Uzasadnienie
Skarżąca Spółka – "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w [...], w dniu [...] marca 2014 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi zabezpieczenia zdrowotnego.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VI z dnia [...] kwietnia 2014 r., doręczonym skarżącej Spółce przy piśmie Sądu z dnia [...] maja 2014 r., Spółka została wezwana do usunięcia braku formalnego skargi, w terminie 7 dni od daty doręczenia zarządzenia o wezwaniu pod rygorem jej odrzucenia, poprzez nadesłanie jednego egzemplarza odpisu skargi dla uczestnika postępowania. Zarządzeniem z tego samego dnia została też wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi i w dniu [...] maja 2014 r. uiściła stosowny wpis (por. dowód uiszczenia wpisu, karta nr 18 akt sądowych).
Sąd postanowieniem z dnia 4 lipca 2014 r., wobec braku usunięcia przez Spółkę braku formalnego skargi, poprzez nadesłanie odpisu skargi, uznał konieczność jej odrzucenia, orzekając w tym zakresie na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2014 r. Spółka wniosła o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi. Wskazała między innymi, że do dnia odbioru postanowienia o odrzuceniu skargi, tj. 18 sierpnia 2014 r., nie miała świadomości skierowania do niej zarządzenia z dnia 30 kwietnia 2014 r. Podała, że pomimo zaangażowania swoich pracowników, nie udało się odnaleźć korespondencji zawierającej ww. zarządzenie. Podkreśliła też, że jeden z pracowników wykonał telefon do sekretariatu Sądu, celem ustalenia, czy w aktach sprawy znajduje się tzw. "zwrotka", uzyskując informację, zgodnie z którą na blankiecie zwrotnego potwierdzenia odbioru widnieje podpis osoby kwitującej w dniu 22 maja 2014 r. odbiór powyższej korespondencji. Jak wyjaśniła Spółka, pracownik zapytany o okoliczności zdarzenia z dnia 22 maja 2014 r. stwierdził, że nie jest w stanie sobie przypomnieć po tak długim upływie czasu, czy i komu przekazał korespondencję sądową bądź też gdzie ona może się znajdować i dodał, że Spółka nie prowadzi księgi korespondencji przychodzącej/wychodzącej.
Jak wskazała Spółka, w dniu 22 sierpnia 2014 r. podczas doraźnej naprawy komputera okazało się, że koperta wraz z zarządzeniem Sądu "zapadła" pomiędzy ściankę biurka a ścianę, przy której stoi biurko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Przepis art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a."), wprowadził zasadę, zgodnie z którą czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna, przy czym, w przypadku jeżeli strona nie dokonała czynności bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.).
Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a., tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1) i dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4).
W niniejszej sprawie niewątpliwie niedokonanie czynności w terminie powoduje dla strony ujemne skutki w postaci odrzucenia skargi, a co za tym idzie powoduje, że skarga nie będzie rozpoznana merytorycznie. Jednakże aby ich uniknąć konieczne jest spełnienie łączne wszystkich pozostałych przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu do dokonania czynności.
Mając na uwadze okoliczności towarzyszące złożonemu wnioskowi o przywrócenie terminu, stwierdzić należy, że wniosek ten został złożony z zachowaniem siedmiodniowego terminu wskazanego w art. 87 § 1 p.p.s.a., zgodnie z art. 87 § 4 p.p.s.a. Spółka razem z wnioskiem o przywrócenie terminu nadesłała odpis skargi. Jednakże, w ocenie Sądu, skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu.
Kryterium braku winy o jakiej mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a., stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zarówno w nauce postępowania administracyjnego, jak i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego panuje zgodność, że oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (J.P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, s. 149). Podkreślić należy, iż kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe w sytuacji, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa.
Zatem o braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Co prawda katalog przyczyn niezawinionych przez stronę, dających podstawę do przywrócenie terminu jest otwarty, niemniej jednak, w okolicznościach konkretnej sprawy należy badać przyczynę uchybienia terminu w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy.
Dokonując oceny przesłanek wniosku o przywrócenie terminu, w ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała braku winy w jego uchybieniu, a wskazana okoliczność odnalezienia korespondencji zawierającej zarządzenie Sądu o wezwaniu do nadesłania odpisu skargi, podczas doraźnej naprawy komputera, w sytuacji, gdy do należytego odnotowywania korespondencji Spółka była zobowiązana w ramach prowadzonej działalności, zwłaszcza w kontekście zainicjowanego przez nią postępowania sądowoadministracyjnego, nie może być uznana za wyłączającą winę skarżącej Spółki. Innymi słowy, dla wykazania braku winy skarżącej w uchybieniu terminu do usunięcia braku formalnego za niewystarczające uznać należy powoływanie się na okoliczności związane z zagubieniem korespondencji, zawierającej wezwanie do uzupełnienia braku skargi, przez pracownika spółki. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 września 2001 r. (sygn. akt IV SA 1340/99, LEX 54141) orzekł, że uznanie braku winy jednostki organizacyjnej do wniesienia środka odwoławczego w ustawowym terminie, wymaga wykazania braku winy osoby legitymowanej do podejmowania czynności prawnej w jej imieniu.
W żadnym razie o braku winy w dopełnieniu wymogów procesowych nie mogą stanowić nieprawidłowości organizacyjne tej jednostki oraz zaniedbania jej pracowników.
Niewyjaśnioną przy tym pozostaje okoliczność, w której z jednej strony w dniu 22 maja 2014 r. Spółka uiściła stosowny wpis od skargi, dopełniając obowiązkowi określonemu zarządzeniem z 30 kwietnia 2014 r., a z drugiej strony, nie nadesłała żądanego odpisu skargi, do czego była wzywana zarządzeniem z tego samego dnia, przesłanym, jak wynika z akt sprawy, w tej samej korespondencji, co wezwanie do uiszczenia wpisu.
Z tych względów, nie można mówić o braku winy skarżącej w uchybieniu terminu, o jej braku można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z 2 października 2002 r., V SA 793/02, M.Pr. 2002, nr 23,
s. 1059). Podobnie wypowiada się H. Knysiak – Molczyk twierdząc, że tak w doktrynie, jak również w orzecznictwie, przyjmuje się, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się z reguły: przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. T. Woś,
H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 333 i cyt. tam orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego). W przedmiotowej sprawie tego rodzaju okoliczności, których przy dołożeniu należytej staranności w zakresie przestrzegania terminowości czynności procesowych nie można było przezwyciężyć, nie wystąpiły.
Dodać należy, że nieuwagi czy zaniedbania w zakresie odbioru korespondencji nie usprawiedliwia przekonanie jej adresata, zgodnie z którym twierdzi on, że żadnej korespondencji nie otrzymał, a jak wskazują dokumenty potwierdzające jej odbiór, powinien był być w posiadaniu tej korespondencji.
Mając powyższe na względzie, Sąd, działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji postanowienia.