Uzasadnienie
Skarżący – K. B., złożył do Wojewódzkiego Sądu
Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem organu skargę na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej, którą oddalono sprzeciw w zakresie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego. W skardze skarżący zawarł wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Postanowieniem z 16 listopada 2010 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie podając, że nadesłane przez skarżącego dokumenty nie pozwalały na dokonanie oceny rzeczywistego stanu majątkowego jego i jego żony. W uzasadnieniu wskazano także, że skarżący nie nadesłał do Sądu żądanych dokumentów, które potwierdzałyby jakie miesięczne wydatki konieczne do utrzymania ponosi przez co nie było możliwości określenia czy spełnione zostały przesłanki wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a.
Od powyższego postanowienia skarżący - z zachowaniem terminu do jego złożenia, wniósł sprzeciw. Żądając uchylenia tego postanowienia wskazał, że w sytuacji, gdy zarówno on, jak i jego żona nie posiadają stałych dochodów, to nie jest możliwe, by ponosili stałe wydatki na utrzymanie. Nadto uznał, że fakt korzystania przez niego z pomocy rodziny nie może przemawiać za odmową zwolnienia od kosztów sądowych.
Na wezwania Sądu skarżący - w uzupełnieniu sprzeciwu, przedłożył:
- 1. podpisane przez siebie i żonę oświadczenie, z którego wynika, że nie posiadają oni własnego lokalu i w związku z ich trudną sytuacją materialną obecnie zamieszkują z rodziną. Nadto podali, że ponoszą koszty utrzymania lokalu oraz częściowo koszty wyżywienia. Dodatkowo skarżący podał, że wraz z żoną nie posiadają żadnych aktywnych rachunków bankowych, zaś rachunek żony nie może zostać zamknięty z uwagi na skierowane do niego zajęcia komornicze;
- 2. dwie decyzje Burmistrza Miasta i Gminy P., informujące o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej działalności skarżącego oraz jego żony;
- 3. zawiadomienie o wszczęciu postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, w którym zasądzono od skarżącego należność główną w kwocie 180.072 złotych;
- 4. zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego i zakazie wypłat w związku z wnioskiem wierzyciela, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. przeciwko m.in. skarżącemu - postępowanie egzekucyjne w celu zaspokojenia należności pieniężnej w kwocie 27.982,73 złotych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w warszawie zważył, co następuje
Przepis art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustawodawca posłużył się zwrotem "gdy osoba ta wykaże", co oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar uprawdopodobnienia okoliczności pozwalających sądowi dokonać oceny warunków ewentualnie uzasadniających skorzystanie z tego prawa. Innymi słowy rozstrzygnięcie sądu w kwestii prawa pomocy będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz", wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319).
Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie.
Jeżeli trudna sytuacja materialna, o której strona pisze we wniosku, znajduje pokrycie w aktach sprawy i nie pozostaje w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o jej stanie majątkowym, istnieją wówczas, w ocenie Sądu, podstawy do przyznania prawa pomocy.
Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez strony na urzędowym formularzy (art. 252 § 1 p.p.s.a.). W sytuacji, gdy oświadczenie takie okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, sąd może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego (art. 255 p.p.s.a.).
Taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie i skarżący został wezwany do potwierdzenia stosownymi dokumentami swojej sytuacji materialnej przedstawionej we wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Biorąc pod uwagę zarówno informacje ujęte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i zakres przedstawionych przez skarżącego dokumentów, stwierdzić należy, że uprawdopodobnił on w wystarczający sposób okoliczności świadczące o zasadności przyznania mu wnioskowanego prawa. Przede wszystkim skarżący wyjaśnił, że z uwagi na trudną sytuację materialną, potwierdzoną między innymi zawiadomieniami o wszczęciu przeciwko niemu egzekucji i zajęciu rachunku bankowego z jednoczesnym zakazem wypłat oraz decyzjami o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej wpisu dotyczącego jego działalności i działalności żony, zmuszony był wraz z żoną zamieszkać u rodziny, która obecnie ponosi koszty ich utrzymania.
Nadto skarżący wskazał na okoliczność posiadania kredytu zaciągniętego w 2000 roku, który w związku z trudnościami finansowymi, wywołanymi także koniecznością zamknięcia działalności gospodarczej i ogólnie złą sytuacją materialną jego rodziny, nie jest spłacany regularnie, a wynikająca z jego tytułu kwota 200.000 złotych stanowi ww. obciążenie.
Wobec powyższego wskazać należy, że skarżący pozostając w tak trudnej sytuacji materialnej, zdany na pomoc najbliższych i obciążony licznymi zobowiązaniami, nie jest w stanie poczynić oszczędności, a tym samym ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny.
W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.