Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, po rozpatrzeniu odwołania P. Z.T. od decyzji dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...]czerwca 2011. w sprawie stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego przez J. L. z tytułu pobierania stypendium sportowego po ukończeniu 15 roku życia w okresie od 1 stycznia 2007 r. do 2 marca 2008 r. na postawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, ze zm.), oraz art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 105 § 1 kpa na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa umorzył postępowania odwoławcze.
Zajmując stanowisko w sprawie organ odwoławczy stwierdził, iż stronami postępowania w wyniku którego wydano decyzje dotyczące stwierdzenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego był właściwy miejscowo Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz J. L. Odwołujący się jest płatnikiem składek a zatem w myśl art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych przedmiotowa decyzja została doręczona mu jako osobie zainteresowanej.
Organ wyjaśnił, iż odwołujący się nie wskazał swojego interesu prawnego co statuowałoby go jako stronę postępowania w rozumieniu art. 28 kpa. Postępowanie odwoławcze zainicjowane odwołaniem wniesionym przez podmiot nie będący stroną postępowania podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, P.Z. T. zwany dalej skarżącym, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, przekazanie sprawy Dyrektorowi [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] do ponownego rozpoznania z nakazaniem merytorycznego rozpoznania odwołania od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. i zasądzenie kosztów postępowania.
Podniósł zarzut naruszenia
- - art. 28 k.p.a., przez bezpodstawną odmowę dopuszczenia skarżącego do udziału w postępowaniu i odmówienia P.Z.T. statusu strony postępowania;
- - art. 105 § 1 k.p.a. przez jego bezpodstawne zastosowanie i umorzenie postępowania w sprawie.
W uzasadnieniu skargi stwierdził m.in., iż bezspornym w sprawie jest, że wypłacał stypendium a zatem będzie dotknięty negatywnymi konsekwencjami wydanej przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] decyzji z dnia [...] czerwca 2011 r. Stąd nie sposób jest podzielić pogląd, że ma on jedynie "faktyczny interes" w rozstrzygnięciu sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie.
Zaskarżona decyzja administracyjna zawiera rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa skarżącego – P.Z.T. do występowania w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym J. L. W ocenie organu skarżący nie jest stroną omawianego postępowania, gdyż nie dotyczy ono jego interesu prawnego. Stanowisko to, zdaniem Sądu, jest błędne.
Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Istota sprawy sprowadza się zatem do ustalenia, czy omawiane postępowanie administracyjne dotyczyło interesu prawnego lub obowiązku skarżącego.
W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że interes prawny jest kategorią prawa materialnego. Interes prawny podmiotu do uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym wywodzi się z bezpośredniego wpływu tego postępowania na sferę prawną tego podmiotu, który to wpływ wynikać musi z prawa materialnego. Interes prawny nie wywodzi się z wewnętrznego przekonania osoby, która się na niego powołuje, lecz z wynikającego z przepisów prawa rzeczywistego, bezpośredniego i aktualnego związku między sferą jej indywidualnych praw, a prowadzonym postępowaniem. W przypadku, gdy decyzja rozstrzyga o prawach i obowiązkach konkretnego podmiotu przyjmuje się, iż postępowanie dotyczy jej interesu prawnego lub obowiązku bezpośrednio. Gdy zaś decyzja rozstrzygająca o prawach i obowiązkach jednego podmiotu odnosi skutek wobec praw obowiązków innego podmiotu postępowanie, dotyczy interesu prawnego lub obowiązku tego innego podmiotu w sposób pośredni. Przepis art. 28 k.p.a. nie stawia wymogu, aby postępowanie administracyjne dotyczyło interesu prawnego w sposób bezpośredni.
W doktrynie i orzecznictwie wykształcił się pogląd, co do możliwości wywodzenia interesu prawnego z tzw. "prawa refleksowego". Polega on na tym, że "prawo podmiotowe wykonywane przez uprawniony podmiot może prowadzić do naruszenia nieobojętnych dla interesów osoby trzeciej norm prawnych, uzasadniających interes tej osoby w udzieleniu ochrony prawnej" (vide: H. Knysiak-Molczyk - glosa do wyroku NSA z 6 czerwca 2006 r. II GSK 59/06, wyrok NSA z 28 września 2009 r. II GSK 62/09)
Oceniając interes prawny skarżącego do uczestnictwa w postępowaniu dotyczącym objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym J. L., należy więc brać pod uwagę przepisy prawa materialnego określające czy i jaki status prawny ma skarżący w sprawie dotyczącej ubezpieczenia zdrowotnego wyżej wymienionej.
