Uzasadnienie
Decyzją [...] Wojewódzkiego Komendanta Policji w K. z dnia [...] maja 2004 r., Nr [...], wydaną na podstawie m.in. art. 12 ust. 1 i 2 oraz art. 15 ust. 1 pkt 3 i 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. Nr 53, poz. 549, z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku p. Z. W. odmówiono zainteresowanemu wydania pozwolenia na posiadanie 2 sztuk broni myśliwskiej w celu uprawiania łowiectwa.
W uzasadnieniu stwierdzono, że w dniu [...] stycznia 2004 r. zainteresowany złożył wniosek o wydanie pozwolenia na broń myśliwską. Do wniosku dołączył m.in. orzeczenie lekarskie i psychologiczne o braku przeciwwskazań do posiadania broni myśliwskiej oraz zaświadczenie o członkostwie w Polskim Związku Łowieckim. W toku postępowania administracyjnego związanego z wydaniem pozwolenia na posiadanie broni myśliwskiej na podstawie § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń (Dz.U. Nr 79, poz. 898, z późn. zm.) [...] Wojewódzki Komendant Policji w K. w dniu [...] lutego odwołał się od orzeczenia psychologicznego nr [...] z dnia [...] stycznia 2004 r., stwierdzającego, że ubiegający się o wydanie pozwolenia "nie należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji i może dysponować bronią" do psychologa odwoławczego wyznaczonego przez Wojewodę [...].
W dniu [...] lutego 2004 r. [...] Wojewódzki Komendant Policji w K. odwołał się również od orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] stycznia 2004 r., wydanego przez lekarza medycyny pracy w G., stwierdzającego, że ubiegający się może dysponować bronią. Jak stwierdził organ Policji, przesłanką uzasadniającą złożenie odwołań od przedstawionych przez stronę orzeczeń psychologicznego i lekarskiego był fakt, iż materiały zgromadzone w postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania p. Z. W. pozwolenia na broń myśliwską nasuwały wątpliwości co do prawidłowości przedstawionych (i zaskarżonych) orzeczeń.
W toku postępowania administracyjnego dopuszczono ponadto dowody w postaci akt sprawy nr [...] Wojewódzkiego Sądu Łowieckiego w K., akt sprawy karnej o sygn. [...] Sądu Rejonowego w Z., akt broni myśliwskiej nr [...] z decyzją [...] Wojewódzkiego Komendanta Policji w K. cofającą pozwolenie na posiadanie broni myśliwskiej oraz materiały zgromadzone w toku czynności w sprawie wydania pozwolenia na broń nr [...] wraz z decyzją odmawiającą wydania pozwolenia na posiadanie broni myśliwskiej.
W wyniku złożonych odwołań w dniu [...] kwietnia 2004 r. uzyskano orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r., wydane w trybie odwoławczym przez lekarza z Instytutu Medycyny [...] w S. stwierdzające, że zainteresowany nie należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji i może dysponować bronią. Uzyskano również orzeczenie psychologiczne nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r. wydane w trybie odwoławczym przez psychologa z Ośrodka Usług Psychologicznych w B. stwierdzające, że zainteresowany nie posiada zdolności fizycznej i psychicznej do dysponowania bronią w myśl art. 15 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji.
W związku z powyższym na podstawie art. 15 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, który stanowi, iż pozwolenia na broń nie wydaje się osobom należącym do kategorii osób wymienionych w ust. 1 pkt 2-4 tego przepisu, tj. nieposiadającym zdolności fizycznej i psychicznej do dysponowania broną, organ I instancji był zobligowany do odmowy wydania pozwolenia na broń myśliwską p. Z. W. Ponadto w toku postępowania organ I instancji poddał ocenie zdarzenie z dnia [...] września 1997 r., kiedy to obecnie ubiegający się o pozwolenie na broń grożąc pozbawieniem życia i używając broni palnej zmusił myśliwych Koła Łowieckiego "[...]" do odstąpienia od sprawdzenia swojej tożsamości i ustalenia celu pobytu w masywie leśnym.
Sąd Rejonowy w Z. uznał p. Z. W. winnym popełnienia czynu z art. 167 § 1 dkk – opisanego powyżej. Obecnie skazanie uległo zatarciu. Niemniej, zdaniem organu I instancji, uznać należy, że zatarcie skazania nie stanowi przeszkody do ustalenia w trybie art. 75 K.p.a., że wnioskodawca w sprawie o wydanie pozwolenia na broń popełnił czyn, który sam w sobie lub w powiązaniu z innymi okolicznościami rodzi obawę, że strona użyje broni w celach sprzecznych z interesem porządku publicznego (wyrok NSA z dnia 12 maja 1999 r., sygn. akt 7339/98). W ocenie organu I instancji użycie broni palnej przez stronę w stosunku do innych osób było bezpodstawne i nieadekwatne do zaistniałej sytuacji. Swoim zachowaniem strona stworzyła realne zagrożenie dla życia lub zdrowia innych osób, przez co w sposób rażący naruszyła elementarne zasady związane z posiadaniem broni.
