Uzasadnienie
Decyzją z [...] listopada 2019 r. nr [...] Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.) – zwanej dalej "k.p.a.", utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w [...] z [...] października 2018 r. w sprawie nałożenia na przedsiębiorcę L. K., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą L. K. K. — Biuro Nieruchomości "[...]" w [...], karę pieniężną w wysokości 8 543,02 złotych z tytułu niewykonania obowiązku, o którym mowa w art. 181 ust. 3 i art. 198d ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 2204 ze zm.) – zwanej dalej "u.g.n.", tj. za to, że wykonując czynności związane z pośrednictwem w obrocie nieruchomościami przy pomocy innej osoby działającej pod jego nadzorem, nie posiadał obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone działaniem tej osoby.
Do wydania decyzji doszło w następujących okolicznościach sprawy.
W wyniku kontroli przeprowadzonej u skarżącego w maju i czerwcu 2018 r. organ pierwszej instancji ustalił, że przedsiębiorca ten nie zawarł umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone w związku z pośrednictwem w obrocie nieruchomościami, o którym mowa w art. 181 ust. 3 u.g.n. Z tego powodu, [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w [...] decyzją z [...] października 2018 r. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 8 543,02 złotych. Wysokość kary określono na poziomie dwukrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym rok, w którym stwierdzono naruszenie.
W wyniku wniesionego odwołania, decyzja ta została przez Prezesa Urzędu Konkurencji i Konsumentów, decyzją z [...] stycznia 2019 r. utrzymana w mocy.
Wojewódzki Sądu Administracyjny w Warszawie, prawomocnym wyrokiem z 4 lipca 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa 691/19, stwierdził nieważność powyższej decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznając, że D. L. Zastępca Dyrektora Departamentu Inspekcji Handlowej nie miał aktualnego (w dacie podpisania decyzji z [...] stycznia 2019 r.) upoważnienia do wydawania na podstawie ustawy o gospodarce nieruchomościami decyzji administracyjnych.
Ponownie rozpoznając sprawę Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w decyzji z [...] listopada 2019 r. przyjął, że zostały spełnione przesłanki do nałożenia kary. Organ wyjaśnił, że obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia ma charakter bezwzględny, a wykonania go nie może zastąpić zawarcie takiej umowy przez osobę współpracującą z przedsiębiorcą. Podkreślił, że nałożona kara ma minimalną, wynikającą z art. 198d u.g.n. wysokość.
Na powyższą decyzję wniesiono skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie wobec znikomości naruszenia prawa oraz zastosowania się przez skarżącego do uwag zawartych w wystąpieniu pokontrolnym, art. 15, art. 7 i art. 77 § 1 i art. 8 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz braku uwzględnienia przez organ okoliczności w postaci posiadania obowiązkowego ubezpieczenia przez pracownika skarżącego.
W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sprawując kontrolę legalności decyzji Sąd nie dopatrzył się w niej ani wad kwalifikowanych ani też uchybień przepisów prawa procesowego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź naruszeń prawa materialnego w stopniu wywierającym wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.).
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 181 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym pośrednik w obrocie nieruchomościami podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone w związku z pośrednictwem w obrocie nieruchomościami. Dodatkowo, jeżeli pośrednik w obrocie nieruchomościami wykonuje czynności przy pomocy innych osób, działających pod jego nadzorem, podlega on również ubezpieczeniu odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone działaniem tych osób. Za pośrednika w obrocie nieruchomościami należy przy tym rozumieć przedsiębiorcę prowadzącego działalność gospodarczą z zakresu pośrednictwa w obrocie nieruchomościami (art. 179a u.g.n.). Stosownie do art. 181 ust. 3a u.g.n., kopia tego dokumentu ubezpieczenia, aktualnego na dzień zawarcia umowy, stanowi załącznik do umowy pośrednictwa w obrocie nieruchomościami.
Pośrednik w obrocie nieruchomościami ma przy tym obowiązek niezwłocznego informowania strony umowy pośrednictwa w obrocie nieruchomościami o wszelkich zmianach danych zawartych w dokumencie ubezpieczenia i o zawarciu nowej umowy ubezpieczenia, przekazując kopię dokumentu ubezpieczenia.
