Uzasadnienie
Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej Prezes NFZ) zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2014 r. uchylił decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia (dalej Dyrektor OW NFZ) z [...] września 2013 r. i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia w przedmiocie ustalenia czy M. C. podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od 2 listopada 2010 r. do 23 grudnia 2010 r. z tytułu wykonania pracy na podstawie zawartej z "M. " Sp. z o.o. z siedzibą w L. umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r., poz. 121), dalej k.c. stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Jako podstawę skarżonej decyzji wskazano m.in. art. 102 ust. 5 pkt 24 i art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 ze zm.), dalej ustawa o świadczeniach.
Do powyższego rozstrzygnięcia doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W lipcu 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] (dalej ZUS) zwrócił się do Dyrektora OW NFZ z wnioskiem o wydanie decyzji w sprawie objęcia obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym m.in. M. C. (dalej ubezpieczony) z tytułu wykonywania umowy cywilnoprawnej, zawartej z "M." Sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej płatnik). W załączeniu wniosku przedstawiono kopię protokołu kontroli przeprowadzonej u płatnika wraz z kopią sprostowania tego protokołu oraz kopię umowy zawartej dani [...] grudnia 2010 r. pomiędzy płatnikiem a ubezpieczonym i nazwanej przez strony ją zawierające "Umowa o dzieło dla badacza".
Rozpatrując ww. wniosek Dyrektor OW NFZ ustalił, że ubezpieczony podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu wykonania pracy na podstawie ww. umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia w okresie od 2 listopada 2010 r. do 23 grudnia 2010 r.
Od ww. decyzji płatnik w terminie odwołał się.
Prezes NFZ uchylając decyzję Dyrektora OW NFZ podniósł, że z:
- 1. "Umowy o dzieło dla badacza" wynika m.in., że program zostanie przeprowadzony w okresie od 2 listopada 2010 r. do 23 grudnia 2010 r.;
- 2. protokołu kontroli wynika, że z ubezpieczonym zawarto umowę o świadczenie usług w okresie od 2 listopada 2010 r. do 6 grudnia 2010 r.;
- 3. sprostowania ww. protokołu wynika, że na jego stronie 5 zmieniono treść na następującą: "umowę o świadczenie usług zawarto w okresie: 06.12.2010 r. - 06.12.2010 r.";
- 4. kwestionariusza osobowego wynika, że dzieło zostało wykonane przez ubezpieczonego w dnia 6 grudnia 2010 r.;
natomiast Dyrektor OW NFZ w swojej decyzji ustalił okres od 2 listopada 2010 r. do 23 grudnia 2010 r.
Mając to na uwadze Prezes NFZ uznał, że w sprawie są rozbieżności odnośnie faktycznego okresu wykonywania ww. umowy przez ubezpieczonego, a to powoduje, że wymaga ona ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego i ustalenia rzeczywistego okresu realizowania ww. umowy, a tym samym ustalenia okresu podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tego tytułu. Organ odwoławczy polecił, aby Dyrektor OW NFZ ponownie rozpatrując sprawę, rozważył możliwość zwrócenia się do ZUS o wskazanie jakiego okresu ma dotyczyć postępowanie odnośnie objęcia ubezpieczonego ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu wykonywania pracy na podstawie ww. umowy i doprecyzowanie okresu w jakim ubezpieczony rzeczywiście wykonywał ww. umowę cywilnoprawną.
Płatnik – M. sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej skarżący) na ww. decyzję Prezesa NFZ w terminie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której zaskarżając ową decyzję w całości wniósł o jej uchylenie. Zarzucił naruszenie przepisów prawa, mające wpływ na wynik sprawy:
- 1. art. 6 k.p.a. poprzez wydanie decyzji niezgodnie z wskazanymi przepisami Kodeksu cywilnego;
- 2. art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez wydanie decyzji mimo, że Narodowy Fundusz Zdrowia w identycznych przedmiotowo sprawach wydał na rzecz skarżącego ostateczne decyzje zgoła odmienne co do ustaleń, jak i kwalifikacji takich samych umów, jak objęta niniejszym postępowaniem, a nadto nie dokładnie wyjaśniły niniejszą sprawę, co w konsekwencji doprowadziło do dokonania wadliwych ustaleń i kwalifikacji umowy jako umowy o świadczenie usług, zamiast umowy o dzieło;
- 3. art. 66 ust. 1 pkt. 1 lit. e i art. 85 ust. 4 ustawy o świadczenia w zw. z art. 13 pkt. 2 s.u.s. poprzez ich zastosowanie w zaskarżonej decyzji mimo, że umowa z 1 listopada 2010 r. (powinno być z 2 grudnia 2010 r.) nie była umową zlecenia i inną o podobnym charakterze;
- 4. art. 627 k.c. w zw. z art. 65 § 1 i 2 k.c. oraz art. 3531 k.c. poprzez ich wadliwe zastosowanie i ustalenie, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z umową o świadczenie usług, a nie z umową rezultatu (o dzieło) mimo, że zamiar i cel stron umowy był odmienny, w inny sposób wykonywały tę umowę, w treści umowy znajdują się wyraźnie postanowienia przeczące tym ustaleniom strony przeciwnej, a wskazujące na konkretny rezultat i uzależnienie zapłaty wynagrodzenia od jego osiągnięcia i przekazania go skarżącemu w stanie wolnym od wad.
