Uzasadnienie
Skarżąca – M. M., reprezentowana przez adwokata, z zachowaniem trybu i terminu wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej SKO), którą zezwolono jej na zajęcie pasa drogowego oraz ustalono za to zajęcie stosowaną opłatę w kwocie 12.663 złotych. Skarga została prawidłowo opłacona (k. 15 akt).
W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania ww. decyzji w części ustalającej opłatę. Pełnomocnik skarżącej wskazał, że konieczność wykonania skarżonej decyzji w ww. części, tj. uiszczenia opłaty w kwocie 12.663 złotych, wyrządzi znaczną szkodę w majątku skarżącej poprzez jego uszczuplenie (k. 9 akt). Nadto stwierdził, że podstawa tego uszczuplenia – tj. skarżona decyzja, została wydana z naruszeniem prawa. Do skargi nie załączono żadnych dokumentów obrazujących sytuację majątkową skarżącej.
W odpowiedzi na skargę organ nie odniósł się do zawartego w skardze wniosku o wstrzymanie wykonania skarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Zgodnie z treścią art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże art. 61 § 3 p.p.s.a. stanowi, że po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 p.p.s.a., jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Warunkiem wydania zatem postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę o to wnioskującą okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nadto uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. To na stronie wnioskującej ciąży bowiem obowiązek wykazania, że w razie wykonania zaskarżonej decyzji, mogłoby to ją narazić na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Jednocześnie warto zaznaczyć, że Sąd - w przypadku braku należytego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, nie może działać w tym zakresie za stronę, ponieważ - jak to już wskazano powyżej, to na stronie wnioskującej ciąży obowiązek wykazania, że zaskarżona decyzja w razie wykonania mogłoby narazić ją na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Ochrona tymczasowa możliwa jest zatem tylko wtedy, gdy wykonanie aktu grozi wyrządzeniem stronie znacznej szkody lub spowodowaniem skutków, które będą trudne do odwrócenia. Chodzi przy tym o taką szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona stronie przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Z kolei spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków musi być rozważane z uwzględnieniem specyfiki aktu administracyjnego, którego dotyczy wniosek o wstrzymanie. Tak więc, odwrócenie skutków wywołanych wykonaniem zaskarżonego aktu musi być trudniejsze, niż zwykle w tego rodzaju przypadkach.
Na wstępie należy wyjaśnić także, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności może znaleźć zastosowanie jedynie w stosunku do takich aktów lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przykładowo w postanowieniu z 28 września 2011 r., sygn. akt II OZ 852/11, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że przez wykonanie aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie przymusu państwowego (egzekucji) do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie.
Natomiast w postanowieniu z 10 maja 2012 r., sygn. akt II FZ 358/12 Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone określone obowiązki, oraz aktów, na postawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony.
Reasumując Sąd rozpoznając ww. wniosek obowiązany jest zbadać trzy kwestie: po pierwsze czy wskazany we wniosku akt administracji – decyzja, jest aktem podlegającym wykonaniu – czy nadaje się do wykonania. Po drugie, jeżeli decyzja nadaje się do wykonania, Sąd musi ocenić czy skarżąca w sposób przekonywujący i pełny wykazała przesłanki – okoliczności, przemawiające za koniecznością wstrzymania wykonania decyzji. Po trzecie czy ww. przesłanki istnieją i czy dają one podstawę do zastosowania tymczasowej ochrony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, o której mowa w art. 61 p.p.s.a.
Żądaniem wstrzymania wykonania w niniejszej sprawie została objęta skarżona decyzja SKO w części, którą utrzymano w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji w zakresie ustalenia dla skarżącej opłaty za zajęcie pasa drogowego. Jak wynika z utrzymanej w mocy decyzji organu I instancji, skarżąca obowiązana była uiścić ową opłatę w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna (pkt 6 decyzji organu I instancji). Zdaniem Sądu nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżony akt w ww. części jest rozstrzygnięciem posiadającym przymiot wykonalności, gdyż powoduje, że skarżąca musiała/musi uiścić wskazaną kwotę na podane konto ZDM. Zatem skarżona decyzja od skarżącej wymaga podjęcia konkretnych działań – uiszczenia opłaty. Wobec tego Sąd przyjął, że przedmiot wniosku o wstrzymanie nadaje się do wykonania, a zatem skarżąca mogła wnieść o wstrzymanie jego wykonania.