W tym świetle organ I instancji uznał, że strona należy do kategorii osób, co do których istnieje poważna obawa, iż użyją broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa i porządku publicznego, przywołanych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Nakłada to na organy Policji obowiązek odmownego rozpatrzenia wniosku strony o wydanie pozwolenia na bron myśliwską.
Zdaniem organu I instancji postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone z zachowaniem przepisów K.p.a., a w szczególności art. 10 K.p.a.. Strona, biorąc czynny udział w postępowaniu zakwestionowała użycie materiałów z 1997 r. oraz zeznania świadków – uczestników zajścia, określając je jako kłamliwe. Ponadto organ I instancji podniósł, że zgodnie z § 8 ust. 9 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń (Dz.U. Nr 79, poz. 898, z późn. zm.) orzeczenie psychologiczne wydane w trybie odwoławczym jest ostateczne. Tym samym wniosek strony o ponowne przeprowadzenie tych badań nie mógł zostać uwzględniony, co znalazło wyraz w postanowieniu [...] Wojewódzkiego Komendanta Policji w K. z dnia [...] maja 2004 r., Nr [...].
W konsekwencji, ocena całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a zwłaszcza negatywne orzeczenie psychologiczne wystawione w trybie odwoławczym, miały decydujące znaczenie dla odmowy wydania pozwolenia.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł p. Z. W. stwierdzając, że w związku z przejściem na emeryturę chciałby wrócić do myślistwa, którym zajmował się wcześniej przez 30 lat. Strona przedstawiła własną, korzystną dla siebie wersję wydarzeń z 1997 r., stwierdzając m.in., że wyrok Sądu Rejonowego w Z. opierał się na wyroku Sądu Łowieckiego, który był wyraźnie stronniczy. Ponadto strona zarzuciła stronniczość i złą wolę organom Policji działającym w sprawie, podając odpowiednie przykłady na poparcie podniesionych zarzutów oraz wskazała, że wyrok z 1999 r., nakładający na nią karę grzywny, uległ zatarciu w 2003 r., stąd też strona nie rozumie dlaczego powołano się na tę sprawę w zaskarżonej decyzji, a jej akta były dołączone do akt lekarskich i psychologicznych podczas badań przeprowadzanych w trybie odwoławczym.
Decyzją Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2004 r., Nr [...], wydaną na podstawie m.in. art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. Nr 53, poz. 549, z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania p. Z. W., utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu, po przedstawieniu stanu sprawy powołano się przede wszystkim na uzyskane w trybie odwoławczym, a więc ostateczne orzeczenie psychologiczne nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r., stwierdzające brak zdolności fizycznej i psychicznej do dysponowania bronią przez stronę.
Ponadto Komendant Główny Policji stwierdził, że dodatkową przesłanką ujemną, mającą wpływ na decyzję organu I instancji, było zdarzenie z dnia [...] września 1997 r., zakończone prawomocnym skazującym wyrokiem sądu, który mimo zatarcia skazania nie stanowi przeszkody do ustalenia w trybie art. 75 K.p.a., że wnioskodawca w sprawie o wydanie pozwolenia na broń popełnił czyn, który sam w sobie lub w powiązaniu z innymi okolicznościami rodzi obawę, że strona użyje broni w celach sprzecznych z interesem porządku publicznego. Odnosząc się do podniesionego przez stronę zarzutu złej woli organu I instancji Komendant Główny Policji odwołał się ponownie do wyników przeprowadzonych w trybie odwoławczym badań psychologicznych, nie znajdując podstaw do zmiany podjętej decyzji.
Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie p. Z. W. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W skardze stwierdził, że czuje się ofiarą związanego ze środowiskiem myśliwskim układu milicyjno-policyjnego i służb bezpieczeństwa, z którym się skonfliktował, co w zasadzie pozbawia go szans na uzyskanie pozytywnego rozstrzygnięcia – decyzji zezwalającej na posiadanie broni myśliwskiej.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie podnosząc, że zarzut, jakoby wydane decyzje były decyzjami dowolnymi, jest nietrafny, gdyż podstawą odmowy było uzyskane w trybie odwoławczym orzeczenie psychologa, który stwierdził u strony brak zdolności fizycznej i psychicznej do dysponowania bronią. Ponadto organ powołał się na zdarzenie z dnia [...] września 1997 r., zakończone prawomocnym skazującym wyrokiem sądu, stwierdzając przy tym, że ten fakt nie stanowił podstawy zaskarżonej decyzji Komendanta Głównego Policji. Ustalony w odpowiednim trybie i potwierdzony stosownym orzeczeniem upoważnionego psychologa brak u skarżącego psychologicznej zdolności do dysponowania bronią jest wystarczającą oraz wiążącą organ Policji przesłanką negatywnego rozpatrzenia wniosku o pozwolenie na broń. Z tego względu jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji wskazano art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, odstępując od oparcia tejże decyzji na przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 powołanej ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia..
