Uzasadnienie
Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad decyzją z dnia [...] maja 2004r., Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną przez Pana R. T. prowadzącego [...] z siedzibą w K. - swoją decyzję z dnia [...] stycznia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie obciążenia go karą pieniężną w wysokości 1680,00 zł za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.
Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał w jej sentencji przepisy art. 13 ust. 2a i 2b, lp. 1, lp. 5 pkt 1 lit. b, art. 18 a ust. 5 i art. 20 pkt 8 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 z późniejszymi zmianami) w związku z art. 61 ust. 1, 64 ust.1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98 poz. 602 z późniejszymi zmianami) oraz § 1-5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003r., Nr 32, poz.262) w związku z art. 127 § 3 kpa. W sentencji decyzji II instancji organ wskazał, iż parametry jakim ma odpowiadać pojazd określa rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. Nr 44, poz. 432), z tym, że w uzasadnieniu wskazał prawidłową podstawę, określaną także w decyzji I instancji.
Podstawę faktyczną stanowiło ustalenie, że w dniu [...] listopada 2003 r. na drodze krajowej nr [...] w miejscowości T. należący do R. T. samochód marki [...] o nr rej. [...], z naczepą marki [...] nr rej. [...] wiozący płyty wiórowe został zatrzymany i poddany kontroli o godz. 7.50. W protokole stwierdzono przekroczenie długości pojazdu o 0,22 m oraz przekroczenie nacisku na drugą oś pojazdu o 11 700 kg, a po powtórnej kontroli (ok. 2 godz. później) – przy najeździe pojazdu z przeciwnej strony – stwierdzono 11 600 kg. Po odjęciu 200kg i 2% przekroczenie dopuszczalnego nacisku na tę oś wyniosło 10,56 kN. Protokół został podpisany o godz.8.30 przez kierowcę - bez uwag i zastrzeżeń i na jego podstawie w dniu [...] listopada 2003 r. wszczęto z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie przejazdu bez zezwolenia pojazdem nienormatywnym.
W dniu [...] stycznia 2004 r. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad wydał decyzję Nr [...] ustalającą karę pieniężną za przejazd pojazdem nienormatywnym w wysokości 1680,00 zł. W uzasadnieniu podnosił, że wagi do pomiarów nacisków ważą z dokładnością do 100 kg. Skoro kierowca po 2 godzinnym postoju na parkingu - gdzie miał możliwość przesunięcia towaru - najechał na wagi w odwrotnym kierunku, niż pomiar kontrolny, to mogło to nieco zmienić wartość nacisku, tym bardziej, że stanowisko ważenia posiada specyficzne spadki, by pomiar był najbardziej wiarygodny. Odejmowanie 200 kg i 2 % powoduje, że wyniki pomiaru mieszczą się w granicy jednej stawki opłaty karnej.
W takcie prowadzonego postępowania strona składała wyjaśnienia oraz składała uwagi dotyczące dokładności urządzeń kontrolnych, także we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosiła zarzuty dotyczące wadliwości stosowanych do pomiarów urządzeń kontrolnych oraz odpowiedzialności za przeciążenie nadawcy przesyłki. Na te same argumenty strona powoływała się we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ uznał za bezpodstawne zarzuty dotyczące wadliwości urządzeń pomiarowych. Wywodził, że urządzenia techniczne, jak i stanowisko do kontroli posiadają świadectwa legalizacji, okazywane przez pracowników na żądanie kierowcy. Wagi do pomiaru nacisków na osiach ważą z dokładnością do 100 kg. a od pomierzonej wielkości odejmowane są 200 kg i 2% jako granice błędu. Strona na poparcie swoich twierdzeń nie przedstawiła dowodów w postaci kontrolnego wydruku z legalizowanej wagi, dokonanego na przykład w miejscu załadunku. Tak więc jedynym wiarygodnym pomiarem jest uzyskany podczas ważenia kontrolnego. Za stwierdzone przekroczenie nacisku drugiej osi pojazdu na drogę o 10,56 KN należało stronę obciążyć karą, ponieważ za przejazd po drogach publicznych pojazdów zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach, pobierane są opłaty, w przypadku poruszania się pojazdami przekraczającymi parametry, ale posiadającymi zezwolenie (art. 13 ust. la, 2a i 2 b ustawy o drogach publicznych). Strona wymaganego tym przepisem pozwolenia nie posiadała.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów wskazywał, że na użytkownikach drogi spoczywają określone prawem obowiązki dotyczące zarówno zakresu bezpieczeństwa ruchu drogowego jak i prawidłowego załadunku chroniącego przed degradacją dróg. Obowiązujące przepisy obciążają odpowiedzialnością administracyjną przedsiębiorców wykonujących transport, a nie firmy dokonujące załadunku. Wskazał na art. 436 § 1 kodeksu cywilnego, który obciąża odpowiedzialnością właściciela pojazdu poruszającego się po drodze. Ma on możliwość ubiegania się na drodze cywilno-prawnej o odszkodowanie od firmy dokonującej załadunku..
