Uzasadnienie
Okręgowa Rada Adwokacka we W. /dalej ORA/ po przeprowadzeniu konkursu, uchwałą z [...] grudnia 2003 roku odmówiła P. C. wpisu na listę aplikantów adwokackich. W uzasadnieniu uchwały ORA podała, że kandydat otrzymał w postępowaniu kwalifikacyjnym 78 punktów, podczas gdy regulamin konkursu wymagał uzyskania co najmniej 85 punktów do zakwalifikowania się, do egzaminu ustnego. Uchwała ta uprawomocniła się.
Pismem z dnia 6 kwietnia 2004 roku P. C. zwrócił się do ORA we W. o wznowienie postępowania o przyjęcie go na aplikację adwokacką. Powołał się na art. 145a KPA oraz wyrok Trybunał Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 roku. sygn. akt P 21/02, w którym Trybunał orzekł o niezgodności z Konstytucją RP przepisów ustawy z dnia 26 maja 1982r. Prawo o adwokaturze /Dz.U. nr 123 z 2002r. poz. 1058/, dotyczących organizacji konkursów.
Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2004 roku, działając na podstawie art. 44 ustawy Prawo o adwokaturze i art.149 § 1 kpa oraz powołując się na wskazany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego ORA we W. wznowiła postępowanie w sprawie wpisu P. C. na listę aplikantów adwokackich. Uchwałę tę doręczono wnioskodawcy 29 maja 2004r. i nie została ona przez niego zaskarżona.
Dnia [...] czerwca 2004r. Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej działając z urzędu, na podstawie art.60 ustawy Prawo o adwokaturze postanowiło uchylić uchwałę ORA we W. z dnia [...] kwietnia 2004r. o wznowieniu postępowania w sprawie wpisu P. C. na listę aplikantów adwokackich.
W uzasadnieniu uchwały Prezydium NRA wskazało, że w uzasadnieniu wskazanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego wyrażony został pogląd, że "pozbawienie mocy obowiązującej przepisanych za niezgodne z Konstytucją nie powoduje automatycznie prawnej bezskuteczności aktów i czynności podjętych przed dniem ogłoszenia wyroku./...../ konkursy na aplikację adwokacką i radcowską zachowują swoją skuteczność. Konkursy te nie podlegają procedurze wznowienia."
Na powyższą uchwałę /decyzję/ P. C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Zarzucał naruszenie art.190 ust.4 Konstytucji RP, art.145a kpa i art. 60 ustawy Prawo o adwokaturze. Wnosił o uchylenie zaskarżonej uchwały.
W uzasadnieniu wskazał, że Konstytucja w art.190 ust.4 i kodeks postępowania administracyjnego w art.145a przewidują możliwość żądania wznowienia postępowania po wydaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niezgodność z Konstytucją przepisów prawa, na podstawie których wydana została decyzja.
Trybunał Konstytucyjny nie mógł zamknąć dochodzenia praw zagwarantowanych w Konstytucji RP oraz potwierdzonych w odpowiednich ustawach. W związku z tym możliwe jest wznowienie postępowania w trybie art. 145a kpa. Powoływanie się na uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego jest bezzasadne albowiem przedstawiona przez NRA jego interpretacja zamykałaby drogę do wznowienia postępowania, co stałoby w jawnej sprzeczności z art. 190 ust. 4 Konstytucji RP.
Także wskazana przez NRA podstawa prawna uchwały /art. 60 p.o.a./ budzi wątpliwości. Już bowiem w uchwale z dnia 30 września 1998 roku Sąd Najwyższy wykluczył nadzór NRA nad uchwałami okręgowych rad adwokackich w ramach art. 60 ustawy Prawo o adwokaturze.
Wobec tego jego wniosek o wznowienie postępowania był uzasadniony.
W odpowiedzi na skargę Naczelna Rada Adwokacka wniosła o jej oddalenie powołując się na argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 z 2002r. poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Zgodnie z art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 z 2002r. poz. 1270 z późniejszymi zmianami/, dalej zwanej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.
Uchwała organu samorządu adwokackiego dotycząca wznowienia postępowania w sprawie przyjęcia na aplikację adwokacką stanowi jednostronny, władczy akt rozstrzygający indywidualną sprawę z zakresu administracji publicznej, podlegający zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
Badając we wskazany wyżej sposób zaskarżoną uchwałę-decyzję administracyjną, Sąd stwierdził naruszenie prawa, skarga jest więc uzasadniona.
Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 lutego 2004 r. sygn. akt
P 21/02 orzekł, że art. 40 p.4 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze jest niezgodny z art. 2 i art. 65 ust. 1 w związku z art.31 ust.3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że wskutek niewskazania ustawowych przesłanek dla ustalania maksymalnej liczby aplikantów adwokackich dopuszcza dowolność w ograniczaniu konstytucyjnych wolności wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy. Trybunał Konstytucyjny orzekł też, że art. 58 pkt. 12 lit. j ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze jest niezgodny z art.87ust.1 Konstytucji przez to, że dopuszcza co do osób niebędących jeszcze członkami korporacji samorządowej adwokatów, możliwość ograniczania tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu, bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczania. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wydane zostało po rozpoznaniu pytania prawnego Naczelnego Sądu Administracyjnego o zbadanie zgodności m.in. cytowanych przepisów z ustawą zasadniczą.