Skarżący wniósł także o dopuszczenie dowodów z następujących dokumentów: ww. umowy o dzieło; z Kwestionariuszy badania i osobowego; z dowodu płatności wynagrodzenia; z innej decyzji NFZ, a to na okoliczności zgodnego zamiaru i celu zawarcia umowy rezultatu w postaci sporządzenia i doręczenia raportu zbiorczego; sposobu wykonywania tej umowy przez skarżącego i zainteresowanego; ustaleń i kwalifikacji umowy dokonanych przez NFZ w podobnych sprawach; wadliwego rozpoznania przez stronę przeciwną odwołania skarżącego, a tym samym istnienia podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Prezes NFZ w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w skarżonej decyzji.
Ubezpieczony – M. C., nie zajął stanowiska w sprawie po wniesieniu skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.").
Kontrolując zaskarżoną decyzję pod kątem powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Prezesa NFZ nie narusza przepisów postępowania ani prawa materialnego w stopniu, który spowodowałby jej uchylenie.
W pierwszej kolejności należy podnieść, że zaskarżona decyzja Prezesa NFZ została wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a.
Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
W doktrynie uważa się, że w związku ze zmianą stanu prawnego, z dniem 11 kwietnia 2011 r. zmieniły się przesłanki dopuszczalności wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 138 § 2 organ może wydać decyzję kasacyjną, gdy zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Wyraźnie zatem kodeks wyodrębnia dwie przesłanki wydania przez organ odwoławczy decyzji, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, a mianowicie: a) stanowcze stwierdzenie przez organ odwoławczy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, czyli przepisów kodeksu oraz/lub przepisów o postępowaniu zawartych w ustawach szczególnych, b) uznanie przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
W zaskarżonej decyzji organ uznał, że sprawa wymaga ponownego rozpatrzenia pod kątem ustalenia okresu podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego przez ubezpieczonego M. C. |Tymczasem treść wniesionej skargi pomija rzeczywiste powody uchylenia decyzji organu I instancji przez organ odwoławczy skupiając się na |
|merytorycznej ocenie samej umowy pt. "Umowa o dzieło dla badacza" z punktu widzenia przepisów kodeksu cywilnego. |
|W ocenie Sądu te zarzuty skargi należy uznać za przedwczesne. Aktualne brzmienie art. 138 § 2 zdanie drugie ("przekazując sprawę, organ ten powinien |
|wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy") nie pozostawia wątpliwości, że organ odwoławczy, podejmując na|
|tej podstawie decyzję, jest obowiązany zawrzeć w jej uzasadnieniu wytyczne/wskazówki/zalecenia, o których mowa w tym przepisie. Należy jednak |
|uwzględnić, że decyzja kasacyjna jest rozstrzygnięciem procesowym, a zatem nie kształtuje ona stosunku materialnoprawnego. Tezę wyroku NSA z dnia 21 |
|lutego 2012 r., II GSK 9/11, LEX nr 1121155, że "z tego też względu organ administracyjny I instancji nie może zostać skutecznie związany ocenami |
|prawnymi organu II instancji", należy rozumieć w ten sposób, iż organ pierwszej instancji nie jest związany wyrażonymi w uzasadnieniu decyzji |
|kasacyjnej ocenami, poglądami i stanowiskiem organu drugiej instancji odnośnie do wykładni przepisów prawa materialnego, mających zastosowanie w |
|sprawie. Natomiast jest związany prawnie wskazanymi przez organ odwoławczy "okolicznościami", jakie należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu|
|tej sprawy. Niewątpliwie wiążące prawnie są także oceny prawne organu odwoławczego w przedmiocie stwierdzonych naruszeń przepisów postępowania.(por.|
|Andrzej Wróbel: Komentarz aktualizowany do art.138 Kodeksu postępowania administracyjnego, stan prawny 2014.09.30 Lex). |
|W konsekwencji brak było uzasadnionych podstaw faktycznych i prawnych do ingerencji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w ocenę charakteru spornej|
|umowy skoro umowa ta zostanie ponownie poddana merytorycznej analizie przez organ I instancji. Wprawdzie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zawarto |
|pewne sugestie dotyczące rozstrzygnięcia sprawy, ale jak wyżej wspomniano nie jest to ocena wiążąca przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ i |
|instancji. |
|W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako bezzasadną. |