Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, po rozpatrzeniu odwołania J. J. od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z siedzibą w K. z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] stwierdzającej istnienie obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego J. J. z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej w okresie od 18 grudnia 2001 r. do nadal – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Decyzja z dnia [...] kwietnia 2011 r. została doręczona J. J. w dniu 11 kwietnia 2011 r. (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach administracyjnych).
Skargę na powyższą decyzję – skierowaną bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – pełnomocnik J. J. nadał w Urzędzie Pocztowym w dniu 11 maja 2011 r. listem poleconym o nr [...] (k. 10 akt sądowych).
Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VI z dnia 18 maja 2011 r. w dniu 19 maja 2011 r. skarga została przekazana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, o czym poinformowany został pełnomocnik skarżącego.
W dniu 27 czerwca 2011 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, realizując dyspozycję z art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej ppsa przekazał do Sądu skargę wraz z aktami i odpowiedzią na skargę oraz wnioskiem z dnia 1 czerwca 2011 r. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję z dnia [...] kwietnia 2011 r.
We wniosku z dnia 1 czerwca 2011 r., pełnomocnik skarżącego wskazał, że powodem jego złożenia jest otrzymanie w dniu 25 maja 2011 r. do jego wiadomości, pisma Sądu z dnia 19 maja 2011 r. skierowanego do Prezesa NFZ, z którego wynika, że skarga na decyzję z dnia [...] kwietnia 2011 r. została wysłana nie do Prezesa NFZ, lecz bezpośrednio do Sądu. Jak podniósł pełnomocnik, okoliczność ta dowodzi, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 87 § 1 ppsa.
Uzasadniając przedmiotowy wniosek pełnomocnik skarżącego podał, że kopię zaskarżonej decyzji otrzymał od skarżącego dwa dni przed upływem terminu do wniesienia skargi, tj. w dniu 9 maja 2011 r., pomimo tego jednak skarga została sporządzona i wysłana w terminie. Ze względu jednak na późną porę wysyłania skargi oraz zmęczenie pełnomocnika, zaadresowanie skargi oraz nadanie jej na poczcie pełnomocnik powierzył współpracującemu od dwóch lat z kancelarią pełnomocnika studentowi V roku prawa M. G.. Ponadto pełnomocnik we wniosku podkreślił, że M. G. otrzymał jasne instrukcje co do tego, na jaki adres ma wysłać skargę, że wielokrotnie już wysyłał wiele pism o charakterze odwoławczym, nie popełniając żadnej omyłki w tym zakresie oraz, że cieszył się dotąd pełnym zaufaniem pełnomocnika. Na poparcie swych twierdzeń pełnomocnik skarżącego załączył oświadczenie M. G.. W konkluzji pełnomocnik skarżącego podniósł, że przedstawione przez niego okoliczności wskazują na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, bowiem dobierając współpracownika - wybrał osobę o odpowiednich kwalifikacjach oraz dołożył wszelkich starań, aby przesyłkę wysłano prawidłowo.
Równolegle wnioskodawca podniósł, że pouczenie o dopuszczalności wniesienia skargi zawarte w zaskarżonej decyzji nie jest jasne, bowiem wskazano w nim adres WSA w Warszawie, a nie NFZ, co może być mylące dla strony i strona tak jak w tym przypadku może kierować skargę bezpośrednio do Sądu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Przepis art. 85 ppsa wprowadził zasadę, zgodnie z którą czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna, przy czym, w przypadku jeżeli strona nie dokonała czynności bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 ppsa).
W niniejszej sprawie niewątpliwie doszło do uchybienia trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2011 r., doręczoną skarżącemu w dniu 11 kwietnia 2011 r., która została przesłana przez Sąd w dniu 19 maja 2011 r.
Tryb złożenia wniosku szczegółowo reguluje art. 87 ppsa. W myśl § 1 pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Natomiast § 2 stanowi, że w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.
Wniosek pełnomocnika skarżącego został wniesiony w terminie wynikającym z art. 87 § 1 ppsa, ponieważ o uchybieniu terminu dowiedział się on w dniu 25 maja 2011 r. (k. 37 akt sądowych), natomiast wniosek został zgłoszony w dniu 1 czerwca 2011 r. (k. 27 akt sądowych), czyli siódmego dnia po dowiedzeniu się przez pełnomocnika skarżącego o uchybieniu terminu.
Przechodząc do merytorycznej oceny wniosku o przywrócenie terminu podnieść należy, że zgodnie z art. 87 § 2 ppsa w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.