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Pan R T. podnosił te same argumenty: wadliwość urządzeń pomiarowych użytych do przeprowadzenia kontroli wobec tego, że dokonany w tym samym dniu o godz. 10 na tej samej wadze pomiar wskazał różnicę 100 kg. Jego zdaniem powtórne ważenie podważyło prawidłowość dokonanych pomiarów i domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ, wskazując na argumenty zawarte w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji, wnosił o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.
Skarżący nie kwestionował wyliczenia wysokości kary, nie wskazał jakie konkretnie przepisy prawa naruszała zaskarżona decyzja, kwestionował ostatecznie prawidłowość pomiarów ważenia i legalność użytych urządzeń.
Kontrolując zaskarżoną decyzję pod kątem zarzutów skargi, Sąd miał ponadto na względzie zasadę wynikającą z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym stanowiącą, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przesłanką materialnoprawną wydanych decyzji są przepisy art. 13 ust. 2a i 2b, lp. 1, lp. 5 pkt 1 lit. b, art. 18 a ust. 5 i art. 20 pkt 8 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 z późniejszymi zmianami) w związku z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98 poz. 602 z późniejszymi zmianami) oraz § 1-5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003r.,Nr 32, poz.262)
Przepis art. 13 ust. 2a – obowiązujący przewoźnika w dacie kontroli stanowił, iż opłaty mogą być pobierane za przejazd po drogach publicznych pojazdów, o których mowa w ust. 2 pkt 3 (czyli przejazd po drogach publicznych pojazdów, zarejestrowanych w kraju lub za granicą, z ładunkiem lub bez ładunku, o masie, naciskach osi lub wymiarach przekraczających wielkości określone w odrębnych przepisach), bez zezwolenia określonego przepisami Prawa o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu oraz za nieuiszczenie opłat, o których mowa w ust. 2 pkt 4, pobiera się kary pieniężne. Ust. 2b stanowił, że wysokość kar pieniężnych, o których mowa w ust. 2a, określa załącznik do ustawy. I tak wg załącznika do ustawy kary pieniężne o których mowa w art. 13 ust.2a ustalone w lp. 1 za przekroczenie dopuszczalnej długości pojazdu, za każdy rozpoczęty 1 m ponad dopuszczalną długość to 120 zł, zaś wg lp.5 pkt 1 lit.b za przekroczenie dopuszczalnych nacisków osi na drogach, gdzie dopuszczony jest ruch pojazdów o naciskach osi do 100 kN ponad 105 kN do 115 kN to 1.560 zł. Wprawdzie w decyzji II instancyjnej organ pominął tą pierwszą podstawę (lp.1), jednakże nie ma to wpływu na wynik sprawy, wobec prawidłowej podstawy prawnej objętej decyzją I instancyjną.
Jest poza sporem, że Pan R. T. prowadzi działalność w zakresie usług transportowych lub przewozowych, której wykonywanie w zakresie korzystania z dróg publicznych uregulowane jest przepisami.
