Uzasadnienie
W dniu 15 kwietnia 2002 r. (data stempla pocztowego) K. M. złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, z treści której wynika, że kwestionuje decyzję Generalnego Dyrektora Dróg Publicznych z dnia [...] marca 2002 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję tego organu z dnia [...] lutego 2002 r. nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty opłaty drogowej w wysokości 3.511,20 zł nałożonej na wyżej wymienionego za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.
W związku z faktem, iż wysłane do skarżącego w dniu 5 września 2003 r. zawiadomienie o terminie rozprawy wróciło z adnotacją poczty adresat zmarł, Sąd zwrócił się do Urzędu Stanu Cywilnego w L. o potwierdzenie tej okoliczności poprzez nadesłanie skróconego aktu zgonu K. M. Z przedmiotowego dokumentu, nadesłanego do akt sprawy 9 października 2003 r. (data stempla pocztowego), wynika, że skarżący zmarł [...] maja 2002 r. Wobec powyższego postanowieniem z dnia 31 października 2003 roku Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 59 oraz na podstawie art. 53 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie.
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy wojewódzkie administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (zwanej dalej p.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 124 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., w razie śmierci strony Sąd zawiesza postępowanie z urzędu, chyba że przedmiot postępowania odnosi się do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego. W takim przypadku śmierć strony powinna skutkować umorzeniem postępowania ze względu na jego bezprzedmiotowość (art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Przedmiotem niniejszej sprawy jest rozłożenie należności pieniężnej w wysokości 3.511,20 zł (stanowiącej opłatę drogową za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia) na sześć rat w wysokości 585,20 zł każda, płatnych do dwudziestego dnia każdego miesiąca począwszy od miesiąca marca 2002 r. Przedmiotową należność rozłożył na raty Generalny Dyrektor Dróg Publicznych decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2002 r., działając na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 155, poz. 1014 ze zm.), art. 40 a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838 ze zm.), § 4 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 6, poz.
54) oraz art. 104 § 1 kpa. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Generalnego Dyrektora Dróg Publicznych nr [...] wydaną w dniu [...] marca 2002 r., po rozpoznaniu wniosku K. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Mając na uwadze fakt śmierci skarżącego po wniesieniu skargi (w dniu [...] maja 2002 r.) podkreślić należy, że dziedziczeniu podlegają prawa i obowiązki wynikające ze stosunków cywilnoprawnych, które nie są ściśle związane z osobą zmarłego. Natomiast w skład spadku nie wchodzą prawa i obowiązki wynikające z innych stosunków prawnych - administracyjnoprawnych, finansowoprawnych czy karnoprawnych (zob. Elżbieta Skowrońska – Bocian - Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga czwarta. Spadki Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis Warszawa 2006, s. 10). W świetle powyższego należy zwrócić uwagę, że obciążenie skarżącego opłatą drogową (rozłożoną następnie na raty spłat) wynikało z władczego, jednostronnego rozstrzygnięcia organu administracji publicznej, a mianowicie decyzji Generalnego Dyrektora Dróg Publicznych nr [...] z dnia [...] czerwca 2001 r. (utrzymanej w mocy decyzją tego organu nr [...] z dnia [...] grudnia 2001 r.), wydanej na podstawie przepisu art. 13 ust. 2a ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 71, poz. 838) oraz § 9 – 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 czerwca 2000 r. w sprawie opłat drogowych (Dz. U. Nr 51, poz. 607) w zw. z § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 1 kwietnia 1999 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. Nr 44, poz. 432).
Mamy tu więc do czynienia ze stosunkiem administracyjnoprawnym, którego jednym z podmiotów jest organ administracji publicznej jednostronnie rozstrzygający o obowiązku drugiej strony tego stosunku, którą to jest skarżący.
Konkludując, opłaty drogowe za przejazdy po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych (jak również przewidziane w w/w ustawie o drogach publicznych kary pieniężne) są należnościami administracyjnoprawnymi (publicznoprawnymi) podlegającymi egzekucji administracyjnej. Nie sposób przypisać im charakteru cywilnoprawnego (prawa prywatnego), gdyż nie wynikają one ze zgodnego oświadczenia woli stron ani też nie stanowią kary konwencjonalnej, która stosownie do treści art. 483 § 1 kc musiałaby być zastrzeżona w umowie. Powyższe stanowisko reprezentuje zarówno doktryna, jak i judykatura (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 1992 r., sygn. akt III CZP 70/92 oraz glosa aprobująca do tej uchwały Z. Leońskiego, OSP 1993/3/56, a także uchwała Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 1991 r., sygn. akt III AZP 1/91, OSNC 1992/1/6; por. także na gruncie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 ze zm.: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 sierpnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 613/05, ZNSA 2006/1/122).
Zatem skoro raty spłat opłaty drogowej jako należności administracyjnoprawne nie podlegają dziedziczeniu, to nie jest możliwe prowadzenie niniejszego postępowania z udziałem spadkobierców skarżącego. W tej sytuacji postępowanie sądowoadministracyjne należy umorzyć jako bezprzedmiotowe. Jednakże uwzględniając okoliczność, iż - mimo braku podstaw do zawieszenia postępowania – postępowanie w niniejszej sprawie zostało zawieszone, Sąd postanowieniem z dnia 24 listopada 2006 r. podjął z urzędu postępowanie w oparciu o przepis art. 128 § 1 p.p.s.a. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 marca 1977 r., sygn. akt I CZ 20/77, OSNC 1977/12/138).
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.