Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2010 roku, Sygn. akt II GSK 1056/09 Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 września 2009 roku, sygn. akt VISA/Wa 851/09 w sprawie skargi T. V. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2009 roku, nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację radcowską uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
Powyższe rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Uchwałą nr [...] z dnia [...] września 2008 roku Komisja Egzaminacyjna nr [...] do spraw aplikacji radcowskiej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...] ustaliła negatywny wynik egzaminu konkursowego na aplikację radcowską T. V. Z uzasadnienia tj. uchwały wynika, że uzyskał on z testu wyboru 189 punktów, co w świetle art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych przesądza o negatywnym wyniku egzaminu.
Od uchwały z dnia [...] września 2008 roku T. V. złożył odwołanie, po rozpoznaniu którego Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] marca 2009 roku, Nr [...] orzekł o jej utrzymaniu w mocy. Organ nie zgodził się z zarzutami skarżącego dotyczącymi pytania nr 139, które brzmiało:
"Zgodnie z kodeksem spółek handlowych, odwołanemu członkowi zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, nie będącemu jej wspólnikiem, legitymacja do wytoczenia przeciwko spółce powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników sprzecznej z ustawą:
A. przysługuje;
B. nie przysługuje;
C. przysługuje wyłącznie po wykazaniu interesu prawnego."
Prawidłowa odpowiedź na to pytanie to odpowiedź "B" oparta na art. 250 pkt 1 w zw. z art. 252 § 1 ksh. Skarżący udzielił odpowiedzi "A". Według jego oceny w pytaniu nie sprecyzowano, czy chodzi o skutecznie odwołanego członka zarządu, czy też o takiego w stosunku do którego podjęto tylko uchwałę o jego odwołaniu, a jeden i drugi członek zarządu jest odwołanym członkiem zarządu.
W tej sytuacji, zdaniem skarżącego można zasadnie przyjąć, że pytanie dotyczyło członka zarządu, w stosunku do którego wspólnicy podjęli uchwałę o jego odwołaniu. Poza tym pytanie nie precyzuje czego dotyczyła uchwała zarządu. Skarżący wskazał na rozbieżność w doktrynie, orzecznictwie a więc można przyjąć, że stanowiska zawarte zarówno w odpowiedzi "A" jak i "B" są do obrony zgodnie z obowiązującymi w prawie regułami wykładni.
Zdaniem organu zarzuty skarżącego nie są zasadne, albowiem przepis art. 250 ksh w związku z art. 252 § 1 ksh wymienia osoby i organy, które mają legitymację do wytoczenia powództwa przeciwko spółce z o.o. o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników sprzecznej z ustawą. Poprawność odpowiedzi "B" potwierdził Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 1 marca 2007 roku, której nadano moc zasady prawnej. Znajomości tych zasad stanowi także fragment znajomości prawa. Waga uchwał jest poważna, albowiem składy Sądu Najwyższego nie mogą orzekać sprzecznie z zasadą prawną dopóty, dopóki nie nastąpi zmiana stanu prawnego (wyrok Sądu Najwyższego z 8 sierpnia 2007 roku w sprawie II KK 23.07). W tym stanie rzeczy, jedyną poprawną odpowiedzią jest odpowiedź "B".
Na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] marca 2009 roku T. V. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej naruszenie art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych. W uzasadnieniu skargi powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu odwołania od uchwały Komisji Egzaminacyjnej nr [...] z dnia [...] września 2008 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 września 2009 roku, Sygn. akt VISA/Wa 851/09 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Sprawiedliwości i stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu.
Sąd I instancji stanął na stanowisku, że organ nie wykazał dostatecznie jasno wszystkich okoliczności przekonywujących o trafności swojego rozstrzygnięcia w zakresie pytania nr 139, w związku z powyższym uznał, że Minister Sprawiedliwości w zaskarżonej decyzji w sposób istotny uchybił art. 7, 8, 77 i 107 § 3 kpa. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy, gdyż skarżący uzyskał jeden punkt mniej od wymaganego minimum, określonego w przepisie art. 339 ust. 3 ustawy o radcach prawnych. U podstaw wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny powołał art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.).
W następstwie skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 września 2009 roku Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 grudnia 2010 roku uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga organu opiera się na usprawiedliwionej podstawie, gdyż w żadnej mierze Sąd I instancji nie wykazał powodów, dla których uznał, że kontrolowana decyzja narusza art. 7, 77 i 107 § 3 kpa.
W uzasadnieniu decyzji Minister Sprawiedliwości odnosząc się do poprawności konstrukcji spornego pytania wykazał, że prawidłowa odpowiedź na to pytanie wynika z treści art. 250 w zw. z art. 252 § 1 ksh a zatem stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, iż organ dopuścił się naruszenia prawa procesowego nie jest zasadne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Minister Sprawiedliwości w sposób zgodny z wymogami rzetelnej procedury uzasadnił prezentowaną tezę o poprawności konstrukcji pytania nr 139. Otwartym problemem jest poprawność tej tezy z przepisami prawa materialnego, gdyż takiej oceny Sąd I instancji nie dokonał co czyni co najmniej przedwczesnym zarzut skargi kasacyjnej obejmujący naruszenie art. 331 ust. 3, art. 339 ustawy o radcach prawnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Po ponownym rozpoznaniu sprawy stosownie do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, kierując się treścią art. 190 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga T. V. nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości nie narusza prawa. Sąd podzielił pogląd organu odnośnie poprawności sformułowania pytania nr 139, w którym tylko jedna tj. odpowiedź "B" jest prawidłowa. Zastosowanie wykładni logiczno-językowej tych przepisów, które ma pierwszeństwo przed innymi rodzajami wykładni prowadzi do wniosku, że odwołanemu członkowi zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie przysługuje legitymacja do wytoczenia przeciwko spółce powództwa o stwierdzenie nieważności uchwały wspólników sprzecznej z ustawą.
Po okresie rozbieżności występujących w tym temacie w orzecznictwie i w doktrynie Sąd Najwyższy w uchwale, mającej moc zasady prawnej z dnia 1 marca 2007 r. III CZP 94/06 OSNC 2007/7-8/95) przesądził o braku legitymacji odwołanego członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością do wytoczenia takiego powództwa. Uchwała ta została podjęta przed egzaminem konkursowym na aplikację radcowską w 2008 roku i wyraża wiążące stanowisko Sądu Najwyższego w tej sprawie. Jej skutkiem było usunięcie rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych.
W tym stanie rzeczy skarżący przygotowując się do egzaminu powinien znać tę uchwałę i jej konsekwencje w praktyce orzeczniczej sądów po 1997 roku. Z tego względu jedyną poprawną odpowiedzią na pytanie nr 139 jest odpowiedź "B" a zatem wbrew stanowisku skarżącego nie doszło w niniejszej sprawie do naruszenia art. 331 ust. 3 ustawy o radcach prawnych. Sąd, orzekając w niniejszej sprawie miał na uwadze wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2010 roku, II GSK 27/10 odnośnie prawidłowości konstrukcji pytania nr 139, który w pełni podzielił.
W tym stanie rzeczy, skoro zarzuty skargi okazały się nieskuteczne Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.