Uzasadnienie
K.S. prowadzący Hotel Restaurację "C." w J. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję nr [...] sygn. [...] Ministra Infrastruktury z dnia [...] września 2004r. utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Generalnego Poczty Polskiej ustalającą, na podstawie art. 51 ust. 4 i art. 49 ust. 2 ustawy o radiofonii i telewizji, opłatę za używanie [...] niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych w wysokości [...] zł.
Decyzję Dyrektora Generalnego Poczty Polskiej z dnia [...] lipca 2004r. poprzedziła kontrola wykonania obowiązku rejestracji odbiornika radiowego – telewizyjnego w prowadzonym przez skarżącego K.S. Hotelu – Restauracji "C.". W jej toku ustalono, że skarżący nie dokonał rejestracji [...] odbiorników telewizyjnych znajdujących się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Protokół kontroli podpisany został przez dwie osoby kontrolujące oraz przez kontrolowanego K.S. i świadka kontroli – I.K. – Ś. zajmującą w firmie prowadzonej przez skarżącego stanowisko specjalisty ds. administracji i kadr.
Skarżący korzystając z pouczenia zawartego w protokole kontroli, skierował do organu wyjaśnienia dotyczące kontroli i zakwestionował sposób jej przeprowadzenia. Osoby kontrolujące nie okazały żadnego upoważnienia do działań kontrolnych, a całą kontrolę przeprowadziły siedząc przy stoliku w restauracji, bez obecności skarżącego, który wbrew temu co twierdzi protokół, nie uruchamiał żadnych telewizorów ponieważ znajdowały się one w punkcie naprawy. Skarżący wskazał czterech świadków i zażądał ich przesłuchania dla wyjaśnienia jak naprawdę przeprowadzona została kontrola. Do wyjaśnienia dołączył potwierdzenie przyjęcia do naprawy [...] sztuk odbiorników telewizyjnych z dnia [...] czerwca 2004r. i [...] rachunki kolejno z dnia [...] czerwca 2004, [...] czerwca 2004r. i [...] czerwca 2004r. za naprawę tych odbiorników. W piśmie dodatkowym z dnia [...] lipca 2004r. skarżący K.S. wyjaśnił, że podpisał protokół ale potwierdził w ten sposób jedynie obecność osób kontrolujących, co nie oznacza że faktyczna kontrola miała miejsce; poza rozmową z personelem hotelowym nie dokonano żadnych innych ustaleń, nie rozmawiano ze skarżącym i nie włączano żadnych odbiorników telewizyjnych.
W uzasadnieniu decyzji I instancji organ podał, iż dokumenty przedstawione przez skarżącego po przeprowadzonej kontroli nie zostały uwzględnione przy wydaniu decyzji.
K.S. w złożonym odwołaniu od decyzji Dyrektora Generalnego Poczty Polskiej wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania. Decyzję uznał za wydaną z rażącym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, na podstawie fałszywych zapisów w protokole kontroli i z naruszeniem praw skarżącego jako strony postępowania. Pominięto całkowicie wnioski skierowane przez skarżącego do organu I instancji w jego pismach z dnia [...] i [...] lipca 2004r. oraz wyjaśnienie dlaczego i w jakim charakterze podpisał protokół kontroli. Zarzucił, że postępowanie kontrolne przeprowadzone zostało wadliwie, wbrew wszelkim zasadom obowiązującym przy takich czynnościach, a zapisy w protokole dokonane przez osoby kontrolujące były nieprawdziwe.
Skarżący nie upoważniał nikogo z personelu do reprezentowania go i udzielania informacji o hotelu, a więc tylko on jako strona postępowania był do tego upoważniony, tymczasem kontrolujący nie zabezpieczyli jego udziału w dokonywanych przez siebie czynnościach. Do odwołania skarżący dołączył [...] oświadczenia pracowników hotelu w tym m.in. oświadczenie obecnej przy kontroli I.K.-Ś. potwierdzające, iż osoby przeprowadzające kontrolę dokonały jej siedząc przy stoliku restauracyjnym i rozmawiając z nią na temat liczby znajdujących się w hotelu odbiorników radiowych i telewizyjnych. Prosiły o podpis właściciela na protokole wyłącznie dla potwierdzenia ich obecności w hotelu.
