" od wskazanej decyzji Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad i potraktowanej jako skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie) wniosła strona, zarzucając iż jest ona niesłuszna ze względu na nieścisłości podanego uzasadnienia z rzeczywistym stanem rzeczy. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że posiada aktualne badania techniczne na przewozy międzynarodowe wskazujące, że stan techniczny pojazdu nie może budzić wątpliwości. W dniu kontroli po załadunku [...] ton cukru w Cukrowni G. pojazd został zważony przez uprawnionych inspektorów, według wyliczeń których ciężar całkowity pojazdu był wyższy od ciężaru stwierdzonego na wadze elektronicznej w Cukrowni G.. Ta nieścisłość spowodowała podwyższenie kary, bo zgodnie z wagą Cukrowni nacisk na oś był niższy, a skarżący twierdzi, że nie przekroczył dopuszczalnego ciężaru [...] kN. Skarżący podniósł również, że nie może odpowiadać za wady konstrukcyjne naczepy, na której cukier był równomiernie rozłożony na całej powierzchni w [...] paletach.
W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu, po przedstawieniu stanu sprawy organ II instancji odrzucił przedstawione zarzuty stwierdzając, że rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła nieścisłość uzasadnienia zaskarżonej decyzji z rzeczywistym stanem rzeczy. Z uzasadnienia obu decyzji wynika tylko i wyłącznie, iż skarżący został ukarany za stwierdzone przekroczenie nacisku na jedną oś pojazdu. Jak wynika z protokołu zatrzymania i kontroli pojazdu masa całkowita pojazdu nie została przekroczona ponad dopuszczalną wielkość (40 ton) i z tego tytułu nie została nałożona kara pieniężna. Różnica, o ile występuje, gdyż nie zostały na to przedstawione żadne dowody, nie ma wpływu na fakt przekroczenia nacisku na jedna z osi pojazdu i to przekroczenia w chwili ważenia pojazdu w momencie kontroli. Stan rozmieszczenia przewożonego towaru pomiędzy jego załadunkiem w Cukrowni a stanem w chwili ważenia również mógł ulec zmianie.
Dla rozstrzygnięcia w sprawie podstawą było ważenie i pomiary dokonane w chwili poprowadzenia kontroli. One stanowiły również podstawę obliczenia i nałożenia kary pieniężnej. Parametry, którym musi odpowiadać pojazd uczestniczący w ruchu określało rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Przepisy te przewidują także bezwzględny obowiązek takiego załadunku towaru, aby nie przekraczał on określonych parametrów i nie stwarzał tym samym zagrożenia na drodze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia..
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była skarga na decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] maja 2004 r., którą utrzymano w mocy decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad – Oddział w P. z dnia [...] grudnia 2004 r., na mocy której obciążono p. T.R. karą pieniężną w wysokości [...] zł za przejazd po drodze krajowej Nr [...] zespołem nienormatywnym (przekroczenie dopuszczalnego nacisku na 2 oś pojazdu o [...] kN) bez zezwolenia.
Należy przede wszystkim stwierdzić, że do rozpoznawanej sprawy nie mają zastosowania zarówno przepisy (w szczególności art.
- 98) ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 125,poz. 1371, z późn. zm.), jak i przepisy (w szczególności art.
- 72) ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. – Prawo przewozowe (Dz.U. z 2000 Nr 50, poz.601). Powyższe przepisy regulują postępowanie pomiędzy nadawcą przesyłki a przewoźnikiem oraz ich wzajemne obowiązki. W rozpatrywanej sprawie mają jednak przede wszystkim zastosowanie przepisy ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838, z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U Nr 32, poz. 262), które stanowiły podstawę prawną wydania decyzji obciążającej karą.