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie.
Przedmiotem rozpoznania przez Sąd była decyzja Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2004 r., utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Komendanta Policji w K. z dnia [...] maja 2004 r., którą odmówiono zainteresowanemu p. Z. W. wydania pozwolenia na posiadanie 2 sztuk broni myśliwskiej w celu uprawiania łowiectwa. Materialną podstawę odmowy stanowiło orzeczenie psychologiczne nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r., wydane w trybie odwoławczym przez psychologa z Ośrodka Usług Psychologicznych w B. stwierdzające, że zainteresowany nie posiada zdolności fizycznej i psychicznej do dysponowania bronią w myśl art. 15 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji. Organ I instancji uzasadniając odmowę powołał się przy tym na art. 15 ust. 1 pkt 3 i 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. Nr 53, poz. 549, z późn. zm.), zaś organ II stwierdził wprost, że wystarczająca podstawę odmowy wydania zainteresowanemu pozwolenia na posiadanie broni stanowi art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy, bez potrzeby powoływania się na art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy.
Ten ostatni przepis stanowi, że pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowi lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Organ I instancji przywołał ten przepis w wyraźnym nawiązaniu do zdarzenia z dnia [...] września 1997 r. i wydanego w związku z tym wyroku Sądu Rejonowego w Z., sygn. [...]. Komendant Główny Policji, wobec zatarcia skazania, trafnie odstąpił od użycia tej argumentacji w podstawie prawnej i uzasadnieniu swojej decyzji i odpowiedzi na skargę.
Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji ma oczywisty reglamentacyjny charakter. Wynikają z niej szczególne uprawnienia organów Policji, którym jednak powinny odpowiadać równie szczególne obowiązki, zwłaszcza wobec osób, o których prawach organy te orzekają.
Zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy, na który powołują się organy Policji, pozwolenia na broń nie wydaje się osobom z zaburzeniami psychicznymi, o których mowa w ustawie z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U Nr 111, poz. 535....), lub o znacznie ograniczonej sprawności psychofizycznej. Pierwsze jest zatem odesłanie do ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, która w art. 3 pkt 1 stwierdza, że ilekroć jej przepisy stanowią o osobie z zaburzeniami psychicznymi, to odnosi się do osoby:
- a) chorej psychicznie (wykazującej zaburzenia psychiczne),
- b) upośledzonej umysłowo,
- c) wykazującej inne zakłócenia czynności psychicznych, które zgodnie ze stanem wiedzy medycznej zaliczane są do zaburzeń psychicznych a osoba ta wymaga świadczeń zdrowotnych lub innych form pomocy i opieki niezbędnych do życia w środowisku rodzinnym lub społecznym.
Jest oczywiste, że orzekanie w powyższych sprawach wykracza poza merytoryczne i ustawowe kompetencje Policji. W związku z tym art. 15 ust. 3 ustawy o broni i amunicji sprowadza problem badania zdrowia psychicznego osób zainteresowanych uzyskaniem pozwolenia na broń z płaszczyzny merytorycznej na płaszczyznę formalną, stwierdzając, że osoba, która występuje z podaniem o wydanie pozwolenia na broń (...) przedstawia właściwemu organowi Policji orzeczenia lekarskie i psychologiczne wydane przez upoważnionych: lekarza i psychologa, stwierdzające, że nie należy ona do osób wymienionych w ust. 1 pkt 2-4, i potwierdzające, że może ona dysponować bronią.
Dalej sprawę wspomnianych badań rozwija, wydane na podstawie delegacji zawartej w art. 15 ust. 7 ustawy o broni i amunicji, rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń (Dz.U. Nr 79, poz. 898, z późn. zm.). Rozporządzenie statuuje dwustopniowy orzecznictwa lekarskiego i psychologicznego w sprawach nim uregulowanych (§ 8). Od orzeczenia lekarskiego lub orzeczenia psychologicznego przysługuje osobie ubiegającej się oraz właściwemu organowi Policji odwołanie, wnoszone w określonych terminach i trybie (m.in. za pośrednictwem lekarza lub psychologa, którzy wydali orzeczenie) do odpowiedniej jednostki badawczo-rozwojowej lub psychologa wyznaczonego przez właściwego wojewodę). Rozporządzenie (§ 3) określa również m.in. minimalny zakres i przedmiot badania psychologicznego osoby ubiegającej się, pozostawiając w tych sprawach pewien zakres uznania psychologowi prowadzącemu badanie.