Kryterium braku winy o jakiej mowa w art. 87 § 2 ppsa, stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zarówno w nauce postępowania administracyjnego, jak i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego panuje zgodność, że oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (J.P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, s. 149).
W przypadku reprezentowania stron przez profesjonalnego pełnomocnika (np. radcę prawnego) o braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy pełnomocnik ten nie mógł usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2006 r., sygn. akt I SAB 78/05).
We wniosku nie podano żadnych okoliczności uprawdopodabniających, że pełnomocnik skarżącego nie mógł dokonać czynności w terminie. Jako przyczynę uchybienia terminu wskazano bowiem omyłkę osoby współpracującej z pełnomocnikiem, której powierzył zaadresowanie i nadanie skargi. Z faktu, że osoba ta jest studentem ostatniego roku prawa, cieszącym się zaufaniem pełnomocnika, z którą współpracuje już dwa lata – pełnomocnik wywiódł brak winy w wyborze osoby, której powierzył wykonanie tej czynności, a w konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi.
W ocenie Sądu, przedstawione przez pełnomocnika skarżącego okoliczności nie stanowią przesłanki przemawiającej za stwierdzeniem braku winy w uchybieniu wspomnianego terminu.
Z jednolitego orzecznictwa sądowego wynika, że pełnomocnik ma obowiązek takiego zorganizowania pracy, która zapewniłaby sprawną obsługę toczącego się postępowania sądowego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2003 r., sygn. akt II CKN 1487/00 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2008 r., sygn. akt II FZ 305/08). Godzi się też wspomnieć o stanowisku zajętym przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt II OZ 81/09, zgodnie z którym wina pracownika, którego działanie lub zaniechanie stało się przyczyną uchybienia terminu, jest tożsama z winą jednostki organizacyjnej go zatrudniającej. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 16 września 2008 r., sygn. akt II FZ 260/08, stwierdził też, że jakiekolwiek zaniedbanie pracownika odpowiedzialnego za sprawy napływającej korespondencji w zakładzie osoby prawnej, bądź osoby go zastępującej, nie uzasadniają przywrócenia uchybionego terminu.
Zważyć również należy, że ustanowiony w sprawie pełnomocnik odpowiada za błędy swojego pracownika kancelarii, czy innych osób, którym powierza pełnienie określonych funkcji w kancelarii. Pełnomocnik ponosi ryzyko związane z zachowaniem tych osób, a konsekwencją powyższego jest fakt, iż zaniedbanie pracownika kancelarii na gruncie procesowym równoznaczne jest z uznaniem winy pełnomocnika. Wskazać również należy, że właściwa organizacja wewnętrznej pracy kancelarii jest traktowana jako dochowanie staranności warunkującej brak winy w uchybieniu terminu (por. postanowienie NSA z dnia 15 grudnia 2010 r. sygn. akt I OZ 946/10). Zmęczenie pracownika i późna godzina adresowania i nadawania skargi, które mogły przyczynić się do błędnego zaadresowania i nadania skargi na co wskazuje pełnomocnik skarżącego świadczą raczej o uchybieniach w tej organizacji.
Pełnomocnik, a w konsekwencji strona, ponosi odpowiedzialność za działania wszystkich osób, którym pełnomocnik deleguje wykonywanie określonych czynności. W tym zakresie spoczywa na nim swojego rodzaju ryzyko w wyborze, podobnie jak w odniesieniu do osób zatrudnionych w ramach stosunku pracy, wykonujących prace w zakresie umów cywilnoprawnych czy nawet odbywających w kancelarii staż. Aby przywrócono termin w niniejszym postępowaniu, pełnomocnik musiałby uprawdopodobnić, że osoba wysyłająca skargę napotkała przeszkodę uniemożliwiającą dokonanie czynności w terminie. Tymczasem jak sam wnioskodawca zresztą wskazał do uchybienia terminu do wniesienia skargi doszło wskutek omyłki tej osoby.
Sąd nie może się również zgodzić z dodatkowym twierdzeniem pełnomocnika skarżącego, jakoby podanie w pouczeniu zaskarżonej decyzji adresu Sądu, zamiast adresu Prezesa NFZ czyniło pouczenie niejasnym. W zdaniu drugim pouczenia organ wskazał bowiem wyraźnie, że skargę wnosi się za pośrednictwem Prezesa NFZ.
Mając powyższe na względzie, Sąd, działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.