Uzasadnienie
Zaskarżoną uchwałą z [...] sierpnia 2012 r. Krajowa Rada Notarialna stwierdziła uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na uchwałę Rady Izby Notarialnej w W. z [...] lipca 2012 r., którą odmówiono J. N. (skarżącej w niniejszej sprawie) wydania zaświadczenia o żądanej treści. Podstawą wydania zaskarżonej uchwały były art. 72 § 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz. U. z 2008 r., Nr 189, poz. 1158 ze zm.), dalej p.n. oraz art. 219, art. 127 § 2, 141 § 2 i art. 134 w związku z art. 144 k.p.a.
Powyższa uchwała została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Skarżąca wystąpiła do Rady lzby Notarialnej w W. z wnioskiem o wydanie jej zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej wskazując jako podstawę prawną wniosku art. 72 § 2 p.n.
Rada Izby Notarialnej w W. po rozpoznaniu wniosku odmówiła skarżącej wydania zaświadczenia. Jak wynika ze znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy dokumentów (adnotacja na uchwale) skarżąca uchwałę odmowną odebrała osobiście [...] lipca 2012 r.
Dnia [...] lipca 2012 r. (data z prezentaty) do Izby wpłynęło zażalenie skarżącej od ww. uchwały.
Ww. uchwała z dnia [...] sierpnia 2012 r. Krajowa Rada Notarialna stwierdziła, że zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 57 § 1 k.p.a. bowiem złożono je w tym samym dniu, w którym doręczono zaskarżoną uchwałę. Organ wskazał, że termin do złożenia zażalenia winien być liczony od dnia następnego po dniu zdarzenia, tj. po dniu doręczenia skarżącej uchwały Izby. Skoro skarżąca złożyła zażalenie w tym samym dniu co doręczono jej uchwałę, to uczyniła to z uchybieniem terminu.
W skardze na powyższą uchwałę skarżąca wniosła o jej uchylenie jako rażąco naruszającej prawo. Zaskarżonej uchwale zarzuciła naruszenie przepisów art. 141 § 2 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a., w związku z art. 134 k.p.a., art. 63 k.p.a. i art. 57 § 1 k.p.a. skutkujące bezpodstawnym nierozpoznaniem zażalenia, mimo zastosowania się przez skarżącą do pouczenia zawartego w zaskarżonej uchwale. Złożenie zażalenia w tym samym dniu co doręczenie uchwały Izby nie może być traktowane jako uchybienie terminu. Doręczenie uchwały spowodowało bowiem, że weszła ona do obrotu prawnego. Wniesienie zażalenia przez skarżącą winno zatem skutkować merytorycznym rozpoznaniem sprawy przez organ. Skarżąca wniosła o zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Krajowa Rada Notarialna wniosła o oddalenie skargi i wskazała, że początkiem biegu terminu do wniesienia zażalenia był dzień następny po dniu doręczenia skarżącej uchwały Izby. Rada wyraziła przy tym stanowisko, że przy obliczaniu terminu, o którym mowa w art. 57 § 1 k.p.a. nie uwzględnia się dnia, w którym nastąpiło zdarzenie stanowiące jego początek.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. p.p.s.a. – Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, iż skarga jest zasadna.
Z akt administracyjnych wynika, że uchwała Rady Izby Notarialnej w W. z dnia [...] lipca 2012 r., w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej, została doręczona skarżącej w dniu [...] lipca 2012 r. i tego samego dnia skarżąca złożyła zażalenie na tę uchwałę.
Zgodnie z art. 141 § 2 k.p.a. zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Warunkiem możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie jest spełnienie przesłanek z art. 109 i z art. 110 k.p.a. w związku z art. 126 k.p.a. - uzewnętrznienie woli organu przez doręczenie (ogłoszenie) postanowienia stronie/stronom, gdyż z tą chwilą organ jest postanowieniem związany.
Poza sporem pozostaje fakt doręczenia (odebrania) uchwały przez skarżącą w dniu [...] lipca 2012 r. Zatem z tym dniem organy samorządu zawodowego notariatu stały się związane uchwałą o odmowie wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej przez skarżącą, gdyż z tym dniem przedmiotowe rozstrzygnięcie weszło do obrotu prawnego.
Terminy można podzielić na terminy ad quem oraz na terminy post quem. Pierwsze z nich to terminy, przed upływem których należy dokonać wymaganej czynności procesowej, natomiast drugie z nich to terminy, dopiero po upływie których ta czynność może być dokonana. Przykładem tych drugich terminów może być termin określony w art. 79 § 1 k.p.a. - strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin przynajmniej na siedem dni-przed terminem. Innymi słowy termin post quem uzależnia możliwość dokonania określonej czynności procesowej dopiero po jego upływie, natomiast termin ad quem określa w jakim przedziale czasowym czynność ta będzie prawnie skuteczna.
Złożenie środka zaskarżenia, tak jak w rozpoznawanej sprawie złożenie zażalenia od uchwały z dnia [...] lipca 2012 r., zostało ograniczone okresem od doręczenia tej uchwały do upływu 7 dni liczonych od dnia następnego od dnia doręczenia. Należy jednak odróżnić prawo do złożenia środka zaskarżenia w określonym przedziale czasowym, od uchybienia terminu do złożenia tego środka zaskarżenia. Strona otrzymując rozstrzygnięcie w konkretnym dniu może już skorzystać z prawa do jego zaskarżenia, gdyż zgodnie z art. z art. 141 § 2 k.p.a. zażalenia wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia (uchwały) stronie.
Natomiast uchybienie terminowi do złożenia zażalenia ma miejsce w sytuacji złożenia go po upływie owych siedmiu dni liczonych od dnia następnego od otrzymania rozstrzygnięcia. W związku z tym nie można, w ocenie składu orzekającego Sądu, utożsamiać dwóch różnych sytuacji - prawa do wniesienia środka zaskarżenia w wyznaczonych ramach czasowych rozpoczynających się od dnia doręczenia rozstrzygnięcia, z przekroczeniem tych ram czasu na skutek spóźnienia się (wyekspirowania owych ram czasowych) z końcowym terminem do zaskarżenia rozstrzygnięcia.
Uprawnienie strony do złożenia środka zaskarżenia pojawia się z chwilą otrzymania rozstrzygnięcia i kończy się po upływie terminu wskazanego w przepisach postępowania. W związku z tym strona nie musi czekać do następnego dnia po otrzymaniu (doręczeniu jej) rozstrzygnięcia, by złożyć przysługujący jej środek zaskarżenia. Uchybienie terminowi do zaskarżenia rozstrzygnięcia należy rozumieć jako zaskarżenie go po upływie terminu podobnie jak zaskarżenie rozstrzygnięcia przed otrzymaniem rozstrzygnięcia należy rozumieć jako zaskarżenie przedwczesne, gdyż w drugim przypadku organ nie uzewnętrznił jeszcze swojej woli skutecznym doręczeniem rozstrzygnięcia stronie.
W związku z powyższym uchwała Krajowej Rady Notarialnej nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. została wydana z naruszeniem przepisu art. 134 k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem ponownie rozpatrując sprawę Krajowa Rada Notarialna będzie miała na względzie wskazane uwagi co do zachowania przez skarżącą terminu do wniesienia zażalenia na uchwałę Rady Izby Notarialnej w W. z dnia [...] lipca 2012 r.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145.§ 1 pkt 1 lit. c) orzekł, jak w pkt 1 sentencji, w pkt 2 po myśli art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach orzeczono uwzględniając art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.