Uzasadnienie
[...] Zarząd Dróg Wojewódzkich w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2005 r. wydaną na podstawie art. 40 ust. 3, 5, 11 i 13 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086), uchwały nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] lipca 2004 r. w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg wojewódzkich, dla których zarządcą jest Zarząd Województwa [...] oraz art. 104 k.p.a. nałożył na Z. S.A. [...] jako właściciela linii [...] umieszczonej w pasie drogowym drogi wojewódzkiej nr [...][...] – [...] w miejscowości [...], ul. [...] obowiązek wniesienia opłaty rocznej za rok 2005 w wysokości 30,00 złotych. W uzasadnieniu wskazano, iż decyzja została wydana w nawiązaniu do decyzji nr [...] z dnia [...] października 2004 r. stanowiącej zezwolenie na umieszczenie urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanej z potrzebami zarządzania drogami – napowietrznej linii [...].
Wskazano, że podana kwota stanowi iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętych przez rzut poziomu urządzenia (5,00 m2), stawki za jeden dzień zajęcia 1 m2 powierzchni pasa drogowego ustalonej na podstawie § 3 ust. 1 pkt 2 uchwały nr [...] Sejmiku Województwa [...] z dnia [...] lipca 2004 r. (6 zł/ m2).
Z. S.A. [...], dalej jako Z., złożył odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wnosząc o jej uchylenie i ustalenie opłaty za zajęcie pasa drogowego jako opłaty jednorazowej. Powołując się na treść art. 40 ust. 5 cytowanej wyżej ustawy o drogach publicznych wskazał, że opłata ma charakter jednorazowy, a nie cykliczny. Jednostka samorządu terytorialnego będąc zarządcą drogi ma prawo ustalania jedynie wysokości rocznych stawek opłaty za zajęcie pasa drogowego pobieranych opłat. Podnosił, iż opłaty za umieszczenie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej pobiera się tylko wtedy, kiedy infrastruktura nie jest związana z potrzebami ruchu drogowego, podczas, gdy położona linia elektroenergetyczna służy m. in. do oświetlenia ulicznego, a więc jest związana z potrzebami technicznymi drogi.
Decyzją sygn. [...] z dnia [...] czerwca 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazało art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 40 ust. 3 i ust. 5 ustawy o drogach publicznych. W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył sposób obliczania opłaty za zajęcie pasa drogowego. Przyznał, że ustawodawca nie wskazał w wyraźny sposób, że opłata ta ma charakter opłaty rocznej ale z całokształtu uregulowań ustawowych, w tym w szczególności z faktu, że oblicza się ją na podstawie "rocznej stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego" wynika, iż ma charakter cykliczny i uiszcza się ją za okres zajęcia pasa drogowego. Przyjęcie innej oceny prowadziłoby do nieuzasadnionego wzbogacenia się Z. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył Z. wnosząc o jej uchylenie w całości jako niezgodnej z art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Wskazał, że z treści tego przepisu wynika jednoznacznie, że pobiera się opłatę jednorazową a nie opłaty roczne. Podniósł, iż o jednorazowym charakterze opłaty przesądza przepis art. 40 ust. 11 powyższej ustawy, do którego organ nie odniósł się. Przepis ten stanowi, że opłata za zajęcie pasa drogowego pobierana jest przy wydawaniu zezwolenia.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie wywodząc jak dotychczas i dodatkowo wskazując, że cykliczność opłat rocznych wynika także z § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 maja 2004 r. w sprawie wysokości stawek opłat za zajęcie pasa drogowego dróg, których zarządcą jest Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad (Dz. U. Nr 129, poz. 1369), gdzie są opisane sposoby ustalania wysokości opłat.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania powyższej decyzji. Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontrolując w ten sposób zaskarżone decyzje Sąd stwierdził naruszenie prawa, skarga jest więc uzasadniona.
Zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych zajęcie pasa drogowego na cele niezwiązane z budową, przebudową, remontem, utrzymaniem i ochroną dróg wymaga zezwolenia zarządcy drogi, w drodze decyzji administracyjnej. Stosownie do art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, dotyczy umieszczania w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego. Stosownie do art. 40 ust. 3 ustawy za zajęcie pasa drogowego pobiera się opłatę. Z powyższego wynika, że jest zasadą, iż opłata stanowi element zezwolenia zarządcy drogi, który w drodze decyzji administracyjnej wyraża zgodę na umieszczanie w pasie drogowym urządzeń infrastruktury technicznej niezwiązanych z potrzebami zarządzania drogami lub potrzebami ruchu drogowego i ustala należną za to opłatę.
Art. 40 ust. 5 cytowanej ustawy – w wersji obowiązującej w dacie wydania obu decyzji – stanowił, że: "opłatę za zajęcie pasa drogowego w celu, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, ustala się jako iloczyn liczby metrów kwadratowych powierzchni pasa drogowego zajętej przez rzut poziomy urządzenia i rocznej stawki opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego". Zgodnie z brzmieniem przepisu zarządca, dla wyliczenia należnej opłaty, powinien pomnożyć powierzchnię pasa drogowego, która ma być zajęta przez rzut poziomy urządzenia, przez roczną stawkę opłaty za zajęcie 1 m2 pasa drogowego.
W ocenie Sądu obowiązujący w dacie wydawania decyzji tekst przepisu art.40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych był jednoznaczny i nakazywał obliczenie opłaty przez pomnożenie przez siebie dwóch tylko czynników. Brak zatem podstaw do zastosowania jego wykładni odmiennej niż literalna i pobieranie opłaty za każdy rok zajęcia. Za prawidłowością takiego stanowiska przemawia dodatkowo fakt, że artykułem 1 pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o drogach publicznych (Dz. U. Nr 179, poz. 1486) zmieniona została treść art. 40 ust. 5 ustawy o drogach publicznych. Według przepisu w nowym brzmieniu, opłata pobierana jest za każdy rok zajęcia pasa drogowego. Do tej zmiany dostosowano też regulację momentu pobierania tej opłaty przez dodanie do art. 40 - ustępu 13a ustanawiającego termin uiszczania opłaty za zajęcie pasa drogowego w kolejnych latach. Nowa regulacja obowiązuje jednak dopiero od 4 października 2005 r. Zważywszy powyższe Sąd uznał, że przy ustalaniu wysokości opłaty za zajęcie pasa drogowego doszło do naruszenia prawa materialnego i uchylił obie decyzje.
Organ nie odniósł się także do podniesionego w postępowaniu odwoławczym stanowiska strony co do charakteru linii elektroenergetycznej, skarżący twierdził, iż związana jest ona z potrzebami technicznymi drogi.
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że przy wydawaniu zaskarżonych decyzji doszło do naruszenia prawa materialnego i procesowego, zatem na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w pkt 1 sentencji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi powyższej oraz na podstawie § 2 ust. 1 i § 6 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zmianami), zaś w pkt 2 sentencji orzekł na zasadzie art. 152 powyższej ustawy.