Uzasadnienie
A. O. (dalej też jako skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach 28 - 31 sierpnia 2012 r. (dalej też jako Komisja II stopnia lub Komisja Odwoławcza) z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyjaśnienia wątpliwości.
Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 113 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 roku, poz. 267, dalej też jako kpa) w związku z art. 368 ust. 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (t. j. Dz. U. z 2010 roku, nr 10, poz. 65 z późn. zm.).
Do zaskarżonego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym.
Komisja Egzaminacyjna Nr 6 do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2012 r. z siedzibą w W. (dalej też jako Komisja I stopnia) uchwałą nr [...] z dnia [...] września 2012 r. stwierdziła, że skarżąca uzyskała negatywny wynik z egzaminu radcowskiego. W uzasadnieniu uchwały Komisja Egzaminacyjna wskazała, że zdająca z części pierwszej egzaminu otrzymała ocenę dobrą, z drugiej części ocenę niedostateczną, z trzeciej części ocenę dobrą, z czwartej ocenę dostateczną, zaś z piątej ocenę dostateczną, co wobec treści art. 366 ust. 1 ustawy o radcach prawnych skutkowało negatywnym wynikiem egzaminu, albowiem zgodnie z tym przepisem wynik pozytywny otrzymuje zdający, który z każdej z części egzaminu uzyskał ocenę pozytywną.
W złożonym od ww. uchwały odwołaniu skarżąca zarzuciła Komisji I stopnia błędne uznanie, że praca z części drugiej egzaminu kwalifikuje się do oceny niedostatecznej, gdyż zdająca sporządziła apelację zamiast opinii o braku podstaw do złożenia apelacji, co w istocie stanowiło działanie na niekorzyść oskarżyciela posiłkowego i nie zabezpieczało jego interesów. Wniosła o zmianę oceny cząstkowej z części drugiej egzaminu z zakresu prawa karnego na ocenę pozytywną, a w konsekwencji o zmianę uchwały Komisji I stopnia ustalającej wynik egzaminu radcowskiego z negatywnego na pozytywny.
Komisja II stopnia uchwałą z dnia [...] stycznia 2013 roku nr [...] utrzymała rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu uchwały organ odwoławczy wskazał na mankamenty pracy zdającej z zakresu prawa karnego, które doprowadziły go do przekonania o zasadności oceny niedostatecznej za to zadanie, a w konsekwencji o braku podstaw do wzruszenia uchwały Komisji Egzaminacyjnej.
Pismem z dnia 2 lutego 2013 r. skarżąca wniosła o wyjaśnienie wątpliwości co do treści uchwały Komisji II stopnia z dnia [...] stycznia 2013 r. poprzez wyjaśnienie, jakie założenia winna poczynić zdająca, aby obrany przez nią środek zaskarżenia przynajmniej w minimalnym stopniu znajdował uzasadnienie w realiach kazusu egzaminacyjnego.
Postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] Komisja II stopnia odmówiła wyjaśnienia wątpliwości stwierdzając, iż uzasadnienie uchwały z dnia [...] stycznia 2013 r. ich nie rodzi.
W skardze na powyższe postanowienie Komisji II stopnia skarżąca podniosła zarzut naruszenia przepisów postępowania, które to mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1. naruszenie art. 113 § 2 kpa poprzez niewyjaśnienie wątpliwości co do treści uchwały Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, a w szczególności wskazania jakie założenia należało poczynić, by środek zaskarżenia w postaci apelacji znajdował swoje uzasadnienie,
- 2. naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, wynikającej z art. 8 kpa, jak również zasady przekonywania wynikającej z art. 11 kpa przez wprowadzenie przez Komisję Egzaminacyjną II stopnia tezy o możliwości wniesienia apelacji w przypadku zaistnienia specyficznej sytuacji, co wymagało poczynienia całego szeregu założeń, bez wyjaśnienia o jaką sytuację chodzi i o jakie założenia, co skutkuje naruszeniem zasady obiektywizmu i rzetelności egzaminu radcowskiego,
- 3. naruszenie art. 8 i art., 197 § 3 kpa przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego postanowienia, a przede wszystkim bezpodstawne przyjęcie, iż skarżąca domagała się wskazania sposobu rozwiązania zadania, a nie wyjaśnienia wątpliwości.
Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia Komisji egzaminacyjnej II stopnia z dnia [...] lutego 2013 r. oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego na podstawie art. 200 p.p.s.a.
W odpowiedzi na skargę Komisja II stopnia wniosła o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm., dalej też jako p.p.s.a.), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków odwoławczych należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 powołanej wyżej ustawy).