W złożonym dyrektorowi Rejonowego Urzędu Poczty wyjaśnieniu z dnia [...] sierpnia 2004r., kontroler B.R. potwierdziła, iż kontrola w Hotelu – Restauracji "C." dokonała się w drodze pozyskania ustnych informacji udzielonych przez właściciela hotelu pana K.S.. Nie dokonano stwierdzenia fizycznej obecności odbiorników telewizyjnych w pokojach hotelowych jednak, jak twierdzi składająca wyjaśnienia, ustawa o radiofonii i telewizji nie nakłada szczególnych wymagań co do trybu przeprowadzania kontroli, nie wyłącza więc możliwości stwierdzenia użytkowania odbiorników poprzez ustne oświadczenie kontrolowanego. Zapis w protokole stwierdzający zdolność odbiorników do natychmiastowego odbioru programu oparty był na ustnym oświadczeniu skarżącego. Kontrola przeprowadzona była w obecności właściciela K.S. i jego pracownicy I.K. – Ś. przy stoliku w restauracji, gdyż skarżący takie właśnie miejsce kontrolującym wskazał.
Decyzją z dnia [...] września 2004r. Minister Infrastruktury utrzymał w mocy decyzję, od której skarżący wniósł odwołanie. Uznał, że zawarte w protokole kontroli zapisy, wyjaśnienia kontrolera odnoszące się do zarzutów skarżącego oraz brak spójności danych zawartych w załączonych dokumentach – rachunkach z napraw z oświadczeniem obecnej przy kontroli I.K.-Ś. pozwalają na stwierdzenie, że "wyniki kontroli dają podstawy do oparcia się na domniemaniu zawartym w art. 48 ust. 2 w/w ustawy" - ustawy o radiofonii i telewizji. Rejestracji należy dokonać po wyposażeniu obiektu w odbiorniki, a fakt ich późniejszego uszkodzenia i oddania do naprawy nie mogą być wytłumaczeniem niedopełnienia obowiązku rejestracji.
W złożonej od rozstrzygnięcia Ministra Infrastruktury skardze, K.S. domagał się uchylenia decyzji, zarzucając że oparta została na nieprawdziwych, "urojonych" wynikach kontroli, a wszystkie podnoszone przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego argumenty nie zostały przez organ zauważone. Protokół, którego skarżący nie czytał został mu podsunięty do podpisu dla, jak to oświadczyły kontrolujące osoby, potwierdzenia ich obecności w obiekcie. Zawarte w protokole stwierdzenia o fizycznym sprawdzeniu odbiorników są nieprawdziwe, co potwierdziły cztery osoby spośród personelu hotelu obecne w pracy w dniu kontroli.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Dokonując, zgodnie z art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz z art. art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia pod względem jego zgodności z prawem, należy stwierdzić, że narusza ono przepisy postępowania w sposób mogący mieć wpływ na treść decyzji.
Zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2001r. Nr 101, poz. 1114 ze zmianami) za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe, a jak stanowi art. 49 ust. 1 tej ustawy, dla celów pobierania tych opłat, odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają zarejestrowaniu w jednostkach nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw łączności. W przypadku stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego pobiera się opłatę w wysokości stanowiącej trzydziestokrotność miesięcznej opłaty abonamentowej obowiązującej w dniu stwierdzenia używania niezarejestrowanego odbiornika – art. 49 ust. 2 ustawy o r. i t.
Ewentualne stwierdzenie naruszenia wykonania obowiązku rejestracji odbiorników może dokonać się w wyniku kontroli przeprowadzonej na podstawie art. 51 ust. 1 oraz przepisów rozporządzenia Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993r. w sprawie kontroli wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. Nr 70, poz. 339 ze zmianą) przez upoważnionych pracowników rejonowych urzędów Poczty Polskiej na obszarze działania ustalonym zgodnie z regulaminem organizacyjnym Poczty Polskiej. Przepisy cyt. rozporządzenia nie normują trybu przeprowadzania kontroli, ograniczając się do ustalenia podmiotu uprawnionego do realizowania kontroli i ustanowienia obowiązku posiadania przez osoby kontrolujące upoważnień, wystawionych na druku według wzoru podanego w załączniku do tego rozporządzenia. Jak stanowi art. 51 ust. 3 ustawy o r. i t. do wykonywania kontroli stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Ustawa wprowadza w art. 48 ust. 2 domniemanie, że osoba która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny używa tego odbiornika, jeżeli znajduje się on w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Oznacza to, że osoby kontrolujące wykonanie obowiązku rejestracji odbiorników, o których stanowi art. 4 pkt 8 ustawy, obowiązane są ustalić, czy odbiorniki te znajdują się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Ustalenie to może dokonać się w drodze bezpośredniego sprawdzenia tej okoliczności lub ewentualnie w drodze oświadczenia osoby, na której ciąży obowiązek zarejestrowania odbiorników. Zarówno jeden, jak też drugi sposób ustalenia gotowości odbiorników do odbioru programu są dopuszczalne, jednak informacja o tym fakcie musi znaleźć się w protokole kontroli podpisanym przez kontrolujących i przez kontrolowanego – stronę postępowania kontrolnego ewentualnie przez osobę przez niego upoważnioną.