Zasady Regulaminu wydanego na podstawie przepisu sprzecznego z Konstytucją miały zasadniczy wpływ na treść uchwały podjętej przez Okręgową Radę Adwokacką we W. o odmowie wpisu na listę aplikantów adwokackich. Regulamin, na podstawie którego przeprowadzono konkurs i w wyniku którego odmówiono skarżącemu wpisu na listę aplikantów adwokackich został wydany na podstawie niekonstytucyjnego upoważnienia ustawowego (bez ustawowego upoważnienia) i dlatego jest niezgodny z art.92 ust. 1 Konstytucji RP. Uchwała ORA z dnia [...] grudnia 2003 roku o odmowie wpisu na listę aplikantów adwokackich, wydana została na podstawie konkursu przeprowadzonego na podstawie przepisów /regulaminu konkursu/ wydanych na podstawie niekonstytucyjnego upoważnienia.
W ocenie Sądu rację ma skarżący, że w takim wypadku znajduje zastosowanie art. 190 ust.4 Konstytucji RP stanowiący, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją przepisów będących podstawą prawomocnej decyzji stanowi podstawę wznowienia postępowania. W sprawie niniejszej uchwalenie regulaminu konkursu na podstawie niekonstytucyjnego upoważnienia stanowi podstawę do wznowienia postępowania konkursowego przeprowadzonego na podstawie tego regulaminu.
Należy zwrócić uwagę na to, że skoro uchwała w sprawie wpisu lub odmowy wpisu na listę aplikantów adwokackich ma walor decyzji administracyjnej, to stosować należy przy jej wydawaniu przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z jego art.1 p. 1 i p.2. Tryb wznowienia postępowania konkursowego określa art.145a kpa. Wniosek skarżącego wniesiony został w ustawowym terminie jednego miesiąca i prawidłowo ORA we W. podjęła uchwałę o wznowieniu postępowania. Uchwała ta jako niezaskarżona przez wnioskodawcę, stała się prawomocna od 13 czerwca 2004r. W ocenie Sądu, pod względem merytorycznym była prawidłowa.
Zgodnie z art. 147 kpa w związku z art. 145 kpa wznowienie postępowania może nastąpić tylko na żądanie strony. Z woli ustawodawcy postępowanie wznowieniowe nie może być wszczęte z urzędu. W sprawie niniejszej doszło do przedziwnej konstrukcji proceduralnej, polegającej na tym, że do wszczętego na żądanie strony postępowania wznowieniowego, już po uprawomocnieniu się decyzji I instancji o wznowieniu postępowania /decyzja – uchwała ORA z [...] kwietnia 2004r., doręczona wnioskodawcy 29 maja 2004r., prawomocna od 13 czerwca 2004r./ włączyła się z urzędu NRA i [...] czerwca 2004r. uchyliła decyzję I instancji. W ocenie Sądu takie działanie jest niedopuszczalne.
Art. 60 ustawy prawo o adwokaturze, upoważniający NRA do uchylania sprzecznych z prawem uchwał rad okręgowych nie uprawnia NRA do naruszenia zasady skargowości wynikającej z art.46 i 47 ustawy prawo o adwokaturze ani do naruszania zasad kodeksu postępowania administracyjnego obowiązujących w sprawach indywidualnych z zakresu administracji publicznej. W ocenie Sądu nie jest dopuszczalne wzruszanie przez NRA, z urzędu, w oparciu o art. 60 prawa o adwokaturze, prawomocnych uchwał okręgowych rad adwokackich, podjętych w postępowaniach dotyczących spraw indywidualnych i prowadzonych w trybie kodeksu postępowania administracyjnego. W sprawach dotyczących wpisu na listę aplikantów adwokackich ani w sprawach dotyczących wznowienia tego postępowania NRA nie może działać w trybie art.60, bowiem te postępowania toczą się w oparciu o zasady kodeksu postępowania administracyjnego, który takich możliwości nie przewiduje dla organu II instancji.
Należy wskazać, że w uchwale 7 sędziów, wpisanej do księgi zasad prawnych, z dnia 30 września 1988r. /sygn. akt III PZP 19/88, OSN CP z 1989r. nr 4 poz.48/ Sąd Najwyższy wyjaśnił, że "Art. 60 ustawy z 26 maja 1982r. prawo o adwokaturze nie uprawnia Naczelnej Rady Adwokackiej do uchylenia z urzędu uchwały okręgowej rady adwokackiej o wpisie na listę aplikantów adwokackich." Uchwała zachowała pełną aktualność w obecnym stanie prawnym.
W rozpoznawanej sprawie niedopuszczalne więc było ze względów procesowych uchylenie przez NRA, działającą z urzędu, prawomocnej uchwały ORA we W. o wznowieniu postępowania dotyczącego wpisania P. C. na listę aplikantów adwokackich.
Uchylenie to, z powołaniem się na treść uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego, było również w ocenie Sądu nieuzasadnione merytorycznie, bowiem żądanie wznowienia postępowania, wobec treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004r. P 21/02, przepisów Konstytucji /art.190 ust.4/, przepisów kodeksu postępowania administracyjnego/art.145a / należy uznać za uzasadnione.
Zważywszy powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 lit.b i 145 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 p.p.s.a. zasądzając kwotę odpowiadającą wysokości wpisu sądowego /200zł/
W przedmiocie wykonalności uchylonej uchwały sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.