Dopiero wskutek złożenia przysługującego stronie środka odwoławczego uzyskuje ona prawo zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięcia wydanego po jego rozpatrzeniu (p. T. Woś "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wyd. LexisNexis, Warszawa, 2005 r., str. 239).
W niniejszej sprawie skarżąca nie wyczerpała przysługującej jej drogi zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym.
Stosownie bowiem do treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga do sądu przysługuje na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę, co do istoty.
Podstawową przesłanką warunkującą możliwość zaskarżenia postanowienia wydanego w postępowaniu administracyjnym do sądu administracyjnego jest to, czy służy na nie zażalenie, chyba że postanowienie kończy postępowanie lub rozstrzyga sprawę co do istoty. Zgodnie z art. 141 § 1 Kpa, zażalenie przysługuje na postanowienie tylko w przypadkach wskazanych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Tym samym katalog postanowień zaskarżalnych do sądu administracyjnego, wydanych w postępowaniu prowadzonym – jak w tej sprawie - na podstawie przepisów Kpa, jest zamknięty.
Zaskarżone postanowienie Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach 28 - 31 sierpnia 2012 r. zostało wydane w trybie art. 113 § 2 Kpa. Stosownie do treści wskazanego przepisu organ, który wydał decyzję, wyjaśnia w drodze postanowienia na żądanie organu egzekucyjnego lub strony wątpliwości, co do treści decyzji. Istotnym jest natomiast, że kolejny przepis art. 113 § 3 Kpa wyraźnie przewiduje, iż na postanowienie w sprawie sprostowania i wyjaśnienia służy zażalenie.
Tak więc na postanowienie wydane na podstawie art.113 Kpa służy zażalenie, a dopiero potem skarga do sądu. W myśl bowiem wspomnianego powyżej art. 52 p.p.s.a, skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie.
Jednocześnie zaznaczyć należy, iż zażalenie służy do organu wyższego stopnia. Tymczasem na gruncie niniejszej sprawy to sama Komisja Odwoławcza jest organem wyższego stopnia wobec Komisji I stopnia. Zauważyć należy zarazem, że do spraw nieuregulowanych w rozumieniu art. 144 Kpa należy zagadnienie dopuszczalności wniesienia zażalenia na postanowienie wydane w pierwszej instancji przez organ wyższego stopnia. Zdaniem Sądu w tym przypadku należy opowiedzieć się za rozwiązaniem przyjętym w odniesieniu do decyzji w art. 127 § 3 Kpa i uznać, że w takim przypadku zainteresowany może zaskarżyć postanowienie w drodze wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ, który wydał zaskarżone postanowienie (p. Jaśkowska Małgorzata, Wróbel Andrzej, Komentarz LEX/ el. 2010 Komentarz bieżący do art. 144 kodeksu postępowania administracyjnego, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2001 r. sygn.. akt IV SA/696/99 LEX 55750).
Reasumując oznacza to, że od rozstrzygnięć Komisji Odwoławczej wydanych w formie postanowienia, co do którego Kpa przewiduje możliwość zaskarżenia ich zażaleniem, w tym konkretnym przypadku w miejsce zażalenia stronie przysługuje uprawnienie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Na gruncie niniejszej sprawy warunkiem dopuszczalności złożenia skargi do tutejszego Sądu jest zatem wykorzystanie przez skarżącą środka w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Komisji Egzaminacyjnej II Stopnia nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach 28 - 31 sierpnia 2012 r. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyjaśnienia wątpliwości.
Podkreślenia przy tym wymaga, że oczywiście błędne pouczenie o właściwym trybie zaskarżenia dokonane przez organ administracji publicznej nie może szkodzić stronie, która się do niego zastosowała. Okoliczność ta daje w szczególności podstawę do domagania się przez stronę przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na zasadach przewidzianych w art. 58-59 Kpa.
W rozpatrywanej sprawie skarżąca wniosła skargę do Sądu bez wyczerpania toku instancji, a więc skarga ta jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu przez Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Jak podkreślił bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 9 maja 2012 r. w sprawie o sygn. akt II GSK 729/12, niewykorzystanie przez stronę dostępnych środków zaskarżenia powoduje, iż złożona do sądu administracyjnego skarga oceniona zostanie jako niedopuszczalna, co z kolei skutkować będzie jej odrzuceniem na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a" (LEX nr 1166155).
Ponadto na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd odrzucając skargę postanowił zwrócić stronie skarżącej uiszczony w sprawie wpis sądowy w kwocie 200 złotych.