W rozpatrywanej sprawie postępowanie kontrolne przeprowadzone zostało nieprawidłowo. Podstawowy dla nałożenia opłaty za stwierdzenie używania niezarejestrowanych [...] odbiorników telewizyjnych jest protokół kontroli z dnia [...] czerwca 2004r. Stwierdza on, że właściciel obiektu K.S. uruchomił odbiornik, który znajduje się w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu. Tak więc, z treści protokołu, należy wnosić ze osoby kontrolujące naocznie ustaliły sprawność [...] odbiornika telewizyjnego, który został uruchomiony przez skarżącego. Tymczasem, w wyniku złożonego przez skarżącego odwołania i sprzeciwu co do sposobu wykonania kontroli, przeprowadzająca kontrolę B.R. w piśmie z dnia [...] sierpnia 2004r. kierowanym do dyrektora rejonowego Urzędu Poczty w R., przyznaje że zapis w protokole o gotowości odbiornika telewizyjnego do odbioru programu oparty został na ustnym oświadczeniu skarżącego, a stało się tak ponieważ "formularz protokołu nie przewiduje takiego sposobu uzyskania informacji." Mając na uwadze, iż złożone oświadczenie kontrolującej potwierdza podnoszone przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego istotne dla wyniku sprawy okoliczności, a dodać należy że zaprzecza on jakoby był obecny podczas kontroli i udzielał kontrolującym informacji, należy stwierdzić, że ustalenia protokołu są niewiarygodne, a nadto nie odnoszą się w zakresie ustalenia gotowości do odbioru, do wszystkich [...] niezarejestrowanych odbiorników, a jedynie do [...].
Niedostatki przygotowanego formularza kontroli nie zwalniają osób przeprowadzających kontrolę z obowiązku realizowania swoich czynności w sposób rzetelny i odpowiadający faktom. W konkretnej sprawie nie było przeszkód, aby dokonać omówienia (np. na stronie 1a protokołu) w jaki sposób ustalono sprawność [...] niezarejestrowanych odbiorników, których dotyczyła decyzja. Takiego działania w rozpatrywanej sprawie zabrakło, a organ odwoławczy nie wziął pod uwagę istotnych braków protokołu i rozbieżności jego ustaleń z faktami podanymi przez skarżącego, a potwierdzonymi przez kontrolującą.
Dodatkowo należy stwierdzić, że w treści protokołu należy również uwzględnić z nazwiska i imienia wszystkie osoby przeprowadzające kontrolę, a także fakt okazania kontrolowanemu wymaganych powołanymi już wyżej przepisami upoważnień dla tych osób.
Zaznaczenia wymaga, iż złożenie przez kontrolowanego podpisu pod sporządzonym protokołem oznaczać może jedynie zapoznanie się z nim i w razie braku zastrzeżeń co do treści dokumentu – akceptację jego ustaleń. Pozbawione jest podstaw twierdzenie skarżącego, że złożony przez niego podpis służyć miał wyłącznie potwierdzeniu obecności kontrolujących osób w obiekcie, ponieważ nie temu celowi służy protokół kontroli, który ma za zadanie dokumentować ustalone w trakcie kontroli fakty i zdarzenia. Jednakże wobec udokumentowanych braków i sprzeczności ustaleń protokołu ze stanem faktycznym, decyzja zaskarżona oraz poprzedzająca ją nie mogły się ostać.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c) p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O niewykonalności decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.