Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2010 r. Minister Sprawiedliwości (dalej jako Minister) utrzymał w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z siedzibą w [...] (dalej jako Komisja) z [...] września 2010 r., którą ustalono wynik egzaminu wstępnego na aplikację notarialną.
Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu [...] września 2010 r. J. S. (dalej jako skarżący) przystąpił do egzaminu wstępnego na aplikację notarialną. Komisja stwierdziła, że otrzymał on z tego egzaminu 57 punktów, a więc zgodnie z art. 71j § 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008 r., nr 189, poz. 1158 ze zm.), dalej jako p.n. uzyskał wynik negatywny.
Od powyższej uchwały skarżący złożył odwołanie, w którym wniósł o ponowne przeprowadzenie egzaminu w stosunku do jego osoby. Podał, że z uwagi na jego stan zdrowia (pierwsza grupa inwalidzka z tytułu utraty wzroku) egzamin wstępny powinien dla niego zostać zorganizowany tak, aby stworzone były optymalne i odpowiednie warunki do jego odbycia. Nadto wnoszący odwołanie wskazał, że już w trakcie trwania egzaminu wnioskował do Komisji o przedłużenie czasu na rozwiązanie testu. Zdaniem skarżącego obecne przepisy regulujące kwestię naboru na aplikacje prawnicze są zaporowe dla osób niepełnosprawnych, którzy z racji swych ograniczeń zdrowotnych, nigdy nie będą w stanie podołać ograniczeniom czasowym tych egzaminów.
Minister, działając w oparciu o przepisy art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 71k § 3 p.n. utrzymał w mocy uchwałę Komisji. Podał, że ponownie przeanalizował pytania testowe i wszystkie - prócz pytania nr 113, zostały sformułowane prawidłowo. Wobec tego organ odwoławczy stwierdził, że skarżący z egzaminu wstępnego otrzymał 58, a nie 57 punktów, jednakże to nie spowodowało zmiany faktu, że uzyskał on z egzaminu negatywny wynik. Minister wskazał, że art. 71j § 3 p.n. w sposób jednoznaczny stanowi, że pozytywny wynik z egzaminu wstępnego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 100 punktów.
W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o jej zmianę lub uchylenie oraz o ponowne przeprowadzenie egzaminu wstępnego w stosunku do jego osoby. W uzasadnieniu skargi skarżący podtrzymał argumentację zaprezentowaną w odwołaniu i raz jeszcze podkreślił, że obecne przepisy regulujące kwestię naboru na aplikacje prawnicze są zaporowe dla osób niepełnosprawnych, a to powoduje, że są oni wykluczani ze społeczeństwa, co jest niesprawiedliwe.
W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o oddalenie skargi. Powołując się na przepisy ustawy Prawo o notariacie wskazał, że w sprawie nie było możliwości uchylenia uchwały Komisji w sytuacji, gdy skarżący z testu otrzymał 58 punktów, a wymagane minimum dla uzyskania pozytywnego wyniku z egzaminu, to 100 punktów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje.
Legalność rozstrzygnięć administracyjnych wymaga ich zgodności nie tylko z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron, lecz także z przepisami postępowania administracyjnego, regulującymi postępowanie przed organami administracji publicznej.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Sprawiedliwości, która utrzymała w mocy uchwałę Komisji w sprawie ustalenia negatywnego wyniku skarżącego z egzaminu wstępnego na aplikację notarialną.
Sąd dokonując oceny zasadności wniesionej przez skarżącego skargi, doszedł do przekonania, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw.
Na wstępie należy stwierdzić, że skarżący na żadnym etapie postępowania nie kwestionował ustaleń - zarówno Komisji, jak i Ministra, co do ilości uzyskanych przez niego punktów z testu. Przypomnijmy, że Komisja ustaliła, że uzyskał on 57 punktów, a Minister - uznając pytanie nr 113 za nieodpowiadające prawu, stwierdził, że skarżący otrzymał 58 punktów.
Wnoszący skargę zarzucał natomiast, że jako osoba niepełnosprawna nie był w stanie w czasie przewidzianym na rozwiązanie testu odpowiedzieć na wszystkie 150 pytań. Uznał, że przepisy regulujące kwestię naboru na aplikacje prawnicze są zaporowe dla osób niepełnosprawnych i w związku z tym – w jego ocenie, egzamin dla niego powinien zostać zorganizowany raz jeszcze, w taki sposób, aby zostały stworzone optymalne i odpowiednie warunki do jego odbycia.
