Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. Minister Sprawiedliwości, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 127 § 3 i art. 105 kpa oraz w związku z art. 10 i 11 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r., poz. 790 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku I. w K. o ponowne rozpoznanie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2016 r. o powołaniu B. K. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] w [...] orzekł o umorzeniu postępowania odwoławczego.
W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, iż decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. powołał B. K. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] w [...].
Wyjaśnił, że jak stanowi przepis art. 127 § 3 k.p.a. strona niezadowolona z decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Natomiast zgodnie z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze, jeżeli w toku postępowania ustalił, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w sprawie.Pojęcie strony postępowania zdefiniowane zostało w art. 28 k.p.a.
Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, I. w K. nie ma interesu prawnego w złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, bowiem żaden przepis prawa materialnego, w tym przypadku ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, nie przyznaje organom samorządu komorniczego statusu strony w postępowaniach w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego, a decyzja o powołaniu komornika sądowego nie rozstrzyga bezpośrednio ani też pośrednio o prawach czy obowiązkach samorządu komorniczego. Z przepisu art. 11 ust. 4 u.k.s.e. wynika natomiast wprost, że samorząd komorniczy jest jedynie organem opiniodawczym, współdziałającym przy wydawaniu decyzji w przedmiocie powołania komornika sądowego. Samorząd ten uczestniczy w postępowaniu o powołanie na stanowisko komornika na zasadach określonych w art. 106 k.p.a., przez co wykluczony jest jego jednoczesny udział jako strony w tym postępowaniu.
Minister, cytując stosowne przepisy u.k.s.e. wywodził, że rola samorządu komorniczego w postępowaniach w przedmiocie powołania i odwołania komornika sądowego ma charakter wyłącznie opiniodawczy. Sprawy o powołanie na stanowisko komornika sądowego dotyczą indywidualnych interesów osób ubiegających się o stanowisko komornika sądowego. Udział samorządu komorniczego w postępowaniu sprowadza się do zagwarantowania mu wpływu na treść rozstrzygnięcia, jednak wyłącznie w zakresie objętym obowiązkiem współdziałania przy czym opinie właściwej rady izby komorniczej nie są dla Ministra Sprawiedliwości wiążące i mają jedynie pomóc organowi w podjęciu trafnej decyzji.
Na poparcie swojej argumentacji organ powołał się na konkretnie wskazane orzeczenia.
Odnosząc się szczegółowo do zarzutów podniesionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister uznał je za bezzasadne.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, I. w K. wniosła o uchylenie zaskarzonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.
Podniosła zarzut naruszenia:
- 1. przepisów prawa dający podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, tj. art. 24 §1 pkt 5 k.p.a. poprzez wydanie skarżonej decyzji przez pracownika organu podlegającego wyłączeniu z mocy prawa na podstawie art. 24 §1 pkt 5 k.p.a., co stanowi przesłankę wznowienia postępowania o której mowa w art. 145 §1 pkt 3 k.p.a.
- 2. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- - art. 28 k.p.a. w zw. z art. 17 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 790 ze zm..), art. 15a ust. 3 u.k.s.e. oraz art. 93 ust. 1 pkt 2 i 4 u.k.s.e. poprzez nieuznanie I. w K. za stronę postępowania administracyjnego w przedmiocie powołania B. K. na stanowisko komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym dla [...] w [...] na stanowisko komornika sądowego, pomimo że podmiot ten posiada indywidualny interes prawny przesądzający o konieczności uznania go za stronę postępowania w przedmiocie powołania na stanowisko komornika sądowego;
- - art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a także zaniechanie oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła i szczegółowo uzasadniła podniesione zarzuty.
W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wnosząc o jej oddalenie podtrzymał dotychczasową argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Uczestnik postępowania wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Zaskarżona decyzja narusza art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 127 § 3 k.p.a. jako podjęta przez tę samą osobę, która brała udział w wydaniu decyzji, od której złożono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje bowiem, że Sekretarz Stanu P. J. wydał zaskarżoną decyzję na skutek wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, jako osoba upoważniona do działania w imieniu Ministra Sprawiedliwości w sytuacji, gdy brał on udział w wydaniu decyzji o powołaniu uczestnika na stanowisko komornika sądowego.
