Uzasadnienie
Pan A. P. (zwany dalej skarżącym) wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na bezczynność Rady Izby Notarialnej w [...] po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2003r. sygn. akt II SA 1861/02, który stwierdził nieważność uchwał Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] maja 2002r. Nr [...] oraz Rady Izby Notarialnej z dnia [...] lutego 2002r. Skarżący żądał również wymierzenia organom grzywny i orzeczenia w przedmiocie przyjęcia do aplikacji notarialnej w Izbie Notarialnej w [...] w 1998r. oraz zastosowania środków dyscyplinujących przewidzianych w art. 155 § 1 p.p.s.a. W uzasadnieniu podał między innymi, że mimo iż od doręczenia organom samorządu notarialnego wyroku z dnia 20 listopada 2003 r. minęło osiem miesięcy do dnia dzisiejszego skarżący nie otrzymał decyzji Rady Notarialnej w sprawie przyjęcia do aplikacji w Izbie Notarialnej w [...] w 1998 r.
Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Warunkiem wniesienia skargi jest wezwanie właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy.
Pismem z dnia [...] lipca 2004r. skarżący zwrócił się do Krajowej Rady Notarialnej w [...] oraz Rady Izby Notarialnej w [...] o zastosowanie się do postanowień Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w wyroku z dnia 20 listopada 2003r. Z potwierdzenia odbioru wynika, że wezwanie zostało doręczone zarówno Krajowej Radzie Notarialnej w [...] jak i Radzie Izby Notarialnej w [...] w dniu [...] lipca 2004r.
Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku bezczynności Rady Izby Notarialnej w [...] stronie przysługuje środek prawny określony w art. 37 k.p.a., tj. zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Przy czym w wyroku NSA z dnia 4 marca 1999r. sygn. akt II SA 1537/98 wydanym w sprawie skarżącego przesądzono, że organem tym jest Krajowa Rada Notarialna w [...].
Wydaje się, iż art. 154 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 52 tej ustawy. W konsekwencji dla skorzystania ze środka prawnego przewidzianego w art. 154 § 1 konieczne jest wezwanie właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, bez konieczności wnoszenia środka określonego w art. 37 k.p.a.
Powodowany jednak ostrożnością procesową w dniu [...] kwietnia 2004r. skarżący złożył do Krajowej Rady Notarialnej w [...] zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Zażalenie pozostało bez odpowiedzi.
W tej sytuacji, wobec wyczerpania innych przewidzianych prawem środków, w celu skłonienia organów samorządu notarialnego do zastosowania się do ocen prawnych wyrażonych przez NSA w wyroku z dnia 20 listopada 2003r. pozostało mu zwrócenie się w trybie 154 § 1 z żądaniem wymierzenia grzywny.
W odpowiedzi na skargę Rada Izby Notarialnej w [...] stwierdziła, że:
Sprawa ta, mająca swoje źródło w konkursie na aplikację notarialną w Izbie Notarialnej w [...] w roku 1998, była przedmiotem szeregu postępowań sądowych, a jej obecny stan prawny ukształtował powołany wyrok NSA z dnia 20 listopada 2003 r., sygn. akt IISA 1861/02.
Biorąc pod uwagę konieczność ponownego rozstrzygnięcia sprawy przez Radę Izby Notarialnej w [...], a jednocześnie skomplikowaną naturę tej sprawy, Rada w dniu [...] czerwca 2004r. zleciła opracowanie opinii prawnej. Opinię tę przygotuje Prof. H. I. Niezwłocznie po jej przygotowaniu i analizie Rada podejmie w sprawie Pana A. P. stosowne czynności.
Nie negując zatem czasu, jaki upłynął od daty powołanego orzeczenia NSA, zdaniem Rady nie zachodzi bezczynność organu, a jedynie zwłoka czasowa uzasadniona potrzebą uzyskania opinii prawnej.
Następnie przy piśmie z dnia [...] października 2004r. Rada Izby Notarialnej w [...] nadesłała uchwałę z [...] października 2004r. nr [...] dotyczącą odmowy przyjęcia A. P. na aplikację notarialną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. l34 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na rozprawie w dniu 9 czerwca 2005r. w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym skarżący zmodyfikował swą skargę w ten sposób, że cofnął skargę w zakresie bezczynności organu (co zostało zaprotokołowane w protokole rozprawy) w pozostałym zakresie podtrzymał żądanie skargi.
