Uzasadnienie
W załączonym do skargi wniosku o przyznanie prawa pomocy (sporządzonym na urzędowym formularzu PPF) skarżący B. M. zażądał zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że jego sytuacja finansowa nie pozwala mu na ponoszenie opłaty od skargi w wysokości 300 zł.
Z informacji zawartych w formularzu wniosku wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Małżonka skarżącego jest bezrobotna, a skarżący z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (taksówka osobowa) osiąga dochód miesięczny w wysokości 4.000 zł. Jednocześnie skarżący podniósł, iż jako taksówkarz ponosi miesięczne koszty w wysokości 1.050 zł (składka na ZUS), a koszty utrzymania mieszkania wynoszą 1.300 zł. Ponadto skarżący spłaca pożyczkę, której miesięczna rata spłaty wynosi 1.200 zł. Po opłaceniu ww. zobowiązań, małżonkom pozostaje kwota, która z trudem wystarcza im na życie. Skarżący oświadczył również, że ani on ani jego żona nie posiadają żadnego majątku.
Mając na uwadze, że oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, na podstawie zarządzenia referendarza sądowego skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez nadesłanie:
- a) dokumentów potwierdzających wysokość dochodów (straty) uzyskanych przez skarżącego i jego małżonkę w 2014,
- b) dokumentu wskazującego na wysokość dochodu (straty) osiągniętego przez skarżącego od początku bieżącego roku do końca lutego 2015 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (w zależności od formy opodatkowania),
- c) aktualnego zaświadczenia właściwego urzędu pracy o posiadaniu przez żonę skarżącego statusu osoby bezrobotnej (wskazującego także okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych),
- d) dokumentów potwierdzających podaną w rubryce 11 formularza wniosku informację o udzielonej skarżącemu pożyczce i miesięcznych wydatkach związanych z jej spłatą (np. kopia umowy pożyczki oraz kopia harmonogramu spłaty rat tej pożyczki),
- e) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego i jego małżonkę rachunków bankowych (w tym lokat i kont dewizowych) z okresu ostatnich trzech miesięcy, obejmujących wszystkie operacje dokonywane w ww. okresie,
- f) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania (np. czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon) oraz innych obciążeń.
Powyższe wezwanie doręczono skarżącemu 20 kwietnia 2015 r. (odbiór korespondencji pokwitowała małżonka skarżącego) i dotychczas nie zostało ono wykonane.
Zgodnie z art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej, mianowicie skarżący został wezwany do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, czego nie uczynił.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319).
Biorąc pod uwagę fakt, iż skarżący nie przesłał na wezwanie Sądu żądanych dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową, w szczególności potwierdzających wysokość uzyskiwanych przez skarżącego dochodów, brak było możliwości ustalenia, czy B. M. wypełnia przesłanki art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Podkreślić bowiem należy, że jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest jej stan majątkowy. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1 (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). "Instytucja zwolnienia od kosztów stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które ze względu na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny" (tak na gruncie przepisów k.p.c. J. Gudowski /w:/ T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska "Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze", tom 1, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 290 i cytowane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego).
Skoro zatem jest to pomoc państwa, Sąd musi ustalić, czy ubiegający się o przyznanie prawa pomocy wypełnia ustawowe przesłanki przyznania tejże pomocy państwa, co nie jest możliwe w przypadku niewykazania stanu majątkowego skarżącego i członków jego rodziny.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.