Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 21 listopada 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 1426/13

Uzasadnienie

1. I. Stan sprawy przedstawia się następująco:
2. 1. Pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r., Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ przekazał, zgodnie z właściwością miejscową, wniosek z dnia [...] marca 2012 r. J. P. (dalej: "Skarżąca"), w sprawie ustalenia kwestii podlegania lub niepodlegania przez nią obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu pobierania stypendium sportowego w okresie od [...] stycznia 2007 r. do [...] września 2009 r. Z powyższego wniosku wynika, że Sąd Apelacyjny w [...], podczas rozprawy apelacyjnej (dot. sprawy sygn. akt [...]) w dniu [...] lutego 2012 r., zobowiązał stronę do wystąpienia do kompetentnego organu o ustalenie, czy Skarżąca w okresie od [...] stycznia 2007 r. do [...] września 2009 r. podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu pobierania stypendium sportowego.
3. 2. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej: "[...]OW NFZ"), decyzją nr [...]z dnia [...] lipca 2012 r., stwierdził, że Skarżąca podlegała od dnia [...] stycznia 2007 r. do dnia [...] września 2009 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu pobierania stypendium sportowego.
4. 3. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, po rozpatrzeniu odwołań Skarżącej oraz [...]z siedzibą w [...] (dalej: "Skarżący"), decyzją z dnia[...]listopada 2012 r., nr [...]uchylił decyzję Dyrektora [...]OW NFZ z dnia [...] lipca 2012 r. przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia bowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 10 § 1 k.p.a.
5. 4. Rozpatrując ponownie wniosek, Dyrektor [...]OW NFZ, decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...]stwierdził, że Skarżąca podlegała od dnia [...] stycznia 2007 r. do dnia[...]września 2009 r. obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu pobierania stypendium sportowego.
6. 5. Od ww. decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia Skarżący złożyli odwołanie, w którym wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, ze względu na naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 20, pkt 23 w zw. z treścią art. art. 66 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008r., Nr 164, poz. 1027 z późn. zm. – dalej “ustawa o świadczeniach"), poprzez przyjęcie, że w okresie od dnia [...] stycznia 2007 r. do dnia[...]września 2009 r. Skarżąca podlegała objęciu ubezpieczeniem zdrowotnym.
7. 6. Prezes NFZ decyzją z dnia[...]marca 2013r., nr [...]utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 23 ustawy o świadczeniach, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby pobierające stypendium sportowe po ukończeniu 15 roku życia niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu.

Obowiązek ubezpieczenia osób pobierających stypendium sportowe, zgodnie z treścią art. 73 pkt 6 ustawy o świadczeniach, powstaje z dniem przyznania stypendium, a wygasa z dniem utraty prawa do jego pobierania. Zgodnie z art. 75 ust. 6 ww. ustawy - osoby pobierające stypendium sportowe zgłasza do ubezpieczenia zdrowotnego podmiot wypłacający stypendium. Z kolei, w myśl art. 81 ust. 8 pkt 4 ustawy o świadczeniach, podstawą wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne dla ww. osób pobierających stypendium sportowe po ukończeniu 15 roku życia jest kwota odpowiadająca wysokości pobieranego stypendium.

Organ podkreślił, że okoliczność, iż Skarżąca w okresie pobierania stypendium sportowego była studentką i spełniała warunki do zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny - nie zwalnia tej osoby z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu pobierania stypendium sportowego. Zgodnie bowiem z art. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach - w ramach ubezpieczenia zdrowotnego, jako członka rodziny można zgłosić m.in.: dziecko własne do ukończenia przez nie 18 lat, a jeżeli kształci się dalej - do ukończenia 26 lat. Natomiast w myśl art. 66 ust. 2 powyższej ustawy - status członka rodziny osoby ubezpieczonej zwalnia z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 17-20, 26-28, 30 i 33. Wyłączenie nie dotyczy osób pobierających stypendium sportowe po ukończeniu 15 roku życia niepodlegających obowiązkowi ubezpieczenia z innego tytułu, o których jest mowa w art. 66 ust. 1 pkt 23 ww. ustawy.

W związku z powyższym Prezes NFZ podkreślił, że osoba pobierająca stypendium sportowe po ukończeniu 15 roku życia i niepodlegająca obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu - podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu, jako stypendysta sportowy, a nie jako członek rodziny osoby ubezpieczonej odprowadzającej składkę na ubezpieczenie zdrowotne.

Organ odwoławczy wskazał, że Skarżąca w okresie od[...]stycznia 2007 r. do [...] września 2009 r. miała przyznane stypendium sportowe wypłacane przez [...] w [...]. W ww. okresie płatnik nie zgłosił do ubezpieczenia zdrowotnego i nie opłacił składek na ubezpieczenie zdrowotne. Natomiast płatnik składek zgłosił Skarżącą do ubezpieczeń społecznych w okresie od [...] października 2009 r. do [...] grudnia 2009 r. Organ wyjaśnił ponadto, że z Centralnego Wykazu Ubezpieczonych prowadzonego przez Narodowy Fundusz Zdrowia wynika, że Skarżąca była zgłoszona do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego, jako osoba bezrobotna od [...] grudnia 2009 r. do [...] czerwca 2010 r.

