Uzasadnienie
Przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest postanowienie z dnia [...] października 2008 r., nr [...], wydane przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego stwierdzające niedopuszczalność do wniesienia odwołania przez J. K. do decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2008 r. o nałożeniu na przedsiębiorcę kary pieniężnej w wysokości 5900 zł za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym, ustawy o czasie pracy kierowców oraz przepisów wspólnotowych.
Powyższe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W toku postępowania administracyjnego przed wydaniem decyzji z dnia [...] sierpnia 2008 r., strona złożyła do akt sprawy pismo z dnia [...] maja 2008 r., w którym ustanowiła jako swojego pełnomocnika Pana D. K. Organ w dniu 2 września 2008 r. doręczył decyzję stronie zamiast pełnomocnikowi. J. K., zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji, w dniu 15 września 2008 r. wniósł od niej odwołanie, w którym m.in. podniósł, że do chwili obecnej nie doręczono decyzji jego pełnomocnikowi. Decyzja ta ostatecznie została doręczona D. K. w dniu 1 października 2008 r. i nie była przez niego zaskarżona.
Natomiast Główny Inspektor Transportu Drogowego postanowieniem z dnia [...] października 2008 r. na mocy art. 134 k.p.a. stwierdził niedopuszczalność wniesienia przez przedsiębiorcę odwołania od decyzji z [...] sierpnia 2008 r., albowiem decyzja ta nie została prawidłowo doręczona (stronie a nie pełnomocnikowi), dlatego też nie weszła do obrotu prawnego.
Powyższe postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi strony D. K. Następnie J. K. złożył skargę na postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r., sygn. akt VI SA/Wa 2547/08 orzekł o jej odrzuceniu. Sąd podniósł, że pełnomocnictwo z dnia [...] maja 2008 r. obejmowało jedynie umocowanie do reprezentowania skarżącego przez D. K. w postępowaniu toczącym się w I instancji, a nie w postępowaniu odwoławczym. Z tego względu pełnomocnikowi mogła być skutecznie doręczona decyzja z dnia [...] sierpnia 2008 r., ale już nie postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności odwołania.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że skarga J. K. jest niedopuszczalna, gdyż postanowienie wobec wadliwego doręczenia nie weszło do obrotu prawnego.
Sąd nie badając merytorycznej zasadności skargi wniesionej przez stronę orzekł o jej odrzuceniu polecając ponowne doręczenie postanowienia przedsiębiorcy celem umożliwienia mu ewentualnego wniesienia ponownej skargi.
Główny Inspektor Transportu Drogowego, wykonując zalecenia Sądu doręczył J. K. odpis postanowienia z [...] października 2008 r., które następnie w ustawowym terminie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
J. K. w skardze domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Skarżący wskazał, że organ naruszył 1) art. 10 k.p.a. i art. 134 k.p.a. poprzez stwierdzenie, że odwołanie jest niedopuszczalne z uwagi na to, że decyzja z dnia [...] sierpnia 2008 r., od której wniesiono odwołanie nie weszła do obrotu prawnego, podczas gdy decyzja ta została doręczona stronie, a w chwili wydania zaskarżonego postanowienia również pełnomocnikowi 2) art. 40 § 2 k.p.a. poprzez doręczenie decyzji z dnia [...] sierpnia 2008 r. pełnomocnikowi strony, dopiero po wskazaniu tego uchybienia przez stronę w odwołaniu od tego aktu administracyjnego, już po upływie wskazanego w nim terminu do jej zaskarżenia przez stronę 3) art. 8 k.p.a. i 9 k.p.a. przez niedoinformowanie strony przy doręczeniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2008 r. jej pełnomocnikowi o ewentualnych negatywnych skutkach, jakie mogą nastąpić dla strony z uwagi na to, że wniosła ona odwołanie przed datą doręczenia decyzji jej pełnomocnikowi 4) art. 15 k.p.a. i art. 127 § 1 k.p.a. statuującego zasadę dwuinstancyjności postępowania, zobowiązującą organy administracji publicznej do dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy poprzez stwierdzenie niedopuszczalności złożenia przez stronę odwołania od decyzji z dnia [...] sierpnia 2008 r., gdy taka niedopuszczalność nie zachodzi 5) art. 10 k.p.a. poprzez pozbawienie strony możliwości czynnego udziału w prowadzonym przeciwko niej postępowaniu, co wyraża się również w prawie do złożenia odwołania od decyzji z dnia [...] sierpnia 2008 r.