Rozporządzenie wymaga jednak, by wynik badania miał charakter sformalizowany, stwierdzając wprost w § 3 ust. 5, że wzór orzeczenia psychologicznego stanowi załącznik nr 3 do rozporządzenia. Załącznik ten obejmuje zarówno wzór orzeczenia psychologicznego wydanego niejako w I instancji, na podstawie powołanego § 3 rozporządzenia, jak i wzór orzeczenia psychologicznego wydanego w postępowaniu odwoławczym, na podstawie § 8 rozporządzenia. Nie ulega więc wątpliwości, że orzeczenia psychologiczne wydane w obu instancjach powinny mieć formę określoną w powołanym wyżej załączniku.
Zgodnie z załącznikiem nr 3 do rozporządzenia orzeczenie psychologiczne wydane w trybie odwoławczym (§ 8) w przypadku stwierdzenia przeciwwskazań do dysponowania bronią powinno wyraźnie i jednoznacznie wskazywać, że badana osoba "2) wykazuje istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego i nie może dysponować bronią w myśl art. 15 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. Nr 53, poz. 549, z późn. zm.)., a także zawierać na końcu klauzulę, że orzeczenie to jest ostateczne. Orzeczenie psychologiczne nr [...], na którym organy obu instancji Policji oparły swoje decyzje, wydane zresztą na podstawie § 3 rozporządzenia, właściwego dla badania w I instancji, ma w rozpatrywanym tu zakresie inną treść, a mianowicie stwierdza, że badany ubiegający się " nie posiada zdolności fizycznej i psychicznej do dysponowania bronią w myśl art. 15 ustawy z dnia 21 maja o broni i amunicji (Dz.U.
Nr 53, poz. 549)." Stwierdzenie to jest – po pierwsze - nieprawdziwe, gdyż w wyniku ponownych badań uzyskano orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] kwietnia 2004 r., wydane w trybie odwoławczym przez lekarza z Instytutu Medycyny [...] w S. stwierdzające, że zainteresowany nie należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji i może dysponować bronią, po drugie zaś – nieekwiwalentne w istotny sposób z przyjętym w rozporządzeniu wzorcem. Co innego bowiem znaczy zawarcie w orzeczeniu psychologicznym stwierdzenia, że badany wykazuje istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego, wymagające odpowiedniego udokumentowania i podlegające weryfikacji przez innych fachowców (mimo swojej ostateczności), co innego zaś nieudokumentowane w istocie stwierdzenie, że badany nie posiada zdolności psychicznej do dysponowania bronią. Nie należy bowiem zapominać, że w rozpatrywanej sprawie ma również zastosowanie (choć pośrednio) rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 3 listopada 2003 r. w sprawie wykazu stanów chorobowych i zaburzeń funkcjonowania psychicznego, wykluczających możliwość wydania pozwolenia na broń i rejestracji boni (Dz.U. Nr 194, poz. 1905), odniesienie do którego powinno się znaleźć w dokumentacji badania psychologicznego.
Pomijając przedstawione różnice merytoryczne między obu tymi sformułowaniami można wymagać, by w postępowaniu o wydanie pozwolenia na posiadanie broni myśliwskiej, mającym charakter postępowania reglamentacyjnego, organy Policji i służącymi im pomocą psycholodzy posługiwali się zaświadczeniami zgodnymi z ustalonymi w powołanym rozporządzeniu wzorami orzeczeń psychologicznych. Inaczej mówiąc, tam gdzie większa władza administracji w ogóle, a Policji w szczególności, tam wyższe powinny być standardy dokumentowania czynności, które przesądzają o uprawnieniach obywateli.
Należy ponadto zauważyć, że organy Policji skupiły swoja uwagę wyłącznie na wyniku badań psychologicznych i zdarzeniu z 1997 r., objętym wyrokiem skazującym, który już uległ zatarciu, pomijając inne argumenty, związane z funkcjonowaniem p. Z. W. w środowisku społecznym, korzystne dla strony, jak np. opinia Wojewódzkiego Rzecznika Dyscyplinarnego PZŁ w K. W konsekwencji organy Policji nie rozpatrzyły wszystkich okoliczności sprawy, mogących mieć wpływ na wynik postępowania, naruszając tym samym art. 7, 77 oraz 107 § 3 K.p.a.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U, Nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy.