Uzasadnienie
Zaskarżoną uchwałą nr [...] z dnia [...] października 2004 r. Krajowa Rada Radców Prawnych utrzymała w mocy swoją zaskarżoną uchwałę nr [...] z dnia [...] czerwca 2004r. odmawiającą Pani D. C. wznowienia postępowania w sprawie zakończonej uchwałą [...] z dnia [...] października 1999r..
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazała art. 33 ust.1 i 3 w związku z art. 31 ust.1 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o radcach prawnych (Dz. U. Nr 19, poz. 145 z późn. zm.) oraz art. 145 i art. 127 § 3 kpa.
Podstawę faktyczną stanowiły następujące ustalenia:
Krajowa Rada Izby Radców Prawnych uchwałą z dnia [...] października 1999r. nr [...] utrzymała w mocy uchwałę Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. z dnia [...] czerwca 1999r. odmawiającą Pani D. C. wpisu na listę aplikantów radcowskich roku 1999/2000. W uzasadnieniu uchwały podała, że kandydatka otrzymała w postępowaniu kwalifikacyjnym 110 punktów, a dla wpisu wymagane było uzyskanie co najmniej 113 punktów. Krajowa Rada powołała się na zasady § 22-252 Regulaminu postępowania Krajowej Rady Radców Prawnych w zakresie przeprowadzonego konkursu wydanego na podstawie art. 60 pkt 8b ustawy z dnia 6 lipca 1982r. Prawo o radcach prawnych. Uchwała ta uprawomocniła się.
Wnioskiem z dnia 2 kwietnia 2004 r. Pani D.C. zwróciła się do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. o wznowienie postępowania w sprawie o wpis na listę aplikantów radcowskich, powołując się na art. 145a § 1 k.p.a., oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. sygn. akt P 21/02, w którym orzekł on o niezgodności art. 60 pkt 8b ustawy o radcach prawnych z art. 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. przekazała wniosek według właściwości Krajowej Radzie Radców Prawnych, która wymienioną na wstępie uchwałą z dnia [...] czerwca 2004r. odmówiła wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostatecznie uchwałą nr [...] z [...] października 1999r. odmawiającą wpisu na listę aplikantów radcowskich. Wskazała w uzasadnieniu, że po zapoznaniu się z przebiegiem postępowania konkursowego nie znalazła podstaw do wznowienia postępowania o wpis na listę aplikantów radcowskich jako, że została wydana na podstawie obowiązujących przepisów prawa, które korzystały z domniemania konstytucyjności.
Pani D. C. od powyższej uchwały złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie zgadzając się z powyższą argumentacją. Domagała się uchylenia uchwały i wznowienia postępowania. Zarzuciła wskazanie błędnej podstawy rozstrzygnięcia, brak rozpatrzenia wniosku o wznowienie w oparciu o art. 151 kpa i po wydaniu postanowienia o którym mowa w 149 § 2 kpa, niedopuszczalność odmowy wznowienia z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu, błędne pouczenie o prawie do złożenia skargi do sądu administracyjnego od nieostatecznej uchwały I instancyjnej.
Krajowa Rada Radców Prawnych rozpatrując ponownie wniosek zaskarżoną obecnie uchwałą z dnia [...] października 2004 r. także odmówiła wznowienia postępowania. Podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko twierdząc, że w sprawie nie występują formalne przesłanki do wznowienia postępowania zarówno wskazane w art. 145 kpa jak i 145a kpa. Na poparcie swojego stanowiska zacytowała uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego, iż pozbawienie mocy obowiązującej przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją nie powoduje automatycznie prawnej bezskuteczności aktów i czynności podjętych przed dniem ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W szczególności przeprowadzone przed ogłoszeniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego konkursy na aplikację adwokacką i radcowską zachowują swoją skuteczność. Konkursy te – także ze względu na swą naturę - nie podlegają procedurze wznowienia czy wzruszenia ich rezultatów z powodu wydania niniejszego wyroku.
Przyznała okoliczność błędnego pouczenia o ośrodkach odwoławczych.
Na powyższą uchwałę Pani D. C. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się uchylenia zaskarżonej uchwały jako wydanej z naruszeniem art. 190 ust. 4 Konstytucji RP oraz 145a § 1 kpa poprzez błędne przyjęcie, że nie zostały spełnione przesłanki formalne dla wznowienia postępowania.
W odpowiedzi na skargę Krajowa Rada Radców Prawnych wniosła o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 z 2002r. poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 z 2002r. poz. 1270 z późniejszymi zmianami). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.
Rozpatrując sprawę zgodnie z wyżej wskazanymi kryteriami, należy stwierdzić, że zarzuty skarżącej są zasadne, bowiem wydanie uchwały nastąpiło z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy.
Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego regulują formę wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania. Wszczęcie to następuje w formie postanowienia, na które to postanowienie nie służy zażalenie lub skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Czynności podjęte przed wydaniem postanowienia nie są czynnościami procesowymi postępowania administracyjnego i pogląd ten utrwalony jest w dotychczasowym orzecznictwie.
Jak długo organ administracji publicznej nie podejmie postanowienia o wznowienie postępowania w trybie art. 149 § 1 kpa, może rozważać zasadność wniosku o wznowienie jedynie w kategoriach art. 145 § 1 kpa. Wszelkie rozważania i czynności merytoryczne są na tym etapie postępowania niedopuszczalne (tak orzeczenie NSA z 16 VI 1983 r. sygn. akt SA/Ka 245/83 GP1983, Nr 31 s.2). Postępowanie o wszczęciu postępowania wywiera jedynie skutki procesowe i nie przesądza o bycie prawnym decyzji ostatecznej. Odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji, której wydanie jest możliwe tylko w razie, gdy wznowienie postępowania z przyczyn przedmiotowych i podmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu, a nie ma podstaw do jego przywrócenia.
