Uzasadnienie
Skarżący, P. M., złożył w dniu 2 stycznia 2008 r. na urzędowym formularzu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. We wniosku podniósł, iż prowadzona przez niego działalność gospodarcza nie przynosi faktycznie żadnych dochodów a ciążące na nim zobowiązania sięgają kwoty ok. 300 tysięcy złotych. Zaznaczył przy tym, iż nie dysponuje żadnymi składnikami majątkowymi, które mógłby spieniężyć celem uiszczenia wpisu sądowego. Z danych wskazanych w rubryce 6 Formularza wynika, iż skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z rodzicami, [...] przy czym matka skarżącego uzyskuje dochód z tytułu emerytury w kwocie 597 zł. A ojciec pracując w wymiarze połowy etatu otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 430 zł. miesięcznie.
Sam skarżący oszacował swój miesięczny dochód brutto na kwotę 2 931 zł. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia złożonego wniosku w terminie 14 dni poprzez nadesłanie:
- a) odpisu zeznania podatkowego skarżącego za rok 2006 (PIT-36 lub PIT–36 L), ewentualnie dokumentu potwierdzającego wysokość dochodów uzyskanych przez niego w tym okresie (np. zaświadczenie właściwego urzędu skarbowego),
- b) dokumentów potwierdzających wysokość dochodów uzyskanych przez skarżącego w roku 2007,
- c) ostatniego przekazu pocztowego świadczenia emerytalnego matki skarżącego, ewentualnie ostatniej decyzji określającej wysokość uzyskiwanego świadczenia emerytalnego,
- d) zaświadczenia pracodawcy ojca skarżącego o wysokości miesięcznego wynagrodzenia za pracę (średnia z ostatnich 3 miesięcy),
- e) wskazania łącznej wartości składników majątkowych zawartych w rubryce 11 formularza, tj. 5 ciągników wraz z naczepami,
- f) dokumentów potwierdzających podane w rubrykach 5 i 11 formularza informacje o udzielonych skarżącemu kredytach (np. kopie umów o udzieleniu kredytu oraz kopie harmonogramów spłaty tych kredytów),
- g) wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- h) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania oraz innych obciążeń (np. opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę).
Z dokumentów nadesłanych przez skarżącego w odpowiedzi na powyższe wezwanie wynikało, iż z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał w roku 2006 przychód na poziomie 2 142 857 zł., co przy kosztach uzyskania w kwocie 2 039 652 zł. przyniosło dochód w wysokości 103 204 zł. Jak wskazują natomiast informacje podane w deklaracji PIT – 5L, przychód z działalności gospodarczej w roku 2007 do miesiąca listopada wyniósł 1 739 078 zł., co przy kosztach jego uzyskania na poziomie 1 706 831 zł przyniosło dochód w kwocie 32 247 zł. [...]
W dniu 4 marca 2008 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy - wydał postanowienie, na podstawie którego odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów. W uzasadnieniu postanowienia powołując się na przepisy art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z późn, zm.) wskazano, iż postępowanie sądowoadministracyjne jest następstwem działalności gospodarczej prowadzonej przez stronę skarżącą. Istotne przy tym jest, iż skarżący uzyskuje z działalności gospodarczej na przestrzeni ostatnich dwóch lat dochód.
Ponadto przedłożone przez skarżącego wyciągi bankowe potwierdzają zarówno dokonywanie na rachunek skarżącego przelewów przez jego kontrahentów w kwotach sięgających kilku tysięcy złotych, jak też opłacanie przez samego skarżącego bieżących opłat i faktur.
W dniu 20 marca 2008 r. skarżący P. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw od powyższego postanowienia referendarza sądowego odmawiającego przyznania mu prawa pomocy. W złożonym sprzeciwie skarżący podniósł, iż nie zgadza się z argumentacją, że w związku z faktem regulowania przez niego bieżących opłat i faktur VAT i okolicznością, iż na jednym z rachunków bieżących skarżącego kilkakrotnie występowało saldo dodatnie nie spełnia przesłanek do otrzymania prawa pomocy. Podkreślił ponadto, iż ciąży na nim obowiązek spłaty kilku kredytów i wszystkie bieżące środki rozdysponowuje na bieżąco.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. od postanowień wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cyt.
ustawy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw.
Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie.
Rozpatrując przedmiotowy sprzeciw Sąd miał na względzie treść przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w myśl którego przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Instytucja zwolnienia od kosztów stanowi w istocie pomoc państwa dla osób które, ze względu na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny.
Dokonując oceny, czy skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania należy mieć na uwadze nie tylko wysokość aktualnych dochodów, ale również posiadany przez niego majątek oraz jego możliwości zarobkowe.
Stwierdzić należy, iż toczące się w niniejszej sprawie postępowanie sądowoadministracyjne jest następstwem działalności gospodarczej prowadzonej przez stronę skarżącą. Istotne przy tym jest, iż powyższa działalność nie przynosi znacznych dochodów skarżącemu, a jej prowadzenie wiąże się z dużymi kosztami. Podkreślić należy ponadto znaczne zobowiązania skarżącego z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych.
Przedłożona przez skarżącego przy złożonym sprzeciwie deklaracja podatkowa za miesiąc styczeń 2008 r. potwierdziła powyższą sytuację majątkową biorąc pod uwagę, iż przy przychodzie 131.017,72 zł skarżący wygenerował dochód w kwocie 1.386,29 zł.
Zgromadzone w aktach sprawy wyciągi bankowe potwierdzają opłacanie przez samego skarżącego bieżących opłat i faktur związanych z prowadzoną działalnością.
Zdaniem Sądu wykazane przez skarżącego okoliczności świadczą o jego sytuacji majątkowej w stopniu uzasadniającym przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Należy bowiem zwrócić uwagę na fakt, iż w myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, o ile ta osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania.
Skarżący w niniejszej sprawie pomimo, że prowadzi działalność gospodarczą uzyskując z tego tytułu nieznaczny dochód w ocenie Sądu wykazał w oparciu o przedstawione dokumenty, że nie jest w stanie wygospodarować wolnych środków finansowych, które mógłby przeznaczyć na pokrycie kosztów postępowania sądowego.
W związku z powyższym, w myśl art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 259 § 1 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzeczono jak w sentencji.