Uzasadnienie
Okręgowa Rada Adwokacka w [...] po przeprowadzeniu konkursu, uchwałą z dnia [...] lutego 2003 r. odmówiła Panu K. P. wpisu na listę aplikantów adwokackich. W uzasadnieniu uchwały Okręgowa Rada Adwokacka podała, że kandydat otrzymał w postępowaniu kwalifikacyjnym tylko 58,14 punkty, podczas gdy regulamin konkursu wymagał co najmniej 75 punktów. Uchwała ta uprawomocniła się.
Wnioskiem z dnia [...] marca 2004 r. K. P. zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] o wznowienie postępowania w sprawie o wpis na listę aplikantów adwokackich. Powołał się na art. 145a § 1 k.p.a., wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. sygn. akt P 21/02, w którym Trybunał orzekł o niezgodności art. 58 pkt 12 lit.j ustawy z dnia 26 maja 1982r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058) z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP.
Okręgowa Rada Adwokacka w [...] uchwałą z dnia [...] kwietnia 2004r. odmówiła wznowienia postępowania w sprawie wpisu na listę aplikantów adwokackich. Od powyższej uchwały złożył odwołanie K. P. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, po rozpoznaniu odwołania, uchwałą z dnia [...] czerwca 2004 r. postanowiło utrzymać zaskarżoną uchwałę w mocy. Prezydium NRA powołała się na fragment uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w którym został wyrażony pogląd, że "pozbawienie mocy obowiązującej przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją nie powoduje automatycznie prawnej bezskuteczności aktów i czynności podjętych przed dniem ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W szczególności przeprowadzone przed ogłoszeniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego konkursy na aplikację adwokacką i radcowską zachowują swoją skuteczność. Konkursy te – także ze względu na swą naturę - nie podlegają procedurze wznowienia czy wzruszenia ich rezultatów z powodu wydania niniejszego wyroku."
Na powyższą uchwałę Pan K. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zarzucał naruszenie art. 60 ustawy - Prawo o adwokaturze, art. 190 ust. 4 Konstytucji RP oraz art. 145 a § 1 k.p.a. Wnosił o uchylenie zaskarżonej uchwały jako wydanej z naruszeniem prawa. Podnosił, iż powinien być wpisany na listę aplikantów adwokackich stosownie do art. 75 ustawy o adwokaturze w związku z art. 65 ust. 1-3 tejże ustawy. Brał udział w konkursie organizowanym przez Okręgową Radę Adwokacką w styczniu 2003 roku. Wskazywał, że przepis art. 75 a ustawy o adwokaturze mówi jedynie o konieczności przeprowadzenia konkursu a nie o wymaganym limicie punktów. Wymagany limit punktów wprowadziła uchwała Naczelnej Rady Adwokackiej wydana na podstawie art. 58 pkt 12 lit. j, która określiła regulamin przeprowadzania konkursu i wymaganą liczbę punktów; przepis ten został zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny. Podnosił, iż zostały spełnione wszelkie przesłanki z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP dla wznowienia postępowania.
W odpowiedzi na skargę Naczelna Rada Adwokacka wniosła o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 z 2002r. poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 z 2002r. poz. 1270 z późniejszymi zmianami) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.
Rozpatrując sprawę zgodnie z wyżej wskazanymi kryteriami, należy stwierdzić, że w świetle wydanego w dniu 18 lutego 2004 r. przez Trybunał Konstytucyjny wyroku sygn. akt P 21/02, skarga jest uzasadniona.
Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 lutego 2004 r. sygn. akt P 21/02 orzekł, że art. 40 pkt 4 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze jest niezgodny z art. 2 i art. 65 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że wskutek nie wskazania ustawowych przesłanek dla ustalania maksymalnej liczby aplikantów adwokackich dopuszcza dowolność w ograniczaniu konstytucyjnych wolności wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy. Trybunał Konstytucyjny orzekł też, że art. 58 pkt. 12 lit. j ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze jest niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji przez to, że dopuszcza co do osób nie będących jeszcze członkami korporacji samorządowej adwokatów, możliwość ograniczania tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu, bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczania. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wydane zostało po rozpoznaniu pytania prawnego Naczelnego Sądu Administracyjnego o zbadanie zgodności między innymi cytowanych przepisów z ustawą zasadniczą.
Zasady Regulaminu wydanego na podstawie przepisu sprzecznego z Konstytucją miały zasadniczy wpływ na treść uchwały podjętej przez Okręgową Radę Adwokacką w [...] o odmowie wpisu na listę aplikantów adwokackich. Regulamin, na podstawie którego przeprowadzono konkurs, w wyniku którego odmówiono skarżącemu wpisu na listę aplikantów adwokackich został wydany na podstawie niekonstytucyjnego upoważnienia ustawowego (bez ustawowego upoważnienia) i dlatego jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. Uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] lutego 2003 r. o odmowie wpisu skarżącego na listę aplikantów adwokackich, podjęta została na podstawie konkursu przeprowadzonego na podstawie przepisów (regulaminu konkursu) wydanych na podstawie niekonstytucyjnego upoważnienia.
Zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.
W sprawie niniejszej uchwalenie regulaminu konkursu na podstawie niekonstytucyjnego upoważnienia stanowi podstawę do wznowienia postępowania konkursowego przeprowadzonego na podstawie tego regulaminu. Wniosek skarżącego o wznowienie postępowania wniesiony został w ustawowym terminie jednego miesiąca. W ocenie Sądu rację ma skarżący, że w takim wypadku znajduje zastosowanie art. 190 ust. 4 Konstytucji RP stanowiący, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją przepisów będących podstawą prawomocnej decyzji, stanowi podstawę wznowienia postępowania.
Stosownie do treści art. 145 a § 1 k.p.a. można żądać wznowienia postępowania, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego będącego podstawą rozstrzygnięcia. Natomiast przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) zobowiązuje sąd administracyjny badający sprawę do uchylenia decyzji w razie stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Z uwagi na to, że rozstrzygnięcia zarówno Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] jak i Naczelnej Rady Adwokackiej oparte są na niekonstytucyjnym przepisie, należało na podstawie powołanego przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit b) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylić obydwie uchwały samorządu adwokackiego.
Stosownie do treści art. 152 powyższej ustawy Sąd stwierdził, że uchylone uchwały nie podlegają wykonaniu. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.