Uzasadnienie
Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] czerwca 2006r. nr [...], [...] utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] marca 2006r. odmawiającą, na podstawie art. 11a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz. U. Nr 133, poz. 882 ze zm.), odwołania J. K., zwanym dalej skarżącym, ze stanowiska komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. i jednoczesnego powołania na stanowisko komornika sądowego rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym dla Ł. Po rozpoznaniu skargi strony skarżącej na wyżej wymienioną decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 października 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1533/06 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2006 r.
Stosownie do wskazań zawartych w wyroku, Minister Sprawiedliwości zwrócił się pismem z dnia [...] marca 2007 r. do Krajowej Rady Komorniczej w trybie art. 11a ustawy o komornikach sądowych, o wyrażenie opinii w sprawie wniosku strony skarżącej o odwołanie ze stanowiska komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. i jednoczesne powołanie na stanowiska komornika sądowego rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w Ł. Krajowa Rada Komornicza uchwałą - postanowieniem z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] negatywnie zaopiniowała wniosek strony skarżącej o odwołanie ze stanowiska Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. i jednoczesne powołanie na stanowisko Komornika Sądowego rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w Ł. W uzasadnieniu swego stanowiska wskazała, że przepis art. 11 a ustawy o komornikach sądowych należy stosować wyjątkowo i nie może on być wykorzystywany w celu obejścia przepisów o zasadach powoływania na stanowisko komornika w wolnym rewirze.
Ponadto podkreśliła, że strona skarżąca uzasadniała wniosek, złożony w trybie art. 11 a ustawy o komornikach sądowych, chorobą [...] i koniecznością sprawowania nad nią opieki. W ocenie organu, okoliczność ta nie znajdowała potwierdzenia w sytuacji faktycznej. Rada podkreśliła, że strona skarżąca przed powołaniem jej na stanowisko Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. składała wniosek na różne oddalone od siebie rewiry i czyniła to pomimo choroby [...]. Zdaniem organu, przywołana przez stronę skarżącą okoliczność, nie uzasadnia przeniesienia komornika do innego rewiru, gdyż nie przemawia za tym jego uzasadniony interes.
Na powyższe postanowienie - uchwałę Krajowej Rady Komorniczej strona skarżąca złożyła zażalenie. Wniosła w nim o jego uchylenie oraz o dopuszczenie jako dowód załączonego do zażalenia zaświadczenia lekarskiego. Strona skarżąca wskazała, że pozbawiono ją czynnego udział w postępowaniu poprzez nie poinformowanie jej o posiedzeniu Krajowej Rady Komorniczej, na którym podjęto ten akt oraz pozbawiono ją możliwości wzięcia w nim udziału w celu wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań. Powyższe narusza art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071, z ze zm.) - cytowany dalej jako "kpa", jak również art. 106 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w tej sprawie.
Ponadto w ocenie strony skarżącej organ naruszył art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niewyjaśnianie wszystkich okoliczności sporawy i błędne przyjęcie, że w chwili złożenia wniosku o powołanie na stanowisko Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B., jak i w momencie złożenia wniosku o przeniesienie na inne stanowisko komornika sądowego osoba bliska wymagała takiej samej opieki. Strona skarżąca wskazała, że obie okoliczności miały miejsce w różnym czasie, dlatego też w momencie składania wniosku o powołanie na stanowisko komornika sądowego, nie mogła przewidzieć powstania w odległej perspektywie czasowej okoliczności uzasadniających złożenie wniosku w trybie art. 11a ustawy o komornikach sądowych. W ocenie strony skarżącej, zebrany w sprawie materiał dowodowy zaprzecza stanowisku przyjętemu w postanowieniu - uchwale Krajowej Rady Komorniczej i świadczy o błędnym ustaleniu stanu faktycznego.
W wyniku rozpoznania zażalenia, Minister Sprawiedliwości postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie - uchwałę Krajowej Rady Komorniczej. W uzasadnieniu swojego stanowiska Minister wskazał, że postanowienie - uchwała Krajowej Rady Komorniczej została podjęta w ramach obowiązku współdziałania organów. W jego ocenie, Krajowa Rada Komornicza podjęła postanowienie - uchwałę zgodnie z wymaganiami formalnymi i prawnymi, opierając się na wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodach, przedłożonych przez stronę skarżącą. Uchwała ta została wydana w formie postanowienia i zawiera uzasadnienie. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, załączone do zażalenia zaświadczenie lekarskie, jak również przesłane na żądanie tego organu dokumenty nie stanowią nowych okoliczności w sprawie. Są jedynie powtórzeniem treści wcześniej zgromadzonych w sprawie zaświadczeń lekarskich.
