Uzasadnienie
Okręgowa Rada Adwokacka w P. po zapoznaniu się z wnioskiem z dnia [...] marca 2001 r., aktami osobowymi zainteresowanej p. M. P. oraz oceną uzyskaną przez kandydata w kwalifikacyjnym postępowaniu konkursowym, na podstawie art. 75, 65 pkt 1 – 3 i 68 ustawy – Prawo o adwokaturze oraz § 2 uchwały Nr 1/XIV/98 Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 14 lutego 1998 r. – "Regulamin w spawie aplikacji adwokackiej i egzaminu adwokackiego", podjęła dnia [...] czerwca uchwałę odmawiającą zainteresowanej przyjęcia na aplikację adwokacką oraz wpisania na listę aplikantów [...] Izby Adwokackiej. W uzasadnieniu uchwały stwierdzono m.in., że w wyniku postępowania konkursowego zainteresowana otrzymała łącznie 340 punktów, co stanowiło, obok braku odpowiedniej ilości wykładowców, podstawę do odmowy. W wyniku postępowania konkursowego wyłoniono najlepszych kandydatów i ci zostali wpisani na listę aplikantów adwokackich.
Zainteresowana złożyła dnia [...] kwietnia 2004 r. do Okręgowej Rady Adwokackiej w P. wniosek o wznowienie postępowania w sprawie o wpis na listę aplikantów adwokackich, zakończonej uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia [...] czerwca 2001 r. (Nr [...]). W uzasadnieniu wniosku zainteresowana powołała się przede wszystkim na Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r., sygn. akt P. 21/02 (Dz.U. Nr 34, poz. 303), w którym Trybunał uznał m.in., że przepis art. 58 pkt 12 lit. j) ustawy – Prawo o adwokaturze jest niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP przez to, że dopuszcza – co do osób nie będących jeszcze członkami korporacji samorządowej adwokatów – możliwość ograniczania tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczenia.
Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Okręgowa Rada Adwokacka w P. uchwałą z dnia [...] kwietnia 2004 r. (Nr [...]) jednogłośnie odmówiła wznowienia postępowania w sprawie o wpis na listę aplikantów adwokackich, zakończonego uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w P. z dnia [...] czerwca 2001 r. W uzasadnieniu stwierdzono, że wniosek pozbawiony jest podstaw. Bezspornie do czasu zakwestionowania przez Trybunał Konstytucyjny podstaw prawnych określających zasady konkursu – korzystały one z domniemania konstytucyjności z wszelkimi tego następstwami. W pkt 18 uzasadnienia powołanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. wyrażony został pogląd, że "pozbawienie mocy obowiązującej przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją nie powoduje automatycznie prawnej bezskuteczności aktów i czynności podjętych przed dniem ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W szczególności przeprowadzone przed ogłoszeniem wyroku Trybunału konkursy na aplikacje adwokacką i radcowska zachowują swoją skuteczność.
Konkursy te – także ze względu na swoją naturę – nie podlegają procedurze wznowienia czy wzruszenia ich rezultatów z powodu wydania niniejszego wyroku." W tej sytuacji na podstawie art. 149 § 3 i 151 § 1 pkt 1 K.p.a. postanowiono odmówić wznowienia postępowania.
Od powyższej uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w P. zainteresowana odwołała się do Naczelnej Rady Adwokackiej wnosząc o uchylenie zaskarżonej uchwały oraz podjęcie nowej uchwały wznawiającej postępowanie oraz dokonującej wpisu zainteresowanej na listę aplikantów adwokackich Okręgowej Rady Adwokackiej w P. lub (ewentualnie) o uchylenie zaskarżonej uchwały i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Okręgowej Radzie Adwokackiej w P.. W uzasadnieniu przywołała m.in. art. 145a § 1 K.p.a. w związku z art. 39 ust. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym
Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej uchwałą podjętą w dniu 15 czerwca 2004 r. jednomyślnie utrzymało w mocy zaskarżona uchwałę. W uzasadnieniu jako główny argument przywołano ponownie zacytowany w zaskarżonej uchwale fragment uzasadnienia przedmiotowego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r.
Skargę na powyższą uchwałę Naczelnej Rady Adwokackiej oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w P. z dnia [...] kwietnia 2004 r., odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie o wpis na listę aplikantów adwokackich, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła zainteresowana wnosząc o uchylenie zaskarżonych uchwał. Skarżąca zarzuciła zaskarżonym uchwałom rażące naruszenie prawa materialnego i procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, art. 145a § 1 w związku z art. 145 § 1 oraz art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. Główna teza uzasadnienia skargi sprowadzała się do stwierdzenia, że zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, art. 145a § 1 w związku z art. 145 § 1 oraz art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. wyrok Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana ostateczna decyzja administracyjna stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji i wydania decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy.
W lakonicznej odpowiedzi na skargę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały z powodów tam przytoczonych i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia..
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że zasługuje ona na uwzględnienie.
Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2004r. sygn. akt P 21/02 orzekł, że art. 40 pkt 4 ustawy z dnia 26 maja 1982r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002r. Nr 123, poz. 1058 ze zmianami) jest niezgodny z art. 2 i art. 65 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że wskutek niewskazania ustawowych przesłanek dla ustalania maksymalnej liczby aplikantów adwokackich dopuszcza dowolność w ograniczeniu konstytucyjnych wolności wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy. Orzekł również, iż art. 58 pkt 12 lit. j) ustawy - Prawo o adwokaturze jest niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP przez to, że dopuszcza – co do osób nie będących jeszcze członkami korporacji samorządowej adwokatów – możliwość ograniczania tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczenia.
Nie można jednak, jak to przyjmuje Naczelna Rada Adwokacka, stwierdzić że orzeczenie to może pozostać bez wpływu na sprawy dotyczące odmowy wpisania na listę aplikantów adwokackich, w których wniesione zostały skargi do sądu administracyjnego.
Konkurs na aplikantów adwokackich przeprowadzony, w oparciu o uchwalony przez Naczelną Radę Adwokacką w dniu 19 czerwca 1999r., zmieniony w dniu 30 września 2000 r. Regulamin w sprawie zasad przeprowadzania konkursu na aplikantów adwokackich i przyjęte nim zasady oraz ustalenie przez Okręgową Radę Adwokacką w P. limitu przyjęć na tę aplikację, miały decydujący wpływ na podjętą w oparciu o jego wyniki uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w P., a następnie uchwałę Naczelnej Rady Adwokackiej. Podstawą przyjęcia Regulaminu był art. 58 pkt 12 j) ustawy - Prawo o adwokaturze, którego niezgodność z Konstytucją Trybunał stwierdził w orzeczeniu wyżej przywołanym.
Stosownie do art. 145a § 1 Kpa. w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego będącego podstawą rozstrzygnięcia, można żądać wznowienia postępowania administracyjnego. Natomiast przepis art. 145 § 1 pkt 1b) ustawy z dnia 30sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) zobowiązuje sąd administracyjny do uchylenia decyzji w razie zaistnienia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Tak więc, ponieważ rozstrzygnięcia w sprawie oparte są na niekonstytucyjnym przepisie, co mogłoby stanowić podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, sąd administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1b) powołanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił oparte na tych przepisach uchwały samorządu adwokackiego.
O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.