Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2008 r., nr [...], Krajowa Rada Biegłych Rewidentów (dalej także KRBR) - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 104 § 1 k.p.a. oraz na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 12 w zw. z art. 15 ustawy z dnia 13 października 1994 r. o biegłych rewidentach i ich samorządzie (tj. Dz. U. z 2001 r. Nr 31, poz. 359) - po rozpoznaniu odwołania skarżącego S. B. od decyzji Krajowej Rady Biegłych Rewidentów z dnia [...] czerwca 2004 r., nr [...] w przedmiocie skreślenia skarżącego z rejestru biegłych rewidentów - utrzymała w mocy w/w decyzję z dnia [...] czerwca 2004 r.
Z akt sprawy wynika, iż skarżący S. B. w dniu [...] maja 1992 r. został wpisany do rejestru biegłych rewidentów.
W dniu [...] czerwca 2004 r. skarżący wystąpił do Krajowej Rady Biegłych Rewidentów z wnioskiem o skreślenie go z rejestru biegłych rewidentów, uzasadniając swoją decyzję złym stanem zdrowia.
W wyniku rozpatrzenia w/w wniosku Krajowa Rada Biegłych Rewidentów - działając na podstawie art. 104 § 1 k.p.a. oraz na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ustawy z dnia 13 października 1994 r. o biegłych rewidentach i ich samorządzie - decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r., nr [...], skreśliła skarżącego z rejestru biegłych rewidentów.
W dniu [...] października 2007 r. skarżący wystąpił do Krajowej Rady Biegłych Rewidentów z wnioskiem o ponowne wpisanie go do rejestru biegłych rewidentów. W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż składając w dniu [...] czerwca 2004 r. wniosek o skreślenie z rejestru biegłych rewidentów był chory na [...] i nie spodziewał się, że wyzdrowieje. Skarżący stwierdził, iż obecnie jest zupełnie zdrowy i chciałby nadal uczestniczyć w życiu lokalnego środowiska biegłych rewidentów.
Następnie skarżący, pouczony tak przez Krajową Radę Biegłych Rewidentów, w piśmie z dnia [...] lutego 2008 r. złożył odwołanie od w/w decyzji KRBR z dnia [...] czerwca 2004 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia tego odwołania. W uzasadnieniu skarżący wnosząc o przywrócenie terminu i uchylenie decyzji o skreśleniu z rejestru biegłych rewidentów, wskazał, iż wniosek o skreślenie złożył w błędnym przekonaniu, iż z powodu choroby [...] nie będzie mógł wykonywać zawodu. Jednakże - jak podniósł - został nieoczekiwanie wyleczony i z tej przyczyny wnosi o uchylenie decyzji o skreśleniu. Ponadto wskazał, iż dopuścił się zwłoki w złożeniu odwołania, gdyż oczekiwał na kontrolę lekarską potwierdzająca stan zdrowia.
Krajowa Rada Biegłych Rewidentów w piśmie z dnia [...] lutego 2008 r. przekazała w/w odwołanie do rozpoznania przez Ministra Finansów, który postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r. przekazał sprawę według właściwości Krajowej Radzie Biegłych Rewidentów, powołując się w uzasadnieniu rozstrzygnięcia m.in. na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 442/07, w którym NSA przesądził, iż Minister Finansów nie jest organem odwoławczym od decyzji wydanych przez KRBR w przedmiocie wpisu i skreślenia z rejestru biegłych rewidentów oraz listy podmiotów uprawnionych do badania sprawozdań finansowych. Organem właściwym jest bowiem sama KRBR.
W związku z powyższym Krajowa Rada Biegłych Rewidentów wydała w dniu [...] kwietnia 2008 r. postanowienie, na podstawie którego, powołując się na przepisy art. 58 § 1 k.p.a. i art. 59 k.p.a. - przywróciła skarżącemu termin do wniesienia odwołania od decyzji KRBR z dnia [...] czerwca 2004 r. w przedmiocie skreślenia z rejestru biegłych rewidentów. W uzasadnieniu postanowienia KRBR wskazała, iż mając na względzie szczególne okoliczności występujące w sprawie, w tym niespodziewany powrót skarżącego do zdrowia oraz fakt, że skreślenie było dokonane na wniosek biegłego rewidenta podyktowane wyłącznie chorobą, uznała wniosek o przywrócenie terminu za uzasadniony.
W wyniku rozpatrzenia odwołania (a właściwie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) skarżącego Krajowa Rada Biegłych Rewidentów wydała w dniu [...] maja 2008 r. decyzję nr [...], na podstawie której - działając w oparciu o przepisy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 104 § 1 k.p.a. oraz art. 25 ust. 2 pkt 12 w zw. z art. 15 ustawy z dnia 13 października 1994 r. o biegłych rewidentach i ich samorządzie - utrzymała w mocy decyzję KRBR z dnia [...] czerwca 2004 r., nr [...] w przedmiocie skreślenia skarżącego z rejestru biegłych rewidentów. W uzasadnieniu organ stwierdził, powołując się na przepis art. 9 ust. 3 ustawy o biegłych rewidentach i ich samorządzie, iż zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami prawa biegły rewident skreślony z rejestru z przyczyn wymienionych w ust. 1 pkt 2 i 3 podlega, na swój wniosek, ponownemu wpisowi do rejestru, chyba, że nie spełnia warunków określonych w art. 5 cyt. ustawy.