Nie ulega wątpliwości, że charakter działalności transportowej związany z korzystaniem dróg publicznych wymaga, by przewoźnik jak i jego pracownicy – kierowcy znali obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa i je przestrzegali. W szczególności zasady wyrażonej w art. 61 ust. 1 i art. 64 ustawy Prawo o ruchu drogowym stanowiącej m.in, iż ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę i nie naruszał stateczności pojazdu. W przeciwnym razie ruch pojazdu lub zespołu pojazdów, którego masa, naciski osi lub wymiary wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach określających warunki techniczne pojazdów oraz określonych w art. 61 ust. 6, 8 i 10, jest dozwolony tylko pod warunkiem uzyskania zezwolenia.
Kontrola dokonywana na drogach publicznych zarówno przez Policję jak i uprawnionych pracowników służb drogowych: Rejonu Dróg Krajowych czy Inspekcji Drogowej są wpisane w działalność transportową i w czynne wykonywanie zawodu kierowcy. Wymaga to zatrudnianie w charakterze kierowców osób, które spełniają określone wymagania, bowiem przewoźnik ponosi konsekwencje za działanie osób, którymi się posługuje według ogólnej zasady wynikającej z art. 429 kodeksu cywilnego.
Odnosząc się zatem do zarzutu skarżącego w zakresie wadliwości przyrządów pomiarowych na tej podstawie, że dokonany po raz drugi, dwie godziny później – w warunkach innych niż w protokóle kontroli tj. najechania przez kierowcę na wagę z przeciwnej strony, nie podważa on – w ocenie Sądu – legalności wydanej decyzji.
Z pomiarów przeprowadzonych przez kontrolujących - wyspecjalizowane służby drogowe, w obecności kierowcy kontrolowanego pojazdu, sporządzony został protokół podpisany o godz. 8.30. Jak wynika z jego treści do przeprowadzenia kontroli wykorzystano przenośne wagi do pomiarów statycznych posiadających legalizację. Z treści protokołu wynika m.in., że kierowca pojazdu podpisał "Protokół z zatrzymania i kontroli pojazdu" bez jakichkolwiek uwag co do sposobu ważenia, czy nierówności terenu. Potwierdził swoim podpisem, że udostępniono mu do wglądu m.in. świadectwa legalizacji przyrządów pomiarowych, protokół pomiaru pochyłości terenu na stanowisku ważenia pojazdów. W protokole tym nie wyraził - na piśmie - żadnych wątpliwości co do uzyskanych wyników ważenia, brak jest wniosku o ponowne ważenie.
Z akt sprawy jednocześnie wynika, że o godz. 10.00 miało miejsce ważenie sprawdzające pojazd, przy czym najazd na ważoną oś przeciążoną miał miejsce w przeciwnym kierunku. Uzyskany wynik różnił się od wyniku pierwotnego o 100 kg (mniej), ale mieścił w granicach błędu wagi, przy uwzględnieniu już innych warunków na stanowisku ważenia (spadki). Ponieważ zasadą jest, że od pomierzonych wartości odejmowane są 200 kg i 2%, to oba uzyskane wyniki 11 600 kg i 11 700 kg świadczyły o przekroczeniu dopuszczalnego nacisku na II oś pojazdu i różnica ta – w świetle normy określonej w załączniku do ustawy lp.5 pkt 1 b - nie miała żadnego wpływu na wymiar kary.
O ile kierowca miał wątpliwości mógł złożyć ewentualne zastrzeżenia, czy wyjaśnienia bezpośrednio do protokołu ważenia. Od kontroli do zawiadomienia o wszczęciu postępowania upłynęło 13 dni, a swoje zastrzeżenia przedsiębiorca wyraził dopiero w piśmie z dnia [...] listopada 2003r.
Podnieść należy, że organ ustosunkował się do tych zastrzeżeń zarówno w rozstrzygnięciach obu instancji. Ustalona i wymierzona kara pieniężna – w ocenie Sądu - nie budzi wątpliwości co do zasady i wysokości, stanowiąc skutek odpowiedzialności korzystającego z drogi publicznej przewoźnika za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia. Zaskarżona decyzja nie jest aktem uznaniowym. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że obciążenie przewoźnika opłatami drogowymi za przejazd pojazdem nienormatywnym jest obligatoryjne.
Jeżeli zaskarżona decyzja prawa nie narusza, sąd obowiązany jest skargę oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.02.,Nr 153, poz.1270).