Organ odnosząc się do zarzutu strony skarżącej o nieprzeprowadzeniu przez Krajową Radę Komorniczą, zgodnie z art. 106 § 4 k.p.a. postępowania wyjaśniającego uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Zdaniem Ministra Sprawiedliwości, zgromadzony przez Krajową Radę Komorniczą materiał dowodowy był kompletny i nie wymagał uzupełnienia. W ocenie organu, przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w trybie art. 106 k.p.a. jest wyjątkowe i przeprowadzane jest tylko wtedy, gdy jest to niezbędne do zajęcia stanowiska. W sprawie niniejszej sytuacja taka nie zachodziła. Organ zwrócił również uwagę, że sama strona skarżąca nie wskazała, jakie konkretnie okoliczności miałyby być w toku tego postępowania przeprowadzone.
Ponadto w ocenie organu, zarzut strony skarżący dotyczący naruszenia art. 10 kpa jest zasadny. Jednakże w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, przedłożonego w pismach strony skarżącej stanowiska w tej sprawie, uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik postępowania przeprowadzonego w trybie art. 106 kpa. Organ ten wskazał również, że strona skarżąca była powiadomiona przez Ministra Sprawiedliwości o wystąpieniu do Krajowej Rady Komorniczej z wnioskiem o wydanie opinii w tej sprawie. Tak więc mogła korzystać z przysługującego jej prawa czynnego udziału w postępowaniu.
Na powyższe postanowienie Ministra Sprawiedliwości, strona skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu postanowieniu strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 8 i 15 k.p.a. poprzez przyjęcie, że naruszenie art. 10 k.p.a. polegające na pozbawieniu jej czynnego udziału postępowaniu nie stanowiło uchybienia procesowego, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie strony skarżącej, brak zawiadomienia o terminie posiedzenia Krajowej Rady Komorniczej, na którym wydano opinię w jej sprawie, pozbawiło ją możliwości przedstawienia dodatkowej argumentacji na poparcie swojego wniosku.
W ocenie strony skarżącej w toku postępowania naruszono również art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy. W ocenie strony skarżącej, organ bezzasadne nie uwzględnił wykazanego przez nią słusznego interesu, który polega na konieczności sprawowania opieki nad chorą [...].
W ocenie strony skarżącej, organ nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, a zgromadzony w spawie materiał dowodowy nie był kompletny. Świadczy o tym wezwanie Ministra Sprawiedliwości skierowane do strony skarżącej do nadesłania aktualnych zaświadczeń lekarskich o stanie zdrowia osoby wymagającej opieki. Zatem, w momencie wydawania przez Krajową Radę Komorniczą opinii, nie dysponowała ona materiałem wystarczającym do jej sporządzenia. Niniejsze wezwanie świadczy również o tym, że organ miał wątpliwości, co do stanu zdrowia [...] strony skarżącej i których nie powinien samodzielnie rozstrzygać, gdyż organem właściwym w tej sprawie była Krajowa Rada Komornicza.
Zdaniem strony skarżącej, przedstawione przez organy obydwu instancji uzasadnienia odbiegają od rzeczywistego stanu faktycznego niniejszej sprawy. Organ, bowiem nie ocenił sytuacji rodzinnej strony skarżącej w odniesieniu do art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym na nim spoczywa obowiązek opieki w czasie choroby.
Ponadto strona skarżąca wskazała, że nie zapewniono jej czynnego udziału w postępowaniu i nie przeprowadzono postępowania wyjaśniającego przewidzianego w art. 106 k.p.a. Stanowi to istotne naruszenie przepisów kpa, które powodują, że opinia wydana w tym trybie nie może stanowić wiarygodnego dowodu w postępowaniu na poczet, którego została wydana.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko w tej sprawie i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 tego artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, stosownie do stanu faktycznego i prawnego z daty podjęcia tych aktów lub czynności, nie zaś według kryteriów słusznościowych czy celowościowych.
Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kontrolując zaskarżone postanowienia z punktu widzenia powyższych zasad skarga jako zasadna podlega uwzględnieniu. Trafny jest bowiem zarzut skarżącego o naruszeniu przez Ministra Sprawiedliwości a także Krajowa Radę Komorniczą przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia.
Postanowienie zapadłe w trybie art. 106 k.p.a. jest postanowieniem wydanym w toku tzw. współdziałania organów. Jego treść mieć będzie niewątpliwie znaczenie przy wydawaniu rozstrzygnięcia głównego. Z tego też względu wydanie postanowienia w takiej sprawie winno być poprzedzone postępowaniem wyjaśniającym, gdyż dotyczy tej samej kwestii materialnej, o jakiej będzie mowa w przyszłej decyzji administracyjnej (art. 106 § 4 k.p.a.). Postępowanie takie winno być prowadzone z uwzględnieniem procesowych gwarancji przyznanych stronie przepisami kpa. Tak więc stronie winna być zapewniona możliwość wzięcia udziału w takim postępowaniu, w każdym jego stadium, zaś organ orzekający winien podejmować wszelkie kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela (art. 7 i 10 k.p.a.). Ten obowiązek zbadania słusznego interesu obywatela został potwierdzony w art. 11a ust. 1 ustawy o komornikach sądowych (w brzmieniu z daty wydania postanowieni) i nazwany jako "uzasadniony interesu komornika".
Zgodzić się należy z zarzutem skarżącego, iż organy nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności sprawy, nie rozważyły bowiem należycie uzasadnionego interesu komornika.
Skarżący swój interes wykazywał koniecznością sprawowania osobistej opieki nad starszą, chorą i nie w pełni sprawną [...], której stan zdrowia uległ istotnemu pogorszenie po przeprowadzeniu, we wrześniu 2004 roku, [...]. Podkreślił, iż rewir w B. objął [...] czerwca 2003 roku, a stan zdrowia [...] pogorszył się w 2004 roku.
Ustalenia Krajowej Rady Komorniczej jak i Ministra Sprawiedliwości pozostają w sprzeczności z zebranym materiale dowodowym. Dołączone przez skarżącego zaświadczenia lekarskie potwierdzają wystąpienie powikłań i pogorszenie stanu zdrowia [...] skarżącego po objęciu przez niego rewiru w B. Po tej dacie [...] stała się osoba niepełnosprawną. Tymczasem Krajowa Rada Komornicza i Minister Sprawiedliwości przyjmują, w sposób sprzeczny z materiałem dowodowym, że złożył on wniosek o objęcie rewiru w B., a także na stanowisko komornika na terenie całego kraju, pomimo wieku i choroby [...]. Zdawał więc sobie sprawę z poważnych zmian w życiu rodzinnym.
Sprawa nie została więc należycie wyjaśniona w zakresie uzasadnionego interesu skarżącego (komornika) usprawiedliwiający jego odwołanie z dotychczasowego stanowiska i powołanie na nowe, co czyni zarzut naruszenia art. 7 i 77 k.p.a. zasadnym. Przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego z pewnością rozwiałoby wątpliwości w przedmiocie sprawy, miałoby istotny wpływ na jej wynik. W tym kontekście uchybieniem prawnym, mającym wpływ na wynik sprawy, było naruszenie przez Krajową Radę Komorniczą, co przyznał Minister Sprawiedliwości, naruszenia art. 10 k.p.a.
W przedmiotowej sprawie budzi wątpliwości, czy opinia Krajowej Rady Komorniczej jest opinią w trybie art. 106 k.p.a. Należy bowiem zauważyć, że organ, który poprzez opiniowanie współdziała przy wydawaniu decyzji administracyjnej w trybie art. 106 k.p.a. nie może jednocześnie w tym samym postępowaniu występować we własnym imieniu w charakterze jego strony. (wyrok WSA w Warszawie z 2006.03.08 I SA/Wa 283/85 LEX nr 204792). W przedmiotowej sprawie organem odwoławczym, stroną postępowania niniejszego jest ten sam organ, który wydaje decyzje merytoryczną - o powołaniu komornika. Jednakże zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 września 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Zarówno Minister Sprawiedliwości jak i Sąd był związany wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 12.10.2006 r.
Mając powyższe na uwadze i na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1) c) ustawy p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 wyroku.
O wykonalności uchylonych postanowień sąg orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.
O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.