Wskazać należy, że zagadnienie wyłączenia pracownika od udziału w sprawie na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 127 § 3 k.p.a. było przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego i na tym tle ukształtowało się rozbieżne orzecznictwo.
W uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2007 r. II GPS 2/09 wyrażono pogląd, że przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. ma również zastosowanie do członka samorządowego kolegium odwoławczego w postępowaniu wszczętym na wniosek, o którym mowa w art. 127 § 3 k.p.a.
W wyroku z dnia 15 grudnia 2008 r. w sprawie o sygn. akt P 57/07 (sentencja opubl. w Dz. U. z 2009 r. Nr 229, poz. 1539) Trybunał Konstytucyjny uwzględniając rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych orzekł, że art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 i art. 127 § 3 k.p.a. (...) w zakresie, w jakim nie wyłącza członka samorządowego kolegium odwoławczego z postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdy członek ten brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał w sposób jednoznaczny "w pełni" podzielił stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w cytowanej uchwale z dnia 22 lutego 2007 r.
Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 20 maja 2010 r. sygn. akt I OPS 13/09 stwierdził, iż jedynie piastun funkcji ministra, w rozumieniu art. 5 § 2 pkt.4 k.p.a. nie podlega wyłączeniu, gdy - na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. - wydaje decyzję w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy. Należy zatem a contrario przyjąć na podstawie rozważań zawartych w przedmiotowej uchwale, że przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. ma zastosowanie w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a. w przypadku, gdy funkcję organu wykonuje upoważniony pracownik organu, który wydał decyzję objętą wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W wyroku z 16 lutego 2011 r. sygn. akt II GSK 196/10 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że Minister wykonuje swoje zadania przy pomocy sekretarza i podsekretarzy stanu, gabinetu politycznego ministra oraz dyrektora generalnego urzędu (art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów, tj. Dz. U. z 2003 r. Nr 24, poz. 199 ze zm.). Kompetencje przyznane organom administracji publicznej nie przechodzą na aparat pomocniczy, który jedynie powołany jest do realizacji tej kompetencji w imieniu i na rachunek organu.
Pogląd, prezentowany w cytowanym wyżej wyroku, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela.
Na gruncie rozpoznawanej sprawy tylko Minister Sprawiedliwości, jako piastun funkcji organu, nie podlega wyłączeniu przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Nie dotyczy to jednak sekretarza stanu upoważnionego do działania w imieniu Ministra Sprawiedliwości, gdyż nie może być uznany za osobę piastującą funkcję, która przy ponownym rozpatrzeniu sprawy w trybie art. 127§ 3 k.p.a. nie podlegałaby wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.
Należy podkreślić, że instytucja wyłączenia pracownika organu administracji publicznej jest jednym z elementów gwarancji prawa do obiektywnego, bezstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, zatem wydanie decyzji po złożeniu wniosku o ponowne jej rozpatrzenie przez tę samą osobę niewątpliwie świadczy o uchybieniu tej gwarancji. Wydanie decyzji przez pracownika, który podlega wyłączeniu na mocy art. 24 k.p.a. stanowi przesłankę do wznowienia postępowania, określoną w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Jeżeli wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, to stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" p.p.s.a. ma obowiązek uwzględniając skargę na decyzję, uchylić ją w całości albo w części (NSA w uzasadnieniu wyroku z 16 lutego 2011 r. sygn. akt II GSK 196/10).
W świetle powyższego należy stwierdzić, że wydanie decyzji przez upoważnioną przez ministra osobę, która rozpoznała sprawę zakończoną rozstrzygnięciem co do którego złożono wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy stanowi naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 24 § 1 ust. 5 k.p.a. co z kolei może mieć istotny wpływ na wynik sprawy i uzasadnia wyeliminowanie z obrotu prawnego zakwestionowanej decyzji.
Oznacza to, że Minister Sprawiedliwości ponownie rozpozna wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy - bez udziału pracownika podlegającego wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.
Biorąc pod uwagę konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania administracyjnego Sąd nie odniósł się do zarzutów podniesionych w skardze uznając, iż zajmowanie stanowiska odnośnie trafności rozstrzygnięcia zawartego w uchylonej decyzji jest przedwczesne.
Mając wszystkie powyższe względy na uwadze Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji orzeczenia.
Rozstrzygnięcie o zwrocie kosztów postępowania wydane zostało w oparciu o art. 200 p.p.s.a.