Tak więc skarżący w dalszym ciągu domagał się wymierzenia organowi grzywny oraz przyjęcia na aplikację notarialną w Izbie Notarialnej w [...]. Zgodnie z treścią art. 154 § 1 p.p.s.a. w razie niewykonywania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia organowi grzywny.
Natomiast § 3 tego artykułu stanowi, że wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi.
Z powyższego wynika w sposób jednoznaczny, że skarga, o której mowa w art. 154 może być wniesiona tylko w jednym z dwu przypadków, a mianowicie:
w razie niewykazania przez organ administracji publicznej wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność w razie bezczynności organu administracji publicznej po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności.
W wypadku zaistnienia powyższych przesłanek może skarżący żądać wymierzenia organowi grzywny.
Pod rządem art. 31 ustawy o NSA sąd mógł nie wymierzyć grzywny, mimo że zostały spełnione przesłanki określone w tym przepisie. Oznaczało to, że mogły występować okoliczności, które uzasadniały odstąpienie od wymierzenia grzywny.
Aktualne unormowanie nie pozostawia sądowi możliwości wyboru. Jeżeli zostały spełnione przesłanki określone w art. 154 § 1 to sąd powinien uwzględnić skargę, chyba że wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy nastąpiło, co prawda z uchybieniem terminu, ale jeszcze przed wniesieniem skargi o wymierzenie grzywny do sądu. Późniejsze dopełnienie tych obowiązków, a więc po wniesieniu skargi, choć przed wydaniem orzeczenia w sprawie nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi (art. 154 § 3 p.p.s.a.).
W powyższej sprawie sytuacja jednak w ocenie Sądu jest nieco inna. Jak już zostało wykazane powyżej skarżący cofnął skargę w zakresie bezczynności organu, a więc odpadła przyczyna, o której mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., skutkująca obowiązkiem wymierzenia grzywny.
Zgodnie z treścią art. 60 p.p.s.a. skarżący może cofnąć skargę. Cofnięcie skargi wiąże Sąd. Sąd może odmówić uwzględnienia żądania skarżącego w sytuacji, gdy zostanie stwierdzone naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub stanowiące przyczynę wznowienia postępowania przed organem administracji publicznej. W niniejszej sprawie Sąd powyższych przesłanek się nie dopatrzył, tak więc był związany cofnięciem skargi w zakresie bezczynności organu, a skoro jak wyżej wykazano skarżący cofnął skargę w zakresie bezczynności to sąd nie mógł samoistnie nałożyć na organ – Radę Izby Notarialnej w [...] - grzywny i dlatego w tym zakresie oddalił skargę zgodnie z art. 151 p.p.s.a.
Natomiast postępowanie w sprawie skargi w zakresie bezczynności organu na skutek cofnięcia w tym zakresie skargi (cofnięcie wiąże sąd) - zostało umorzone (161 § 1 pkt 1 p.p.s.a).
Sąd oddalił również skargę w zakresie przyjęcia na aplikację notarialną, gdyż zgodnie z treścią art. 154 § 2 p.p.s.a. Sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. W niniejszej sprawie skarżący skutecznie cofnął skargę na bezczynność Rady Izby Notarialnej w [...], a więc w ocenie sądu, zwłaszcza w kontekście wydania stosownej uchwały odmawiającej dokonania wpisu na listę aplikantów notarialnych z dnia [...] października 2004r. Nr [...] Rady Izby Notarialnej w [...] oraz utrzymującej tę uchwałę w mocy uchwały Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] grudnia 2004r. Nr [...], orzekanie o nałożeniu uprawnienia lub obowiązku było zbyteczne i dlatego w tym zakresie sąd oddalił skargę.
Odnosząc się do żądania skargi dotyczącego poinformowania właściwego organu lub ich organu zwierzchniego o zaistniałych w postępowaniu uchybieniach, o których mowa w art. 155 § 1 p.p.s.a., to takich istotnych naruszeń prawa lub okoliczności mających wpływ na ich powstanie skład orzekający się nie dopatrzył i dlatego nie zastosował sygnalizacji przewidzianej tym przepisem.
Biorąc powyższe pod rozwagę na zasadzie art. 151 p.p.s.a. oddalono skargę w zakresie wymierzenia grzywny i wpisania na listę aplikantów radcowskich, natomiast postępowanie w zakresie bezczynności organu umorzono na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a.