Odnosząc się do zarzutów Skarżących odnośnie regulacji art. 66 ust. 2 ustawy o świadczeniach zauważył, że status członka rodziny osoby ubezpieczonej oraz status członka rodziny będącego osobą uprawnioną do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie przepisów o koordynacji zwalnia z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 17-20, 26-28a, 30 i 33. Nie wymieniony jest natomiast pkt. 23, który dotyczy osób pobierających stypendium sportowe po ukończeniu 15. roku życia niepodlegających obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu.

Prezes NFZ podkreślił, że w związku z tym, że Skarżąca, w okresie pobierania stypendium sportowego, nie podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu, to tym samym spełniała warunki określone w art. 66 ust. 1 pkt 23 ustawy o świadczeniach i w konsekwencji podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, jako osoba pobierające stypendium sportowe po ukończeniu 15 roku życia.

1. 7. W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji Prezesa NFZ oraz decyzją Dyrektora [...]OW NFZ.

Według Skarżących decyzja Prezesa NFZ jest błędna, a przy jej wydawaniu doszło do naruszenia art. 66 ust. 1 pkt 20, pkt 23 oraz art. 66 ust. 2 ustawy o świadczeniach poprzez przyjęcie, że w okresie od dnia [...] stycznia 2007 r. do dnia [...] września 2009 r. Skarżąca podlegała objęciu ubezpieczeniem zdrowotnym.

Wskazali, że zgodnie z regulacją art. 66 ust. 2 ustawy o świadczeniach status członka rodziny osoby ubezpieczonej oraz status członka rodziny będącego osobą uprawnioną do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie przepisów o koordynacji zwalnia z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 17-20, 26-28, 30-33

Powyższe wypełnia hipoteza art. 66 ust. 1 pkt 20, która odnosi się do studentów i uczestników studiów doktoranckich niepodlegających obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu, z wyłączeniem osób, o których mowa art. 3 ust. 2 pkt 1. Skarżąca podkreśliła, że w okresie, którego dotyczy decyzja była studentką.

1. 8. W odpowiedziach na skargi Prezes NFZ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując zaprezentowane wcześniej stanowisko.
2. II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. 1. Na wstępie wyjaśnić należy, iż zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c p.p.s.a.).
2. 2. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków Sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia.
3. 3. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga nie jest zasadna.
4. 4. Na wstępie należy wskazać, że skarżący nie kwestionują ustaleń faktycznych sprawy, bowiem zarzuty skargi sprowadzają się wyłącznie do błędnej wykładni prawa materialnego dokonanej przez organy tj.: art. 66 ust. 1 pkt 20, pkt 23 oraz art. 66 ust. 2 ustawy o świadczeniach.

Nie były kwestionowane ustalenia wskazujące, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] w okresie od [...] sierpnia 2010 r. do [...] listopada 2010 r. przeprowadził w [...] (płatnika składek) kontrolę okresową, między innymi w zakresie prawidłowości i rzetelności obliczania, potrącania i opłacania składek na ubezpieczenie społeczne oraz innych składek i wpłat, do których pobierania zobowiązany jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz zgłaszania do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. Ustalono, że w okresie od [...] stycznia 2007 r. do [...] września 2009 roku. Skarżąca miała przyznane stypendium sportowe, a jednocześnie była studentką Akademii im. [...]. Przy czym od [...] października 2008 r. [...] października 2009 r. studiowała na kierunku: [...], a od [...] października 2009 r. do [...] lipca 2010 r. była słuchaczką studiów podyplomowych z zakresu [...].

Ponadto ustalono, że płatnik składek [...]nie dokonał zgłoszenia Skarżącej do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu pobierania stypendium sportowego po ukończeniu 15 roku życia.

Prawidłowe są zatem ustalenia organu, że Skarżąca nie była zgłoszona do ubezpieczenia jako studentka. Organy ustaliły w Centralnym Wykazie Ubezpieczonych, że nie została zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny mający status studenta, ani jako student. Z Centralnego Wykazu Ubezpieczonych prowadzonego przez Narodowy Fundusz, Zdrowia wynika natomiast, że Skarżąca była zgłoszona do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego, jako osoba bezrobotna od [...] grudnia 2009 r. do [...] czerwca 2010 r. Poza sporem jest także fakt, że w okresie od [...] stycznia 2007 r. do [...] września 2009 r. Skarżąca pobierała stypendium sportowe.

