Uzasadnienie
W załączonym do skargi kasacyjnej wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF, którego braki formalne uzupełniono w dniu [...] maja 2014 r.) skarżąca M. C. (reprezentowana przez adwokata K. C.) zażądała zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że z chwilą podjęcia decyzji o ubieganie się na stanowisko komornika sądowego i złożenia wniosku "zaprzestała nawiązywania współpracy z nowymi stałymi klientami, co skutkuje brakiem źródła dochodu od dłuższego czasu z uwagi na przedłużające się postępowanie". Wobec powyższego skarżąca nie jest w stanie ponieść opłaty od skargi kasacyjnej, gdyż stanowiłoby to dla niej znaczne obciążenie skutkujące uszczerbkiem dla jej utrzymania koniecznego.
Z informacji zamieszczonych w formularzu wniosku wynika, iż skarżąca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Skarżąca oświadczyła też, że prowadzi działalność gospodarczą, ale nie uzyskuje z tego tytułu dochodów. Jako składniki majątku wymieniła następujące nieruchomości: lokal mieszkalny o powierzchni 84,46 m kw położony w L., lokal mieszkalny o powierzchni 33,80 m kw położony w W. (obciążony hipoteką), nieruchomość rolna o powierzchni ok. 2 ha położona w S. oraz nieruchomość o powierzchni 1.010 m kw położona w B. Dodała, iż wszystkie te nieruchomości ok. roku temu wystawiła na sprzedaż.
Pismem Sądu z [...] czerwca 2014 (w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego) pełnomocnik skarżącej został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie w terminie 14 dni:
- a) zeznania podatkowego skarżącej za rok 2013, ewentualnie zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie,
- b) dokumentów wskazujących wysokość dochodów uzyskanych przez skarżącą w roku bieżącym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (w zależności od formy opodatkowania np. ostatni PIT-5, kopie księgi przychodów i rozchodów, ewidencji przychodów),
- c) wyjaśnienia, jak skarżąca pokrywa koszty eksploatacyjne posiadanych nieruchomości mieszkaniowych, wskazanych w rubryce 7 urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy; a w przypadku wynajmu przedmiotowych nieruchomości nadesłania kopii umów najmu,
- d) wyciągów z posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (a w przypadku braku rachunków bankowych zobowiązano skarżącą do złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie).
W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącej nadesłał:
- 1) zeznanie podatkowe PIT-37 skarżącej, z którego wynika, że w roku 2013 osiągnęła łączny dochód w kwocie 12.018,57 zł z tytułu stosunku pracy, działalności wykonywanej osobiście oraz innych źródeł (przy przychodzie w wysokości 13.030,12 zł i kosztach uzyskania przychodów w kwocie 1.011,55 zł),
- 2) zeznanie podatkowe PIT-36L skarżącej, z którego wynika, że w roku 2013 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej poniosła stratę w wysokości 34.002,83 zł (przy przychodzie w wysokości 32.807,12 zł i kosztach uzyskania przychodów w kwocie 66.809,95 zł),
- 3) urzędowe poświadczenia odbioru dokumentów, o których mowa w pkt 1 i pkt 2, przesłanych drogą elektroniczną, 4|) oświadczenie skarżącej (bez daty), w którym wskazała, iż "od listopada ubiegłego roku nie ma jej w Polsce", a koszty eksploatacyjne ponoszą jej rodzice.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy.
Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.).
Natomiast stosownie do treści art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, a mianowicie strona skarżąca (reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika) została wezwana do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, przy czym jej odpowiedź jest niepełna. Strona skarżąca nie przedłożyła bowiem wyciągów z rachunków bankowych.
Jednocześnie z akt sądowych sprawy wynika, że skarżąca dysponuje (co najmniej jednym) rachunkiem bankowym, z którego przelała na konto Sądu kwotę 200 zł tytułem wpisu sądowego od skargi (dowód wpłaty – karta [...] akt). Nie jest zatem wiadome na etapie rozpoznawania wniosku, jakie operacje były wykonywane na tym rachunku oraz jaka była na nim wysokość salda w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tym miejscu podkreślić należy, iż to sprawą skarżącej jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, a Sąd (referendarz sądowy) nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych strony skarżącej nie są znane. Niedopełnienie obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz dokumentów uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2009 r., sygn. akt l OZ 895/09, LEX nr 612997). Skoro strona skarżąca nie przesłała na wezwanie Sądu żądanych dokumentów, to nie można ustalić, czy wypełnia ona przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Na marginesie zauważyć wypada, że - jak wynika z informacji zawartych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy - skarżąca dysponuje znacznym majątkiem w postaci kilku nieruchomości, który od roku zamierza spieniężyć (nie wyjaśniła jednak precyzyjnie, dlaczego dotychczas nie sprzedała żadnej z tych nieruchomości), jak również sama (dobrowolnie) pozbawiła się możliwości zarobkowych, zaprzestając współpracy z klientami.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało postanowić jak w sentencji.