Uzasadnienie
M. F. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2001 r., nie uwzględniającą odwołania skarżącego od uchwały Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] stycznia 2001 r. pozostawiającej bez uwzględnienia odwołanie od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] września 2000 r. odmawiającej skarżącemu wpisu na listę aplikantów adwokackich.
Uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] odmawiająca M. F. wpisu na listę aplikantów adwokackich podjęta została na podstawie art. 68 ust. 1 w związku z art. 75 a ustawy Prawo o adwokaturze. Rozstrzygnięcie uzasadniła faktem, iż uchwałą Zgromadzenia Izby z dnia [...] października 1999 r. określono maksymalną liczbę aplikantów adwokackich. Pan M. F. na egzaminie konkursowym przeprowadzonym przez ORA, zgodnie z uchwałą nr [...] NRA z [...] lipca 1999 r. w sprawie zasad przeprowadzania konkursu na aplikantów adwokackich, uzyskał 80 punktów, zajmując 7 miejsce wśród starających się o wpis. ORA w [...] wpisała na listę aplikantów adwokackich pięć osób zgodnie z powołaną już uchwałą Zgromadzenia Izby.
W wyniku złożonego przez M. F. odwołania od uchwały, w którym podniósł przede wszystkim brak jasnych kryteriów oceny egzaminu ustanego i wynikającą z tego nieważność kontroli prawidłowości ocen Komisji Egzaminacyjnej, Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej na posiedzeniu dnia [...] stycznia 2001 r. działając na podstawie art. 58 pkt 8 ustawy Prawo o adwokaturze, postanowiło odwołanie pozostawić bez uwzględnienia.
Prezydium uznało, że skoro na aplikację mogło zostać przyjęte pięć osób według kolejności uzyskanych miejsc w wyniku przeprowadzonego konkursu, siódme miejsce skarżącego nie mogło pozwolić na wpisanie go na listę aplikantów adwokackich.
M. F. odwołał się od uchwały Prezydium NRA do Ministra Sprawiedliwości i wniósł o jej uchylenie i dokonanie wpisu na listę aplikantów adwokackich. Uchwale zarzucił naruszenia prawa materialnego i procesowego mających wpływ na wynik sprawy.
Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] lutego 2001 r. nie uwzględnił złożonego odwołania i uznał je za nieuzasadnione.
W złożonej do Sądu skardze pan M. F. wniósł o stwierdzenie niezgodności z prawem decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2001 r. i jej uchylenie. Skarżący podniósł, iż organ nie wyjaśnił rozbieżności w ocenie stanu faktycznego i prawnego uchwały ORA w [...] dotyczącej skarżącego z uchwałą Zgromadzenia Izby z dnia [...] października 1999 r. o określeniu minimalnej i maksymalnej liczby aplikantów adwokackich. Ponadto, Minister Sprawiedliwości nie wskazał podstawy prawnej stanowiącej kryterium doboru osób, które zostały przyjęte na aplikację adwokacką w 2001 r.
Skarżący zakwestionował również legalności procedury konkursowej. Przyjęta w 1999 r. przez NRA uchwała – Regulamin w sprawie zasad przeprowadzania konkursu na aplikantów adwokackich, nie zapewniła przestrzegania konstytucyjnie zagwarantowanego prawa obywatela do równego traktowania. Dowolność i uznaniowość, którymi kierowała się ORA w [...] wydając uchwałę o odmowie wpisu skarżącego na listę aplikantów adwokackich, w wyraźny sposób naruszały prawo do równego traktowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Za bezpodstawny uznał zarzut dowolności konkursu. Określenie maksymalnej i minimalnej liczby aplikantów adwokackich nie oznacza, że jeśli nawet organ naruszy przyjętą uchwałą wielkość, to może zwiększać liczbę aplikantów w nieskończoność.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Rozpoznając sprawę pod kątem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i wskazanych uchwał Naczelnej Rady Adwokackiej i Okręgowej Rady Adwokackiej w [...], w świetle wydanego w dniu [...] lutego 2004 r. sygn. akt [...] przez Trybunał Konstytucyjny wyroku, skarga jest uzasadniona.
Trybunał Konstytucyjny w powołanym wyroku orzekł, że art. 40 pkt 4 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 ze zmianami) jest niezgodny z art. 2 i art. 65 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez to, że wskutek niewskazania ustawowych przesłanek dla ustalenia maksymalnej liczby aplikantów adwokackich dopuszcza dowolność w ograniczeniu konstytucyjnych wolności wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy. Orzekł również, iż art. 58 pkt 12 lit. j ustawy Prawo o adwokaturze jest niezgodny z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP przez to, że dopuszcza – co do osób nie będących jeszcze członkami korporacji samorządowej adwokatów – możliwość ograniczania tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczenia.
Mając na uwadze, że wydana na podstawie art. 58 pkt 12 lit. j p.o.a. uchwała Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] czerwca 1999 r. nr [...] w sprawie Regulaminu w sprawie zasad przeprowadzania konkursu na aplikantów adwokackich została wydana na podstawie niekonstytucyjnego upoważnienia ustawowego jak również, że uchwała Zgromadzenia Izby Adwokackiej w [...] z dnia [...] października 1999 r. o określeniu minimalnej i maksymalnej liczby aplikantów adwokackich, ustalająca limit od 12 do 14 miejsc dla aplikantów adwokackich podjęta została z upoważnienia art. 40 pkt 4 ustawy p.o.a., którego sprzeczność z Konstytucją orzekł Trybunał Konstytucyjny należało przejąć, że z tych powodów zaskarżona decyzja utrzymująca w mocy uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia [...] stycznia 2001 r. i uchwała Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] września 2000 r. nie mogą się ostać. Przeprowadzony, w oparciu o przywołany Regulamin i przyjęte nim zasady, konkurs oraz ustalenie limitu miejsc na aplikację w 2000 r. w Izbie [...] miały decydujący wpływ na podjętą w oparciu o jego wyniki uchwałę Okręgowej Rady Adwokackiej w [...], a następnie uchwałę Naczelnej Rady Adwokackiej i zaskarżoną decyzję Ministra Sprawiedliwości.
Stosownie do art. 145 a § 1 Kpa, w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego będącego podstawą rozstrzygnięcia, można żądać wznowienia postępowania administracyjnego. Natomiast przepis art. 145 § 1 pkt 1b ustawy p.p.s.a. zobowiązuje sąd administracyjny do uchylenia decyzji w razie zaistnienia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Tak więc ponieważ rozstrzygnięcia w sprawie oparte są na niekonstytucyjnym przepisie, co mogłoby stanowić podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, sąd administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1b p.p.s.a. uchylił decyzję Ministra Sprawiedliwości i uchwały samorządu adwokackiego, które utrzymała ona w mocy.
O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.