6) art. 112 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy strona zachowała się zgodnie z zawartym w decyzji z dnia [...] sierpnia 2008 r. pouczeniem o możliwości złożenia we wskazanym jej terminie odwołania się od niej do Głównego Inspektora Transportu Drogowego w [...]. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie podnosząc argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga J. K. jest zasadna. Wydając zaskarżone postanowienie, Główny Inspektor Transportu Drogowego naruszył przepisy postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 134 k.p.a., w oparciu o który wydane zostało zaskarżone postanowienie, organ odwoławczy stwierdza niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do jego wniesienia zaś postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak również i podmiotowym. Niedopuszczalność odwołania z przyczyn przedmiotowych obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia decyzji zaś niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuacje wniesienia odwołania przez jednostkę nie mającą legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia albo też wniesienie odwołania przez stronę nie mającą zdolności do czynności prawnych.
W niniejszej sprawie organ orzekł o niedopuszczalności wniesienia odwołania z przyczyn przedmiotowych z uwagi na brak przedmiotu zaskarżenia, uznając, że decyzja na skutek wadliwości doręczenia nie weszła do obrotu prawnego.
Należy bowiem mieć na uwadze, że przepis art. 40 § 2 k.p.a. nie dopuszcza żadnych wyjątków, jednakże ta słuszna teza nie może prowadzić do wniosku, że jego naruszenie w okolicznościach danej sprawy będzie skutkować rozstrzygnięciem na niekorzyść strony tj. stwierdzeniem niedopuszczalności wniesionego przez nią odwołania. Sąd nie podzielił poglądu organu co do konsekwencji naruszenia art. 40 § 2 k.p.a. w niniejszej sprawie.
Weryfikacja stanowiska Głównego Inspektora Transportu Drogowego obejmuje, co należy podkreślić, stan faktyczny, w którym doszło do wniesienia odwołania od decyzji doręczonej stronie zamiast pełnomocnikowi. Należy podnieść, że decyzja z dnia [...] sierpnia 2008 r. nie została jednocześnie wysłana do strony i do pełnomocnika.
Najpierw bowiem na skutek pomyłki organu doręczono ją stronie wraz z pouczeniem o terminie i trybie wniesienia od niej odwołania, dopiero znacznie później organ po powzięciu z odwołania informacji, iż w sprawie został pominięty pełnomocnik zrewidował swoje stanowisko i wysłał przedmiotową decyzję pełnomocnikowi. Słusznie strona podnosi, że nie może ponosić ujemnych konsekwencji działania organu w sytuacji, gdy podjęła czynności zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji. Poza tym należy mieć na uwadze, że doręczenie decyzji pełnomocnikowi nastąpiło już po upływie terminu do wniesienia odwołania przez stronę i wyłącznie dzięki zapobiegliwości strony, albowiem to ona w uzasadnieniu złożonego środka zaskarżenia wskazała na nieprawidłowości związane z pominięciem jej pełnomocnika ustanowionego w sprawie.
Te elementy stanu faktycznego mają ważne znaczenie przy gradacji naruszenia art. 40 § 2 k.p.a. i ustalenia konsekwencji uchybienia temu przepisowi.
Przepisy dotyczące doręczania pism, w tym decyzji administracyjnych znajdują się w k.p.a. w rozdziale 8 "Doręczenia" (art. 39-49). Stanowią one gwarancję przestrzegania przez organ administracji publicznej zasad demokratycznego państwa prawnego i mają chronić obywatela przed nadużyciem ze strony administracji.
Z tego względu nie mogą być interpretowane na niekorzyść obywatela, gdy ten podejmuje starania związane z wniesieniem odwołania od doręczonej mu decyzji.
Oznacza to, że każda sytuacja naruszenia przez organ obowiązków doręczenia decyzji stronie a nie pełnomocnikowi powinna być oceniania indywidualnie, ze szczególnym uwzględnieniem okoliczności sprawy oraz ewentualnych skutków procesowych dla podmiotu będącego adresatem decyzji, które to skutki spowodowane zostały nieprawidłowym doręczeniem decyzji.
W świetle bezspornych elementów stanu faktycznego w niniejszej sprawie nie może budzić wątpliwości, że skarżący nie może ponieść negatywnych skutków wynikających z nieprawidłowego doręczenia decyzji.
Z tych względów należy uznać zarzuty skargi za zasadne, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia na mocy art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 i 3 wyroku Sąd oparł na art. 152 i 200 p.p.s.a.