W tej sytuacji KRBR stwierdziła, że nie mogła uwzględnić odwołania skarżącego. Krajowa Rada Biegłych Rewidentów wskazała bowiem, że skarżący wprawdzie nie występuje o ponowny wpis do rejestru biegłych rewidentów na podstawie art. 9 ust. 3 w/w ustawy, niemniej faktycznie w wyniku odwołania ubiega się o ponowny wpis do rejestru. KRBR uznała, że decyzja wydana przez nią w I instancji była prawidłowa zarówno z punktu widzenia prawa materialnego, jak i przepisów procesowych, a także miała pełne uzasadnienie w ustalonym stanie faktycznym. Ponadto Krajowa Rada Biegłych Rewidentów stwierdziła, iż brak jest podstaw prawnych i faktycznych do uchylenia decyzji z dnia [...] czerwca 2004 r. w przedmiocie skreślenia skarżącego z rejestru biegłych rewidentów, albowiem wniesienie odwołania i poprawa stanu zdrowia nie zmieniają faktu niespełnienia przez skarżącego S. B. wszystkich warunków określonych w art. 5 ustawy o biegłych rewidentach i ich samorządzie.
Zdaniem KRBR skarżący nie spełnił warunków wskazanych w przepisie: art. 5 ust. 1 pkt 4 (brak odpowiedniej praktyki), art. 5 ust. 1 pkt 6 (brak pozytywnego wyniku egzaminu na biegłego rewidenta) oraz art. 5 ust. 1 pkt 7 (brak dyplomu biegłego rewidenta). Krajowa Rada Biegłych Rewidentów stwierdziła, iż w sytuacji, w której ustawodawca uzależnił możliwość ponownego wpisu do rejestru biegłych rewidentów od spełnienia aktualnie obowiązujących warunków, brak jest możliwości odstąpienia od wymogów ustawowych i dokonania przez KRBR ponownego wpisu do rejestru. Według organu odmienne potraktowanie sprawy skarżącego byłoby nieuczciwe wobec biegłych rewidentów, którym takiego wpisu odmówiono.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2008 r. skarżący - działając za pośrednictwem Krajowej Rady Biegłych Rewidentów - wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję tego organu z dnia [...] maja 2008 r.
Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji KRBR strona zarzuciła organowi:
- - błędną ocenę stanu faktycznego, który był podstawą wydania decyzji, poprzez ustalenie przez organ, iż przedmiotem odwołania skarżącego był w istocie wniosek o ponowny wpis do rejestru biegłych rewidentów;
- - pominięcie w uzasadnieniu decyzji odwoławczej faktu, iż przedmiotem wspomnianego odwołania było błędne przekonanie skarżącego co do okoliczności faktycznych będących podstawą złożenia wniosku o skreślenie z rejestru biegłych rewidentów, związane z istniejącą wówczas chorobą [...].
W uzasadnieniu skarżący stwierdził, iż KRBR błędnie uznała, że faktycznie przedmiotem jego odwołania był wniosek o ponowny wpis do rejestru biegłych rewidentów. Skarżący wskazał, iż przedmiotowe odwołanie uzasadnione było mylnym przekonaniem co do okoliczności, które istniały w chwili złożenia wniosku z dnia [...] czerwca 2004 r. Skarżący stwierdził, iż w chwili złożenia niefortunnego wniosku o skreślenie z rejestru biegłych rewidentów poddany był silnej terapii chemicznej z uwagi na śmiertelną chorobę, co miało wpływ na jego psychikę. Skarżący uznał, że jego błędne przekonanie co do okoliczności istniejących w chwili złożenia wniosku oraz działanie z niepełnym rozeznaniem w okresie choroby [...] jest podstawą do uchylenia decyzji KRBR o skreśleniu z rejestru biegłych rewidentów. Skarżący stwierdził, iż obecnie jest w stanie wykonywać bez przeszkód zawód biegłego rewidenta.
W odpowiedzi na skargę Krajowa Rada Biegłych Rewidentów wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej także p.p.s.a.).
W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga S. B. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Krajowej Rady Biegłych Rewidentów z dnia [...] maja 2008 r. narusza prawo.
Na wstępie należy zauważyć, iż wydając zaskarżoną decyzję utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2004 r., nr [...] w przedmiocie skreślenia skarżącego z rejestru biegłych rewidentów, Krajowa Rada Biegłych Rewidentów zobowiązana była, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania, ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę.
W świetle poglądów doktryny organ rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym nie może ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, a zobowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę merytorycznie w jej całokształcie. Ponadto należy zauważyć, iż rozpoznając i rozstrzygając sprawę administracyjną ponownie organ odwoławczy winien działać w oparciu o stan prawny i faktyczny obowiązujący w dniu wydania decyzji ostatecznej (tak m.in. B. Adamiak /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2004, s. 592-593 i cyt. tam orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego).
