Uzasadnienie
Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] lipca 2005r. nr [...] działając na podstawie art.138 § l pkt l ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 t.j.) oraz art. 18 ust. l pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania J. Z. od decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] maja 2005 r. cofających pozwolenia na broń palną bojową oraz gazową utrzymał w mocy zaskarżone decyzje.
Komendant Wojewódzki Policji w [...] decyzjami z dnia [...] maja 2005 r. cofnął panu J. Z. pozwolenie na broń palną bojową i palną gazową do ochrony osobistej. W obydwu decyzjach jako ich podstawę materialnoprawną wskazano art. 18 ust. l pkt 2 ustawy o broni i amunicji, a ich uzasadnienia faktyczne i prawne są także identyczne. Organ II instancji przyjął, że organ I instancji wydał jedną decyzję cofającą stronie prawo do posiadania broni.
Wszczęcie postępowania w sprawie cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń palną bojową oraz gazową spowodowane zostało informacją o prowadzonym postępowaniu karnym o psychiczne i fizyczne znęcanie się skarżącego nad członkami rodziny. Postępowanie to zostało umorzone przez organy ścigania. W toku postępowania administracyjnego do organu I instancji wpłynęło orzeczenie psychologiczne psychicznej niezdolności strony do dysponowania bronią, od którego skarżący złożył odwołanie.
Orzeczenie psychologiczne wydane w II instancji było dla strony niekorzystne. Z dwóch kolejnych orzeczeń psychologicznych, wydanych przez różnych psychologów, wynika: z jednego orzeczono o psychicznej niezdolności skarżącego do dysponowania bronią, a drugiego zdolności tej nie kwestionowało. Wydająca to drugie orzeczenie psycholog G. P. anulowała - po złożeniu odwołania od jej orzeczenia przez organ I instancji - swoje pozytywne dla pana Z. orzeczenie psychologiczne.
Rozpatrując w postępowaniu odwoławczym powyższą sprawę, Komendant Główny Policji, uchylając decyzję organu I instancji wskazał, na konieczność wyjaśnienia w ostateczny sposób kwestii psychologicznej zdolności strony do dysponowania bronią poprzez dostępne prawnie środki, nie wykluczając przeprowadzenia dowodu z opinii uprawnionego w tym zakresie biegłego z listy biegłych sądowych. Nadto wskazano na konieczność wyjaśnienia kwestii postępowania odwoławczego, wszczętego odwołaniem organu I instancji od orzeczenia p. P. oraz prawny aspekt anulowania przez nią tego orzeczenia.
Wykonując zalecenia organu II instancji organ I instancji wystąpił do Wojewody [...], który posiada uprawnienia kontrolne w stosunku do orzekających w sprawach pozwoleń na broń psychologów, o przeprowadzenie kontroli prawidłowości wykonania i udokumentowania badania psychologicznego strony przez p. G. P. Jednocześnie uznał za zasadne przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z listy biegłych sądowych, co do zdolności psychologicznej p. J. Z. do dysponowania bronią, posiadającego jednocześnie uprawnienia orzecznicze w sprawach z zakresu pozwolenia na broń.
W toku postępowania administracyjnego o zdolności psychicznej strony do dysponowania bronią przedstawiono cztery orzeczenia psychologiczne:
- 1. nr [...] z dn. [...] lipca 2003 r. wydane przez psychologa p. Z. O., stwierdzające u p. J Z. istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego, a tym samym kwestionuje jego zdolność do dysponowania bronią,
- 2. nr [...] z dn. [...] września 2003 r. wydane z odwołania przez psychologa p. R. A. i potwierdzające orzeczenie, wymienione w pkt 1. Orzeczenie z dnia [...] września 2003 r. ma walor ostatecznego w myśl dyspozycji § 8 ust. 9 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się posiadających pozwolenie na broń (Dz. U. Nr 79, poz. 898 ze zm.),
- 3. nr [...] z dn. [...] listopada 2003 r. wydane przez psychologa p. J. R. z inicjatywy samej strony, a co do istoty identyczne, jak dwa orzeczenia wyżej wymienione,
- 4. nr [...] z dn. [...].04.2004 r. wydane przez psycholog p. G. P., które ustalało zdolność p. J. Z. do dysponowania bronią.
Komendant Wojewódzki Policji w [...], korzystając z uprawnień określonych w § 8 ust. 3 przywołanego rozporządzenia wniósł od tego orzeczenia odwołanie, w wyniku którego p. G. P. anulowała pozytywne dla strony orzeczenie, nie wdrażając trybu odwoławczego.