W tym stanie rzeczy organ prawidłowo uznał, że w okresie pobierania stypendium nie posiadała ona innych tytułów do ubezpieczenia.

5. Odnosząc powyższe ustalenia do obowiązującego stanu prawnego należy mieć na względzie regulacje mające zasadnicze znaczenie w odniesieniu do Skarżącej, która zgodnie z art. 66 ust. 20, art. 73 pkt 4, a także art. 75 ust. 4 ustawy o świadczeniach jako studentka podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Przepis art. 66 ust. 1 pkt 20 cyt. ustawy o świadczeniach statuuje obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego, któremu podlegają studenci i uczestnicy studiów doktoranckich niepodlegający obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu, z wyłączeniem osób, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 1 (studenci i uczestnicy studiów doktoranckich, którzy studiują w Rzeczypospolitej Polskiej (...) nieposiadający obywatelstwa państwa członkowskiego Unii i niebędący osobami, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy).

W ocenie Sądu należy zgodzić się z wykładnią organu, że z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego studentów, o których mowa m.in. w art. 66 ust. 1 pkt 20 ustawy, zwalnia jedynie status członka rodziny osoby ubezpieczonej oraz status członka rodziny będącego osobą uprawnioną do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie przepisów o koordynacji, o czym stanowi art. 66 ust. 2 ustawy o świadczeniach.

6. Na gruncie niniejszej sprawy, na podstawie niezakwestionowanych przez skarżących danych z Centralnego Rejestru Ubezpieczonych ustalono, że Skarżąca nie była zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego jako członek rodziny mający status studenta, ani jako student mimo, że art. 73 pkt 4 cyt. ustawy stanowi, że obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 20 i 22, powstaje z dniem immatrykulacji lub przyjęcia na studia doktoranckie i złożenia oświadczenia o niepodleganiu obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu, a wygasa z dniem ukończenia szkoły wyższej lub studiów doktoranckich albo skreślenia z listy studentów lub skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich.

Natomiast zwolnienie z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego studentów nie dotyczy osób pobierających stypendium sportowe. Przeciwnie, art. 66 ust. 1 pkt 23 statuuje wprost obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób, które pobierają stypendium sportowe po ukończeniu 15. roku życia niepodlegających obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu. Zgodnie bowiem z art. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach - w ramach ubezpieczenia zdrowotnego, jako członka rodziny można zgłosić m.in.: dziecko własne do ukończenia przez nie 18 lat, a jeżeli kształci się dalej - do ukończenia 26 lat.

Natomiast w myśl art. 66 ust. 2 powyższej ustawy - status członka rodziny osoby ubezpieczonej zwalnia z obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 17-20, 26-28, 30 i 33 (tj. m.in.: uczniów, studentów, osoby uprawnione do świadczeń alimentacyjnych na podstawie ugody sądowej lub prawomocnego orzeczenia sądu). Wyłączenie nie dotyczy osób pobierających stypendium sportowe po ukończeniu 15 roku życia niepodlegających obowiązkowi ubezpieczenia z innego tytułu, o których jest mowa w art. 66 ust. 1 pkt 23 ww. ustawy.

W konsekwencji cytowanych norm, w ocenie Sądu, skoro Skarżąca nie była zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego jako studentka, a posiadała inny tytułu do objęcia go obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym pobierając stypendium sportowe w okresie od [...] stycznia 2007 r. do [...] września 2009 r., to zaskarżona decyzja, oparta o art. 66 ust. 1 pkt. 23 ustawy o świadczeniach, odpowiada prawu.

7. Obowiązek, skarżącego [...]wynikał z przepisu art. 75 pkt. 8 ustawy o świadczeniach, który wskazuje, że osoby, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 23, zgłasza do ubezpieczenia zdrowotnego podmiot wypłacający stypendium. Ponadto art. 85 pkt. 13 ustawy o świadczeniach wskazuje, że za stypendystę sportowego składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza podmiot wypłacający stypendium.

Skoro bezspornie ustalono, że w okresie od [...] stycznia 2007 r. do [...] września 2009 r. Skarżąca pobierała stypendium, przysługujące sportowcom po ukończeniu 15. roku życia wypłacane przez skarżącego to jest [...], był on podmiotem wypłacającym stypendium, który za stypendystę sportowego oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza składkę jako płatnik.

Kompetencja organu wynika z art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach, który stanowi, że dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu rozpatruje indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego. Do indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. Wniosek o rozpatrzenie sprawy w zakresie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym może zgłosić Zakład Ubezpieczeń Społecznych (art. 109 ust. 3 ww. ustawy), co miało miejsce na gruncie niniejszej sprawy.

1. 8. Sąd w niniejszym składzie aprobuje dokonaną przez organ wykładnię wskazanych wyżej norm prawa materialnego. Mając na uwadze powyższe Sąd skargi oddalił działając na mocy art. 151 p.p.s.a.