W myśl art. 66 ust. 1 pkt 23 ustawy o świadczeniach obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby pobierające stypendium sportowe po ukończeniu 15 roku życia niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu.
Jak stanowi art. 85 ust. 13 ustawy o świadczeniach opiekli zdrowotnej za osobę, o której mowa w art. 66 ust. 1 pkt 23, składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza podmiot wypłacający stypendium.
Stosownie zaś do art. 87 ust. 1 cyt. ustawy osoby, o których mowa w art. 85 (płatnicy) są obowiązane bez uprzedniego wezwania opłacić i rozliczyć składki na ubezpieczenie zdrowotne za każdy miesiąc kalendarzowy w trybie i na zasadach oraz w terminach przewidzianych dla składek na ubezpieczenie społeczne, a jeżeli do tych osób nie stosuje się przepisów o ubezpieczeniu społecznym - w terminie do 15 dnia następnego miesiąca.
Zgodnie z art. 87 ust. 4 pkt 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej składki na ubezpieczenie zdrowotne osób wymienionych w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a i c-i, pkt 2-33 i 35 oraz w art. 68 są opłacane i ewidencjonowane w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, (z zastrzeżeniem pkt 2), który następnie, zgodnie z art. 87 ust. 6, przekazuje je do centrali Funduszu.
Zgodnie z art. 93 ust. 1 omawianej ustawy składki na ubezpieczenie zdrowotne podlegają ściągnięciu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych (ustawy o s.u.s.). W myśl art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. c) i d) ustawy o s.u.s. wymierzanie, pobieranie składek na ubezpieczenie zdrowotne i prowadzenie rozliczeń z płatnikami składek należy do ZUS.
Z uregulowań powyższych wynika, że ustalenie w toku postępowania administracyjnego prowadzonego przez NFZ, iż dana osoba pobierała stypendium sportowe, powoduje dalsze ustalenie w drodze decyzji, że osoba ta podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Stwierdzenie w drodze decyzji podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu powoduje jednocześnie, iż wypłacający stypendium uzyskuje status płatnika składek na ubezpieczenie zdrowotne pobierającego to stypendium. Rozstrzygnięcie o podleganiu obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu wpływa zatem wprost na sferę prawną skarżącego, gdyż stawia go w pozycji płatnika składek za okres wypłacania stypendium.
Okoliczność, że wysokość zaległości zostanie określona później odrębną decyzją wydaną w odrębnym postępowaniu prowadzonym przez ZUS, z udziałem płatnika, nie zmienia faktu, że to w postępowaniu decydującym o statusie ubezpieczonego rozstrzyga się jednocześnie status płatnika. Płatnik ma więc własny, bezpośredni i aktualny interes prawny do uczestnictwa w tym postępowaniu. Ustalenie w drodze decyzji podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu wpływa bowiem na sfery prawne dwóch podmiotów: płatnika składek i ubezpieczonego. Zatem obie strony - ubezpieczony i płatnik składek mają interes prawny do uczestnictwa w postępowaniu stwierdzającym podleganie obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu.
Na marginesie tylko wskazać należy, że interes prawny płatnika do występowania w charakterze strony jest niekwestionowany w sprawach podatkowych oraz w sprawach dotyczących ubezpieczeń społecznych. Brak jakichkolwiek podstaw, aby uznać, iż w sprawach dotyczących ustalenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu pozycja płatnika składek jest odmienna.
Z omawianych względów Sąd uznał, że organ z pominięciem powyższych uregulowań prawa materialnego wadliwie ocenił brak interesu prawnego skarżącego do występowania w charakterze strony w postępowaniu dotyczącym objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym J. L. Skarżący dysponuje prawem refleksowym wynikającym z ustalenia obowiązku w/w podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego i wpływu tego ustalenia w sferę obowiązków skarżącego jako płatnika składek w postępowaniu zmierzającym do wydania decyzji w tym zakresie.
Zatem błędne jest rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania odwoławczego.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ drugiej instancji rozpozna merytorycznie odwołanie P.Z.T. od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] z dnia [...] czerwca 2011 r.
Mając na uwadze powyższe działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.
O niewykonywaniu uchylonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.
O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 p.p.s.a.