Zgodnie z § 1 powołanego rozporządzenia pojazd uczestniczący w ruchu powinien odpowiadać warunkom technicznym określonym w rozporządzeniu. Do tych warunków należy również dopuszczalny, określony w § 5 rozporządzenia nacisk poszczególnych osi pojazdu na drogę (zróżnicowany w zależności od rodzaju osi, ich wzajemnych odległości i klasy drogi). Rozporządzenie rozróżnia przy tym wyraźnie dopuszczalną masę całkowitą pojazdu (§ 3) od dopuszczalnego nacisku osi pojazdu na drogę. Oznacza to m.in., że mimo zachowania dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu możliwe jest przekroczenie nacisków na oś lub osie pojazdu – w zależności m.in. od sposobu załadunku, przesunięcia się ładunku w trakcie przewozu, itp. Dlatego też art. 61 ust. 2 art. 61 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r.- Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, poz. 602, z późn. zm.) wymaga, aby ładunek na pojeździe był umieszczony w taki sposób, by nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków na drogę Do badania nacisku osi na drogę służą również specjalne wagi, przystosowane do badania innych parametrów pojazdu niż jego dopuszczalna masa całkowita.
Zgodnie z art.13 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838, z późn. zm.) za przejazdy po drogach publicznych pojazdów zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach (w rozpatrywanym przypadku – przepisach powołanego wyżej rozporządzenia) mogą być pobierane opłaty. Natomiast za przejazd po drogach publicznych pojazdów, o których wyżej mowa, bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym (art. 61 ust.
11) lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu oraz za nieuiszczenie opłat, pobiera się kary pieniężne (ust. 2a powołanego wyżej artykułu). Wysokość tych kar pieniężnych określa załącznik do ustawy o drogach publicznych (ust. 2b)
Przeprowadzona w dnia [...] listopada 2003 r. kontrola wykazała, że skarżący p. T.R. poruszał się po drodze krajowej Nr [...] zespołem, w którym stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na 2 oś pojazdu o [...] kN, czyli zespołem nienormatywnym, bez zezwolenia. Z tego powodu nałożono na kierowcę karę pieniężną w wysokości [...]zł.
Wysokość nałożonej kary wynikała wprost z tabeli stanowiącej załącznik do ustawy o drogach publicznych, a ściśle – z lp. 5 pkt 1 lit c) tej tabeli, przewidującego karę w tej wysokości za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, gdzie dopuszczalny jest ruch pojazdów o naciskach osi do [...] kN, 1)dla osi pojedynczej c) ponad [...] kN do [...] kN.
Kara w określonej wyżej wysokości została wymierzona za naruszenie inne niż przekroczenie masy całkowitej pojazdu i nie ma żadnego związku z posiadanymi przez kierowcę aktualnymi badaniami technicznymi na przewozy międzynarodowe, wskazującymi, że stan techniczny pojazdu nie może budzić wątpliwości. Nie może być również brany pod uwagę – jako przesłanka zwolnienia od nałożonej kary - argument skarżącego, że nie może on odpowiadać za wady konstrukcyjne naczepy, na której cukier był równomiernie rozłożony na całej powierzchni w [...] paletach.
Odpowiedzialność za przejazd po drogach publicznych pojazdami (zespołami pojazdów), które nie spełniają warunków określonych we wskazanych wyżej przepisach, a więc są pojazdami nienormatywnym, ma bowiem charakter zobiektywizowany. W przypadku stwierdzenia przez organy kontrolne określonego naruszenia (przy przejeździe pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia) organ administracji drogowej ma obowiązek ("pobiera się kary pieniężne") nałożyć na przedsiębiorcę karę w wysokości określonej w odpowiednich przepisach, przy czym organ administracji drogowej nie tylko nie może takiej kary nie nałożyć, lecz również nie może miarkować jej wysokości, będąc zobowiązany do nałożenia kary w wysokości ściśle określonej w odpowiednich przepisach.
W świetle przedstawionych argumentów należało uznać, że zaskarżona decyzja Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad jest zgodna z prawem.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu administracyjnym (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.