Zgodnie z art. 71b § 5 p.n. egzamin wstępny na aplikację notarialną przeprowadza się raz w roku w terminie wyznaczonym przez Ministra Sprawiedliwości. § 6 tego przepisu przewiduje możliwość wyznaczenia dodatkowego terminu przeprowadzenia egzaminu wstępnego, ale tylko w jednym przypadku, mianowicie wówczas, gdy zaistnieją przeszkody uniemożliwiające Komisji przeprowadzenie takiego egzaminu.
Wobec tego Sąd stwierdza, że egzamin wstępny na aplikację notarialną może być przeprowadzony tylko raz w roku, i to w terminie wyznaczonym przez Ministra Sprawiedliwości, w żadnym razie takiego terminu nie wyznacza Komisja. Zatem skoro w niniejszej sprawie egzamin się odbył, i jego termin został wcześniej wyznaczony przez Ministra, to nie było możliwości wyznaczenia terminu dodatkowego, jak wnioskował o to skarżący. Fakt niepełnosprawności skarżącego z pewnością nie mógł być uznany za przesłankę warunkującą wyznaczenie dodatkowego terminu, o której mowa w art. 71b § 6 p.n. Przepis ten dotyczy bowiem ewentualnych przeszkód po stronie Komisji w przeprowadzeniu egzaminu, a nie przeszkód zdającego w odbyciu egzaminu.
Odnosząc się zaś do kwestii czasu trwania egzaminu wstępnego, Sąd odwołuje się do Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 czerwca 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej oraz przeprowadzenia egzaminu wstępnego i notarialnego (Dz. U. z 2009 r., nr 84, poz. 708), dalej jako Rozporządzenie. Akt ten określa m.in. szczegółowy tryb i sposób przeprowadzenia egzaminu wstępnego, w tym czas trwania tego egzaminu (§ 1 pkt 4 lit. b Rozporządzenia). W rozdziale 4 Rozporządzenia, w § 11 ust. 1 czas trwania egzaminu wstępnego został oznaczony na 150 minut (tj. po minucie na każde ze 150 pytań testowych). Czas ten - zgodne z tym przepisem, liczony jest od wskazanego przez przewodniczącego komisji lub jego zastępcę momentu przystąpienia do rozwiązywania zestawu pytań testowych.
Jak wynika z protokołu Komisji - sporządzonego w dniu [...] września 2010 r. z przebiegu egzaminu wstępnego na aplikację notarialną, Przewodnicząca Komisji o godzinie 11.15 ogłosiła rozpoczęcie egzaminu. Zatem od tego momentu każdy ze zdających miał 150 minut na rozwiązanie 150 pytań testowych. Czas upływał o godzinie 13.45. W tym miejscu należy podnieść, że o czasie egzaminu zdający zostali również poinformowani na pierwszej stronie testu, w pkt 9 pouczenia.
Wobec tego Sąd stwierdził, że skoro to przepis prawa przewiduje czas, jaki ma trwać egzamin wstępny, to w żadnym przypadku, także w sytuacji skarżącego - niewątpliwie trudnej, Przewodnicząca Komisji nie mogła przedłużyć tego czasu.
Sąd badając niniejszą sprawę stwierdził, że Minister Sprawiedliwości prawidłowo, w sposób wszechstronny zbadał test skarżącego oraz przebieg egzaminu wstępnego na aplikację notarialną. W ramach swoich uprawnień i obowiązków, jako organ odwoławczy, zobowiązany był do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy, co uczynił. Uznawszy, że pytanie nr 113 nie odpowiadało prawu – dwie odpowiedzi mogły być uznane za prawidłowe, doliczył skarżącemu dodatkowy punkt z testu i oznaczył nowy wynik na poziomie 58 punktów. Fakt ten nie zmienił jednak sytuacji skarżącego - na co słusznie wskazał Minister, który jako zdający musiałby uzyskać co najmniej 100 punktów, na możliwych 150, aby uzyskać wynik pozytywny z egzaminu. Minister odniósł się także do argumentacji skarżącego i podał, że powołanie się na trudną sytuację zdrowotną w żaden sposób nie mogło wpłynąć na ostateczny wynik sprawy.
Reasumując, Sąd wskazuje, że zaskarżona decyzja Ministra nie jest decyzją uznaniową. Organ zobowiązany był jedynie do zsumowania punktów uzyskanych przez skarżącego i w sytuacji stwierdzenia, że nie uzyskał on ustawowego minimum 100 punktów, musiał utrzymać w mocy uchwałę Komisji, o negatywnym wyniku z egzaminu wstępnego. Sąd nie dopatrzył się w kontrolowanym postępowaniu naruszeń prawa, które mogły mieć jakikolwiek istotny w pływ na wynik sprawy.
Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.