Niezrealizowanie tych obowiązków, zgodnie z art. 198d u.g.n. jest deliktem administracyjnym zagrożonym sankcją. Kto bowiem prowadzi działalność gospodarczą z zakresu pośrednictwa w obrocie nieruchomościami bez spełnienia obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia, o którym mowa w art. 181 ust. 3 u.g.n. podlega karze pieniężnej w wysokości od dwukrotnego do pięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym rok, w którym stwierdzono naruszenie, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 20 pkt 1 lit. a ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2018 r. poz. 1270).
Z akt sprawy wynika, że skarżący nie wykonał ciążących na nim obowiązków wskazanych w art. 181 ust. 3 u.g.n. Zdaniem Sądu, organ pierwszej instancji, kontrolując w dniach 29 maja oraz 11 i 21 czerwca 2018 r. siedzibę przedsiębiorstwa prowadzonego przez skarżącego, w sposób nie budzący wątpliwości ustalił, że ten, w okresie od 1 września 2017 r. do 21 maja 2018 r., wykonując czynności związane z pośrednictwem w obrocie nieruchomościami (przy pomocy innych osób działających pod jego nadzorem), nie posiadał obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone w związku z prowadzoną w tym zakresie działalnością. Powyższe ustalenia potwierdza sam skarżący, który złożył w toku czynności kontrolnych oświadczenie, w którym wskazał, że w okresie od 1 września 2017 r. do 21 maja 2018 r., nie posiadał obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone w związku z działalnością prowadzoną w zakresie pośrednictwa. Mimo to zawierał umowy pośrednictwa w obrocie nieruchomościami.
Natomiast ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej pośrednika nieruchomości posiadał pracownik skarżącego, który zawierał w imieniu przedsiębiorcy umowy związane z pośrednictwem w obrocie nieruchomościami. Wbrew twierdzeniom skargi, okoliczności te nie należą jednak do zwalniających z obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia przez samego skarżącego. Korzystanie z pomocy pracownika stanowi zresztą w świetle art. 181 ust. 3 zdanie drugie u.g.n., samoistną podstawę powstania obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. Tym samym ziściła się przesłanka wskazana w art. 198d u.g.n., do nałożenia kary pieniężnej.
Z uwagi na to, że przepisy u.g.n. nie regulują zasad wymiaru kary, w tym zakresie, po myśli art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a. subsydiarnie stosować należy przepisy Działu IVa kodeksu postępowania administracyjnego. Zasady te unormowano w art. 189d k.p.a., który wymienia te kryteria, które należy brać pod uwagę wymierzając administracyjną karę pieniężną. W tej sprawie wysokość kary określono na poziomie dolnego ustawowego zagrożenia. W konsekwencji nie można czynić organom zarzutu niewspółmierności kary. Nie ziściły się także podstawy do odstąpienia od nałożenia kary, o których mowa w podniesionym w skardze art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Organy bowiem zasadnie podkreśliły, że waga popełnionego przez skarżącego naruszenia nie ma charakteru znikomego. Wprost przeciwnie – w okresie, którego dotyczyła kontrola zawierał on umowy pośrednictwa w obrocie nieruchomościami nie gwarantując kontrahentom naprawienia wyrządzonej szkody i stwarzając niedopuszczalne w świetle art. 181 ust. 3 u.g.n. ryzyko. To, że skarżący finalnie zawarł umowę ubezpieczenia nie uchyla wcześniej popełnionego naruszenia i narażenia stron zawieranych umów na niebezpieczeństwo finansowe.
Stan faktyczny tej sprawy został ustalony prawidłowo, nie był zresztą przez skarżącego kwestionowany. Przyznał on wręcz to, że ciążącego na nim obowiązku nie wykonał. Nie można zatem mówić o naruszeniu wskazanych w skardze przepisów postępowania, tj. art. 7 § 1, art. 8 § 1, art. 77 § 1 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wszelkie wymogi przewidziane przez ustawodawcę w przepisie art. 107 § 3 k.p.a., albowiem motywy zawierają pełne wyjaśnienie wszelkich istotnych okoliczności branych pod uwagę przy wydawaniu decyzji w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. Nie naruszono także wymienionego w skardze art. 15 k.p.a. Organ odwoławczy wywiązał się z nałożonego nań obowiązku ponownego, merytorycznego załatwienia sprawy indywidualnej.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.