W tej sytuacji, organ I instancji, wystąpił do właściwego organu o przeprowadzenie. kontroli co do prawidłowości przeprowadzonych badań i wydanego przez P. G. P. orzeczenia psychologicznego. Jednocześnie uznał za zasadne dopuszczenie dowodu z opinii biegłego psychologa z listy biegłych sądowych, posiadającego jednocześnie uprawnienie do orzekania w sprawach zdolności dysponowania bronią.
Na żaden z terminów, w których miał zostać poddany badaniom w tym trybie, p. J.Z. nie stawił się, usprawiedliwiając tego powody zaświadczeniami lekarskimi. Po ostatnim z tych terminów (dn. [...].04.2005 r.) w dn. [...].04.2005 r. organ I instancji otrzymał pisemnie wyniki kontroli (k.455), przeprowadzonej z upoważnienia Wojewody [...] przez psychologa p. I. L. Wynikało z nich, że zastosowane przez p. G. P. badania psychologiczne p. J. Z. nie wyczerpały dyspozycji przepisów (§ 3 ust.
- 1) przywołanego wyżej rozporządzenia Ministra Zdrowia, a zatem nie mogły stanowić podstawy do wydania przez nią zarówno orzeczenia pozytywnego, jak i negatywnego.
Tym samym zakwestionowane zostało korzystne dla p. J. Z. orzeczenie, z jednoczesnym wskazaniem, iż moc obowiązującą winno mieć, jako ostateczne w toku instancji, orzeczenie psychologa R. A. (k.155). W świetle wyników kontroli anulowanie przez p. G. P. wydanego przez nią orzeczenia nr [...] z dn. [...].04.2004 r. i zaniechanie procedury odwoławczej z wniosku organu I instancji należy uznać za racjonalne, chociaż nie mające wyraźnych podstaw prawnych, bowiem brak jest stosownych w tym zakresie uregulowań tak w ustawie o broni i amunicji, jak w przedmiotowym akcie wykonawczym do niej. Skoro jednak przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia ustanawiają instytucję kontroli (§ 9 in fine), to jej wyniki należy uznać za wiążące w danej, konkretnej sprawie administracyjnej.
Przy jednoznacznych wnioskach kontroli, której poddana została p. G. P., domaganie się przez pełnomocnika dalszego wyjaśniania przyczyn nierozpoznania odwołania od wydanego przez nią orzeczenia jest niezrozumiałe, a zarzut wobec organu I instancji nieuzasadniony.
Taką sama ocenę należy sformułować co do zarzutu przyjęcia za dowód w rozpatrywanej sprawie ostatecznego, wydanego z odwołania p. J. Z., orzeczenia psychologicznego p. R. A. o braku zdolności do dysponowania bronią przez J. Z. z uwagi na istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego. Kolejne orzeczenie, także wydane z inicjatywy mocodawcy p. A. S., było identyczne co do treści rozstrzygnięcia z tymże, kwestionowanym orzeczeniem ostatecznym.
W świetle tych ustaleń, organ I instancji miał prawo, stosownie do dyspozycji art. 77 § 2 kpa, zrezygnować z przeprowadzenia dodatkowego dowodu z opinii biegłego psychologa, który organ odwoławczy zlecił przeprowadzić pomocniczo, gdyby w inny sposób nie było możliwe usunięcie wątpliwości w kwestii psychicznej zdolności strony do dysponowania przez nią bronią.
Zdaniem Komendanta Głównego Policji, dowód ten stał się zbędny, tym bardziej, ze strona - usprawiedliwiając się stanem zdrowia, poddać się mu nie mogła. Co zresztą nie przeszkodziło jej poddać się badaniom psychologa wybranego przez siebie już po wydaniu decyzji przez organ I instancji. Organ odwoławczy absolutnie nie kwestionuje prawa strony do podejmowania prawem dopuszczalnych czynności, a zatem także tego faktu.
Organ odwoławczy zgodnie z wnioskiem pełnomocnika strony ocenił w niniejszej sprawie załączoną do odwołania opinię z dn. [...].06 2005 r. psycholog p. M. K., wg której p. J. Z. nie wykazuje zaburzeń psychologicznych i może on dysponować bronią.,
Stwierdza jednak, że opinia ta nie ma mocy wiążącej co do sposobu rozstrzygnięcia sprawy. Zauważyć bowiem należy, iż nie można tej opinii przyznać waloru orzeczenia psychologicznego w rozumieniu art. 15 ust.3 ustawy o broni i amunicji oraz przepisów przywołanego rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r.
Moc wiążącą dla organów Policji, rozstrzygających w sprawach pozwoleń na broń mają bowiem orzeczenia wydane przez upoważnionego psychologa i w formie określonej przepisami prawa.
Wymogi te spełnione nie zostały - p. M. K. nie posiada bowiem uprawnień do wydawania takich orzeczeń, a sporządzony przez nią dokument nie odpowiada wymogom formalnym -jest z nimi sprzeczny.