Należy zauważyć ponadto, iż zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a., wyznaczającym granicę zasady skargowości, przyjmuje się, że wszczęcie postępowania na wniosek może nastąpić tylko z inicjatywy jednostki mającej legitymację procesową strony. O tym czy postępowanie administracyjne może być wszczęte z urzędu, czy też na wniosek decydują przepisy prawa materialnego, zaś organ administracji publicznej zobowiązany jest przestrzegać przepisów regulujących inicjatywę wszczęcia postępowania, albowiem naruszenie zasady skargowości stanowi istotne naruszenie przepisów prawa procesowego.
Otóż w niniejszej sprawie zwrócić należy uwagę, iż pierwszoinstancyjna decyzja Krajowej Rady Biegłych Rewidentów z dnia [...] czerwca 2004 r., skreślająca skarżącego z rejestru biegłych rewidentów, wydana została na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1994 r. o biegłych rewidentach i ich samorządzie.
Zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy, Krajowa Rada Biegłych Rewidentów skreśla z rejestru biegłych rewidentów w przypadku wystąpienia z samorządu.
Z przepisu tego wynika jasno, iż wszczęcie postępowania w przedmiocie skreślenia z rejestru może w tym przypadku nastąpić wyłącznie na wniosek (z inicjatywy) jednostki mającej legitymację procesową strony, a więc biegłego rewidenta, który z różnych przyczyn (w tym np. zdrowotnych) zażąda wykreślenia z rejestru.
W niniejszej sprawie w wyniku przywrócenia skarżącemu terminu do złożenia odwołania od decyzji skreślającej go z rejestru biegłych rewidentów i w konsekwencji wniesienia tego odwołania doszło do sytuacji, w której brak było ostatecznej decyzji o skreśleniu z rejestru biegłych rewidentów. W związku z tym przyjąć należy, iż w przypadku rozpatrywania sprawy ponownie w instancji odwoławczej Krajowa Rada Biegłych Rewidentów zobowiązana była nie tylko do kontroli swojej wcześniejszej decyzji z dnia [...] czerwca 2004 r., lecz przede wszystkim do ponownego rozstrzygnięcia sprawy merytorycznie w jej całokształcie.
Zdaniem Sądu z akt sprawy wynika jednoznacznie, iż skarżący w swoim odwołaniu, powołując się na poprawę stanu zdrowia i odpadnięcie dotychczasowych okoliczności będących przyczyną złożenia wniosku z dnia [...] czerwca 2004 r., de facto wycofał ten wniosek, który - w świetle art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy o biegłych rewidentach i ich samorządzie - był wyłączną podstawą wszczęcia postępowania w przedmiocie skreślenia go z rejestru biegłych rewidentów.
Rozstrzygając w tej sytuacji sprawę w postępowaniu odwoławczym KRBR winna nie tyle skupiać się w swych rozważaniach na postanowieniach przepisów art. 9 ust. 3 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 4, 6 i 7 ustawy o biegłych rewidentach i ich samorządzie, gdyż unormowania te nie miały jakiegokolwiek znaczenia w tej sprawie, lecz zobowiązana była zbadać przede wszystkim, czy nadal istnieją podstawy do skreślenia skarżącego z rejestru biegłych rewidentów na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy. KRBR winna wziąć pod uwagę okoliczność związaną z odpadnięciem przyczyny wszczęcia tego postępowania, a wynikającą z faktu wyraźnego wycofania się przez skarżącego ze złożonego w 2004 r. oświadczenia o wystąpieniu z samorządu biegłych rewidentów.
Zdaniem Sądu nie sposób zgodzić się z organem, iż w wyniku odwołania skarżący faktycznie ubiegał się o ponowny wpis do rejestru biegłych rewidentów, skoro nie był on wykreślony z tego rejestru ostateczną decyzją administracyjną.
Na podstawie akt sprawy, w szczególności w świetle złożonego odwołania (a właściwie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) z dnia [...] lutego 2008 r., nie można przyjąć, iż skarżący występował z wnioskiem o ponowny wpis do rejestru biegłych rewidentów na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy o biegłych rewidentach i ich samorządzie, a więc - wbrew twierdzeniom organu - dla końcowego rozstrzygnięcia sprawy nie mogły mieć żadnego znaczenia okoliczności związane z niespełnianiem przez skarżącego warunków określonych w art. 5 cyt. ustawy.
Wobec powyższego należy niewątpliwie uznać, iż Krajowa Rada Biegłych Rewidentów, niezależnie od uchybienia normom zawartym w przepisach art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 61 § 1 k.p.a., dopuściła się w toku postępowania administracyjnego ewidentnego naruszenia również art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a także zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów państwa wyrażonej w art. 8 k.p.a., z uwagi na niedokładne wyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, iż uchylona decyzja Krajowej Rada Biegłych Rewidentów nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
Zasądzając od organu zwrot uiszczonego przez skarżącego wpisu sądowego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działał w oparciu o normę prawną wyrażoną w przepisie art. 200 p.p.s.a.