W wyroku z 20 VI 1991 r., sygn. akt IV SA487/91 NSA podkreślił, iż "ocena przyczyn wznowienia postępowania przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania jest niedopuszczalna. Przesłanką odmowy wznowienia postępowania (art. 149§3 kpa) nie może być negatywny wynik ustaleń co do przyczyn wznowienia; może natomiast być żądanie wznowienia postępowania z przyczyny innej niż wymienione enumeratywnie w art. 145§1 kpa".
Niedopuszczalność wznowienia postępowania z przyczyn przedmiotowych będzie miała miejsce, gdy strona żąda wznowienia postępowania w sprawie, w której organ działał w innej formie prawnej, gdy sprawa nie jest jeszcze zakończona decyzją ostateczną, gdy strona opiera żądanie wznowienia postępowania na podstawie wyliczonych w art. 156§1 kpa, gdy strona żąda wznowienia postępowania w innej sprawie, aniżeli zakończonej decyzją ostateczną.
Niedopuszczalność wznowienia postępowania z przyczyn podmiotowych będzie miało miejsce, gdy żądanie wszczęcia postępowania złoży jednostka, nie będąca stroną w sprawie lub strona nie mająca zdolności do czynności prawnych.
Z art. l49 § 2 kpa wynika wyłącznie dopuszczalność wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania z powodu braku podstaw wznowienia. Ustalenie wystąpienia podstaw wznowienie może nastąpić wyłącznie w toku postępowania wznowieniowego, prowadzącego zgodnie z regułami prawa procesowego.
W niniejszej sprawie Krajowa Rada Radców Prawnych podjęła uchwałę odmawiającą wznowienia postępowania z uchybieniem wyżej wskazanych zasad. Decyzja odmowna została wydana po dokonaniu ustaleń czy występuje podstawa wznowienia wskazana przez skarżącego we wniosku. Innymi słowy rozstrzygnięcie o wystąpieniu podstaw wznowienia postępowania jest naruszeniem art. 149 § 2 i art. 151 § 1 pkt 1 kpa, w myśl których dopiero po przeprowadzeniu postępowania rozpoznawczego - w razie gdy organ nie ustali wystąpienia podstaw wyliczonych w art. 145 § 1 kpa i art. 145a §1 kpa - wydaje decyzję odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej. Ustalenie, czy występują podstawy wznowienia postępowania wyliczone w art. 145 § 1 i 145a § l kpa może nastąpić wyłącznie w fazie postępowania rozpoznawczego co jednoznacznie wynika z art. 149 § 2 kpa.
Odnosząc się do stanowiska organu zajętego w zaskarżonej decyzji wskazać należy, iż w rozpoznawanej sprawie orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego ma zastosowanie, bowiem uchwała odmawiająca wpisu na listę aplikantów adwokackich opiera się wprost na zakwestionowanym przepisie powołanym jako podstawa prawna i jest wskazana w uzasadnieniu uchwały przez organ II instancji. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem NSA uzasadnienie stanowi integralną część decyzji. Zarówno osnowa jak i uzasadnienie decyzji stanowią jedność w znaczeniu materialnym i formalnym i żadna z tych części nie może istnieć oddzielnie w obrocie prawnym (tak NSA w wyroku z 30 VI1922 r. ISA 178/83; w wyroku z 15 XI 2000r. I SA/Gd668/98, w wyroku z 3 XI 2000r. IV SA 13/98).
Konkurs, w którym brała udział skarżąca został przeprowadzony na zasadach określonych w regulaminie uchwalonym przez KRRP na podstawie zakwestionowanych przez Trybunał Konstytucyjny przepisów ustawy o radcach prawnych. W tym stanie rzeczy uznać należy, że zasady przeprowadzenia konkursu na aplikację radcowską miały istotny wpływ na treść podjętej uchwały z [...] października 1999r. nr [...], której podstawę prawną stanowi regulamin konkursu uchwalony na mocy niekonstytucyjnego upoważnienia, co stanowi podstawę do wznowienia postępowania przeprowadzonego na podstawie tego regulaminu.
Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Zatem stosownie do art. 145a § 1 kpa, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, można żądać wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie którego została wydana decyzja. Natomiast uzasadnienie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie ma mocy normatywnej, albowiem przedstawia jedynie motywy i sposób argumentacji sędziów Trybunału Konstytucyjnego, biorących udział w wydawaniu orzeczenia. W przeciwieństwie do sentencji orzeczenia, nie przysługuje mu moc powszechnie wiążąca, ma ono przede wszystkim znaczenie perswazyjne (ma przekonywać o racjonalności i słuszności orzeczenia) i edukacyjne (tak również w postanowieniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 IV 2004 r. sygn. akt SK 32/01,OTK-A 2004/4/35).
Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji będzie miał na względzie wskazane powyżej zasady rozpoznawania wniosku o wznowienie postępowania.
Ubocznie wskazać należy, że w przypadku wznowienia postępowania, ponownie rozpatrując wniosek skarżącej o wpis na listę aplikantów radcowskich – organ uwzględni wejście w życie nowych, zgodnych z Konstytucją RP norm ustawowych.
Podnieść także należy, że organ orzekając po ponownym rozpatrzeniu sprawy na podstawie art. 127 § 3 kpa obowiązany był do wydania orzeczenia, którego sentencje określa przepis art. 138 kpa.
Z uwagi na powyższe na zasadzie art. 145§1 pkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak na wstępie, o kosztach orzekając po myśli art. 200 cyt. ustawy