Stosownie zatem do dyspozycji art. 75 § l kpa opinia p. M. K. nie może być uznana za dowód w sprawie. Nie można też uznać, iż opinia ta została wydana przez biegłego, jako że w takim charakterze p. M. K. nie została powołana przez organ l instancji, a waloru takiego nie można wywodzić tylko z faktu, że p. M. K. figuruje na liście biegłych sądowych. Należy zatem uznać pismo p. M. K. za wyrażone przez nią stanowisko nie mające mocy wiążącej, jako że nie może też zostać poddane weryfikacji w drodze odwołania, jak to można uczynić w stosunku do orzeczeń wydanych w trybie i na zasadach ustawy o broni i amunicji i stosownego aktu wykonawczego.
Komendant Główny Policji wskazuje, że przeprowadzone z zeznań świadków dowody nie dają podstaw do nie budzącego wątpliwości uznania, iż wystąpiły także inne przesłanki do cofnięcia p. J. Z. pozwolenia. Podnosi, że organ I instancji wprost nie zaznaczył, iż odrzuca jako niewystarczające do jednoznacznego uznania, że p. J. Z. w podanym wyżej zakresie naruszył przepisy ustawy, jednakże o takiej ocenie świadczy zastosowana w decyzji podstawa materialnoprawna o cofnięciu stronie pozwolenia na broń, tj. art. 18 ust. l pkt 2 ustawy. Brak zatem szczegółowego uzasadnienia w tym przedmiocie należy uznać za uchybienie dyspozycji art. 107 § 3 kpa, jednakże nie jest to uchybienie istotne dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy w świetle ustalonego stanu faktycznego i zastosowanej normy prawa materialnego. Błąd ten polega także konwalidacji w postępowaniu odwoławczym. Zasadnie zatem organ I instancji nie uwzględnił tych dowodów jako podstawy faktycznej i prawnej wydanego rozstrzygnięcia, wskazując jedynie w uzasadnieniu decyzji, że dowody te zostały przeprowadzone. I w takim zakresie rozpatrywał sprawę organ odwoławczy.
Skargę na tę decyzję wniosła strona skarżąca, zarzucając w nim naruszenie art. 107 § 3 i 138 kpa poprzez konwalidację błędu organu I instancji polegającej na braku oceny zeznań świadków.
Rażące naruszenie przepisów § 6, 8 i 9 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się posiadających pozwolenie na broń (Dz. U. Nr 79, poz. 898 ze zm.) poprzez niewłaściwe ich zastosowanie.
Rażące naruszenie przepisu art.75 § 1 k.p.a poprzez nie uznanie za dowód w sprawie opinii psychologicznej p. M. K. Wskazała, że anulowanie przez p. G. P. wydanego przez nią orzeczenia nr [...] z dn. [...].04.2004 r. i zaniechanie procedury odwoławczej z wniosku organu I instancji należy uznać za niedopuszczalne pod względem prawnym, bowiem orzeczenia takie kwestionowane są w trybie przewidzianym w rozporządzeniu. Zdaniem skarżącego przeprowadzane kontrole nie mogą powodować wzruszenie prawomocnego orzeczenia psychologicznego wydanego w sposób bezstronny, niezwłoczny i bez kontaktowania się z organem.
Podniósł, że ze względów zdrowotnych nie mógł odbyć badania w [...] a badanie przeprowadzone przez p. M.K. odbyło się na miejscu.
Wskazał, że sposób konwalidacji oceny zeznań świadków podważa wiarygodność organu.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z ustawą z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), zwaną ustawą o u.s.a., ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270), zwana ustawą o p.p.s.a., ustawą z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1271), zwana ustawą p.w.u.p. postępowanie toczy się na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Podstawą wydania zaskarżonej decyzji był przepis art. 18 ust. l pkt 2 Ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.). Zgodnie z powołanym przepisem właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6. Przepis art. 15 ust. 1 pkt 3 wskazuje, że pozwolenia na broń nie wydaje się osobom wykazującym istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego.
W toku postępowania administracyjnego o zdolności psychicznej strony do dysponowania bronią przedstawiono cztery orzeczenia psychologiczne:
- 1. nr [...] z dn. [...] lipca 2003 r. wydane przez psychologa p. Z. O., stwierdzające u p. J Z. istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego, a tym samym kwestionuje jego zdolność do dysponowania bronią,
- 2. nr [...] z dn. [...] września 2003 r. wydane z odwołania przez psychologa p. R. A. i potwierdzające orzeczenie, wymienione w pkt 1. Orzeczenie z dnia [...] września 2003 r. ma walor ostatecznego w myśl dyspozycji § 8 ust. 9 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się posiadających pozwolenie na broń (Dz. U. Nr 79, poz. 898 ze zm.),
- 3. nr [...] z dn. [...] listopada 2003 r. wydane przez psychologa p. J. R. z inicjatywy samej strony, a co do istoty identyczne, jak dwa orzeczenia wyżej wymienione,
- 4. nr [...] z dn. [...].04.2004 r. wydane przez psycholog p. G. P., które ustalało zdolność p. J. Z. do dysponowania bronią.
