Uzasadnienie
W dniu 4 lutego 2008 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożony przez Z. B. na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2007r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oraz uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
Wnioskodawca wypełnił jedynie Rubrykę 5 formularza podnosząc, iż żyje w ubóstwie a zapłata kosztów sądowych stanowiłaby zagrożenie dla jego życia i zdrowia. Wskazał jednocześnie na fakt, iż od 1972 r. wykonywał obowiązki biegłego sądowego a ostatnim miejscem zatrudnienia był [...] Urząd Wojewódzki we W. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez:
- a) nadesłanie odpisu zeznania podatkowego za rok 2006, ewentualnie zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego potwierdzającego wysokość dochodów uzyskanych przez skarżącego w roku 2006,
- b) nadesłanie dokumentów potwierdzających wysokość dochodów uzyskanych przez skarżącego w roku 2007 (zaświadczenie z właściwego urzędu skarbowego),
- c) udokumentowanie sytuacji finansowej skarżącego, tzn. w przypadku wykonywania pracy zarobkowej – przedstawienie zaświadczenia pracodawcy wskazującego wysokość miesięcznego wynagrodzenia za pracę, a w przypadku pozostawania bez pracy – przedłożenie zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o posiadaniu statusu osoby bezrobotnej oraz okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych,
- d) nadesłanie wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- e) udzielenie informacji, czy skarżący korzysta z form pomocy społecznej świadczonej przez miejski ośrodek pomocy społecznej (np. zasiłku celowego z przeznaczeniem na zaspokojenie potrzeb bytowych),
- f) nadesłanie dokumentów potwierdzających ponoszenie przez skarżącego wydatków koniecznych do utrzymania oraz innych obciążeń (np. czynsz, opłaty za energię elektryczną, wodę, gaz)
Skarżący żądanych dokumentów nie przedstawił, wyjaśniając w przesłanym do Sądu piśmie, iż nie rozliczył się z urzędem skarbowym, nie pracuje, jak też nie posiada żadnych dokumentów objętych wezwaniem. Wśród niezbędnych miesięcznych wydatków wymienił czynsz w kwocie 534 zł. i rachunek za energię elektryczną w wysokości 69 zł.
Zgodnie z art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej, mianowicie skarżący został wezwany do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, czego nie uczynił. Nie można bowiem za udokumentowanie sytuacji majątkowej wnioskodawcy uznać enigmatycznej dopowiedzi, która w istocie w żaden sposób nie wyjaśniła kwestii podniesionych w skierowanym do wnioskodawcy wezwaniu.
Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
- – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319).
Biorąc pod uwagę fakt, iż skarżący nie przesłał na wezwanie Sądu żądanych dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową, brak było możliwości ustalenia, czy wypełnia on przesłanki art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Podkreślić należy, iż instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób które, ze względu na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny (tak na gruncie przepisów k.p.c. J. Gudowski /w:/ T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska "Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze", tom 1, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 290 i cytowane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego).
Skoro zatem jest to pomoc państwa, Sąd musi ustalić, czy ubiegający się o prawo pomocy wypełnia ustawowe przesłanki jej przyznania, co nie jest możliwe w przypadku niewykazania stanu majątkowego skarżącego.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.