Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 13 stycznia 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 1880/11

Uzasadnienie

We wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych skarżący Z. G. podniósł, że z uwagi na niezawarcie kontraktu z NFZ sytuacja materialna bardzo się pogorszyła i uiszczenie kosztów sądowych jest dla niego dużym obciążeniem. Skarżący Z. G. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz czworgiem dzieci (jedno dziecko studiuje, a pozostałe dzieci są uczniami). Cały majątek rodziny wyczerpuje dom o powierzchni 150 m kw. W oświadczeniu o dochodach skarżący wskazał, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje 2.500 zł brutto, a miesięczne wynagrodzenie jego małżonki wynosi 1.600 zł brutto.

Natomiast miesięczne koszty utrzymania rodziny skarżący oszacował na kwotę 4.400 zł (a więc przewyższającą łączny dochód rodziny), w tym wyżywienie – 2.500 zł, opłaty związane z utrzymaniem domu – 400 zł, koszty związane z utrzymaniem dzieci – 1.500 zł.

Pismem z dnia [...] listopada 2011 r. Sąd wezwał skarżącego Z. G. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie w terminie 14 dni następujących dokumentów:

1. a) odpisów zeznań podatkowych skarżącego i jego małżonki za rok 2010,
2. b) zaświadczenia od pracodawcy żony skarżącego wskazującego wysokość jej miesięcznego wynagrodzenia za pracę (średnia z ostatnich trzech miesięcy),
3. c) dokumentu wskazującego wysokość dochodu uzyskanego przez skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej od początku bieżącego roku (w zależności od formy opodatkowania),
4. d) zaświadczenia z uczelni potwierdzającego podaną w rubryce 8 formularza wniosku informację, że najstarszy syn skarżącego jest studentem,
5. e) wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącego i jego małżonkę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy,
6. f) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania oraz innych obciążeń (np. opłaty za energię elektryczną, wodę, gaz, telefon).

Powyższe wezwanie doręczono skarżącemu Z. G. w dniu [...] listopada 2011 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru [...]). Dotychczas wezwanie to nie zostało wykonane.

Również skarżący W. C., uzasadniając swój wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, podniósł, że z uwagi na niezawarcie kontraktu z NFZ sytuacja materialna bardzo się pogorszyła i uiszczenie kosztów sądowych jest dla niego dużym obciążeniem. Skarżący W. C. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz synem. Małżonka skarżącego nie pracuje, a syn jest uczniem. Natomiast skarżący pobiera rentę w wysokości 960 zł brutto, a z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje 2.500 zł brutto miesięcznie. Jedynym składnikiem majątkowym rodziny jest mieszkanie o powierzchni 48 m kw. Miesięczne koszty utrzymania rodziny skarżącego W. C. oscylują wokół kwoty 2.800 zł, w tym opłaty związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą 700 zł, koszt zakupu leków to kwota 200 zł, koszt wyżywienia rodziny – 1.300 zł, utrzymanie syna – 300 zł, środki czystości – 300 zł). Pozostała kwota z dochodów przeznaczana jest na bieżące potrzeby.

Pismem z dnia [...] listopada 2011 r. Sąd wezwał skarżącego W. C. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie w terminie 14 dni następujących dokumentów:

1. a) odpisów zeznań podatkowych skarżącego i jego małżonki za rok 2010,
2. b) oświadczenia, czy żona skarżącego jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna (w takim wypadku należy przedstawić zaświadczenie z właściwego urzędu pracy o posiadaniu statusu bezrobotnego oraz ewentualnego okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych),
3. c) odcinka ostatniego przekazu pocztowego renty skarżącego lub ostatniej decyzji organu rentowego ustalającej wysokość tego świadczenia,
4. d) dokumentu wskazującego wysokość dochodu uzyskanego przez skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej od początku bieżącego roku (w zależności od formy opodatkowania),
5. e) wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącego i jego małżonkę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy,
6. f) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania oraz innych obciążeń (np. czynsz; opłaty za energię elektryczną, wodę, gaz, telefon).

Powyższe wezwanie doręczono skarżącemu W. C. w dniu [...] listopada 2011 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru [...]). Dotychczas wezwanie to nie zostało wykonane.

Zgodnie z przepisem art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004

1. s. 319).

W niniejszej sprawie obaj skarżący w żaden sposób nie udokumentowali swojej sytuacji majątkowej. Wobec nieprzedstawienia żądanych przez Sąd dokumentów, nie można ustalić, jakimi środkami każdy ze skarżących dysponuje miesięcznie i na jakim poziomie kształtują się koszty ich utrzymania. W konsekwencji skarżący uniemożliwili ustalenie czy wypełniają przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Podkreślić bowiem należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest stan majątkowy jej i jej rodziny. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). Skoro przyznanie prawa pomocy stanowi pomoc państwa, Sąd musi ustalić - badając rzeczywiste dochody, wydatki oraz możliwości zarobkowe każdego ze skarżących - czy wypełniają oni ustawowe przesłanki przyznania tejże pomocy państwa, co nie jest możliwe w przypadku niewykazania stanu majątkowego przez skarżących.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.