Z przeprowadzonej kontroli co do prawidłowości przeprowadzonych badań i wydanego przez P. G. P. orzeczenia psychologicznego wynika, że zastosowane przez p. G. P. badania psychologiczne p. J. Z. nie wyczerpały dyspozycji przepisów (§ 3 ust.
1) przywołanego wyżej rozporządzenia Ministra Zdrowia, a zatem nie mogły stanowić podstawy do wydania przez nią zarówno orzeczenia pozytywnego, jak i negatywnego. Przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia ustanawiają instytucję kontroli (§ 9 in fine), i z tego powodu należy uznać, że zakwestionowane w jej wyniku orzeczenie należy uznać za niewiarygodny dowód w sprawie. Z tego też powodu kontynuowanie postępowania odwoławczego w tej sprawie nie ma znaczenia dla niniejszego rozstrzygnięcia.
Opinia p. M. K. wg której p. J. Z. nie wykazuje zaburzeń psychologicznych i może on dysponować bronią ta nie ma mocy wiążącej co do sposobu rozstrzygnięcia sprawy, bowiem nie można tej opinii przyznać waloru orzeczenia psychologicznego w rozumieniu art. 15 ust.3 ustawy o broni i amunicji oraz przepisów przywołanego rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. Zgodnie z powołanym rozporządzeniem moc wiążącą dla organów Policji, rozstrzygających w sprawach pozwoleń na broń mają orzeczenia wydane przez upoważnionego psychologa i w formie określonej przepisami prawa. Wymogi te spełnione nie zostały - p. M. K. nie posiada bowiem uprawnień do wydawania takich orzeczeń, a sporządzony przez nią dokument nie odpowiada wymogom formalnym.
Nie można zatem uznać, iż opinia ta została wydana przez biegłego, jako że w takim charakterze p. M. K. nie została powołana przez organ l instancji, a waloru takiego nie można wywodzić tylko z faktu, że p. M. K. figuruje na liście biegłych sądowych. Należy zatem uznać pismo p. M. K. za wyrażone przez nią stanowisko nie mające mocy wiążącej, jako że nie może też zostać poddane weryfikacji w drodze odwołania, jak to można uczynić w stosunku do orzeczeń wydanych w trybie i na zasadach ustawy o broni i amunicji i stosownego aktu wykonawczego.
Posiadanie i używanie broni i amunicji stanowi tradycyjnie sferę daleko idącej reglamentacji administracyjnoprawnej. Oznacza to, że dostęp jednostki do broni poddany jest istotnym ograniczeniom i obostrzeniom, co wynika zarówno z monopolu państwa na stosowanie środków przemocy, jak i potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa i porządku publicznego.
Ustawa obroni i amunicji w art.15 ust.l wprowadza obligatoryjną odmowę wydania pozwolenia na broń w przypadku zaistnienia przesłanek stwierdzonych przez organ w roku postępowania. Decyzja wydana na podstawie art.15 ust. l ustawy o broni i amunicji jest decyzją związaną, ale warunki uwzględnienia żądania strony leżą w sferze zasadności działania organów Policji (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2003r. III SA 1863/01, Lex nr 121778). Osoba ubiegająca się o pozwolenie na broń powinna przekonać w toku postępowania administracyjnego organy Policji, że brak jest przesłanek negatywnych.
Sama przynależność do klas przypadków wymienionych w powołanych przepisach przesądza o negatywnym rozstrzygnięciu w sprawie o pozwolenie na broń. Strona ubiegająca się o pozwolenia na broń ma przede wszystkim wykazać, że brak w jej przypadku negatywnych przesłanek wskazanych w art. 15 ust.l ustawy obroni i amunicji. W tym stanie rzeczy w interesie strony należy dołożenie wszelkich starań mających na celu obalenie wątpliwości organów co do zaistnienia przesłanek negatywnych.
Z tego też powodu przyjęcie przez organ za dowód w rozpatrywanej sprawie ostatecznego, wydanego z odwołania p. J. Z., orzeczenia psychologicznego p. R. A. o braku zdolności do dysponowania bronią przez J. Z. z uwagi na istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego należy uznać za prawidłowe.
Z przytoczonych wyżej powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) orzekł jak w sentencji.