Przechodząc do samego wniosku Sąd przypomina, że skarżąca upatruje jako przesłankę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w ww. części uszczuplenie swojego majątku w związku z koniecznością uiszczenia kwoty 12.663 złotych, która dodatkowo jej zdaniem został określona w decyzji wydanej z naruszeniem prawa.
Sąd stwierdza, że powyższe okoliczności w żadnym razie nie uzasadniają rozpoznawanego wniosku w sposób umożliwiający zadośćuczynienie żądaniu skarżącej. Samo pogorszenie się sytuacji finansowej skarżącej – uszczuplenie jej majątku, nie świadczy jeszcze o wywołaniu przez zaskarżony akt niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody. Sąd zauważa, że ani z uzasadnienia wniosku, ani z dokumentów zgromadzonych w całej sprawie, nie wynika jaka jest obecnie sytuacja majątkowa skarżącej. Nie jest wiadomym czy skarżąca oraz ewentualnie pozostające z nią w gospodarstwie domowym osoby, posiadają inne źródła utrzymania, oraz czy na skarżącej ciążą jakieś zobowiązania finansowe. Bez tego typu informacji nie można ocenić czy powyższa okoliczność może stanowić podstawę wstrzymania wykonania skarżonej decyzji.
Sąd zauważa jednocześnie, że konieczność uiszczenia opłaty za zajęcie pasa drogowego, która jest konsekwencją działania samej skarżącej, gdyż wniosła ona o wydanie jej takiego zezwolenia, jest naturalnym następstwem wydania tego zezwolenia. Skarżąca ubiegając się o zezwolenia powinna była mieć świadomość, że zostanie jej ustalona taka opłata, którą będzie musiała uiścić, uszczuplając tym samym swój majątek.
Odnosząc się zaś do kwestii, że opłata za zajęcie pasa drogowego została ustalona z naruszeniem prawa Sąd wskazuje, że merytoryczne badanie zaskarżonego aktu nastąpi dopiero na rozprawie. W ramach postępowania wpadkowego – rozpoznania wniosku o wstrzymanie jej wykonania, Sąd w żadnym razie nie może odnieść się do zarzutów skargi w zakresie wadliwości decyzji. Rozpoznając przedmiotowy wniosek Sąd nie bada merytorycznej zasadności samej skargi, gdyż ustawa normująca postępowanie przed sądami administracyjnymi nie zawiera regulacji umożliwiającej zastosowanie omawianej instytucji w zależności od oceny prawdopodobieństwa wadliwości zaskarżonego aktu lub czynności.
Reasumując Sąd stwierdza, że w rozpoznawanym przypadku nie był w stanie zbadać czy ww. przesłanka – uszczuplenia majątku skarżącej, choć niewątpliwa, daje podstawę do zastosowania tymczasowej ochrony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, o której mowa w art. 61 p.p.s.a. Skarżąca – jej pełnomocnik, poprzestał bowiem jedynie na lakonicznym stwierdzeniu, że uiszczenie opłaty uszczupli majątek skarżącej, nie załączając przy tym żadnych dowodów na potwierdzenie, że to uszczuplenie spowoduje po stronie skarżącej niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub/i spowoduje powstanie trudnych do odwrócenia skutków. To prawda, że wykonanie zaskarżonej decyzji będzie miało realny wpływ na sytuację ekonomiczną skarżącej, jednak w ocenie Sądu nie jest to jeszcze okoliczność przesądzająca o wyrządzeniu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji powinno być uzasadnione wyjątkowymi okolicznościami, bowiem w przeciwnym wypadku podważałoby istotę i cel ustalenia opłaty za zajęcie pasa drogowego.
Takie szczególne okoliczności zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą. Na koniec zauważyć także wypada, że co do zasady kwota pieniężna – opłata, przy ewentualnym uchyleniu skarżonej decyzji, bez trudu będzie mogła zostać skarżącej zwrócona. W przypadku kwot pieniężnych nie zachodzi zatem niebezpieczeństwo zaistnienia trudnych do odwrócenia skutków.
W tym stanie rzeczy – skoro skarżąca nie wykazała by wykonanie zaskarżonej decyzji we wskazanej części wywołało po jej stronie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, Sąd – na zasadzie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.