Uzasadnienie
Uchwałą z dnia [...] sierpnia 2012 r., Krajowa Rada Notarialna na podstawie art. 72 § 2 oraz art. ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie (Dz.U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158; Dz. U. z 2009 r. Nr 37, poz. 286, Nr 166, poz. 1317: z 2010 r. Nr 182, poz. 1228; z 2011 r. Nr 87, poz. 483; Nr 106, poz. 622; Nr 142, poz. 830; Nr 85, poz. 458) oraz art. 219, art. 127 § 2, art. 141 § 2 i art. 134 w zw. z art.144 k.p.a. stwierdziła uchybienie terminu do wniesienia przez I. K. zażalenia na uchwalę nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. Rady Izby Notarialnej w W. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż aplikant notarialny I. K. zwróciła się do Rady Izby Notarialnej w W. z wnioskiem o wydanie zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej. Uchwałą z dnia [...] lipca 2012 r. Rada Izby Notarialnej w W. odmówiła wydania zaświadczenia o wskazanej treści. Uchwała ta została przez stronę odebrana w dniu 23 lipca 2012 r. i w tym samym dniu wniesione zostało zażalenie.
Organ przytoczył treść przepisów art. 141 k.p.a., regulujących kwestię wnoszenia zażaleń. W myśl § 2 tego artykuł zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Przepis ten ustanawia, zatem siedmiodniowy termin na wniesienie zażalenia. Sposób obliczania terminów określa art. 57 k.p.a., w § 1 stanowiąc, że jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Skutkiem uchybienia terminu do wniesienia zażalenia jest natomiast na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. wydanie przez organ właściwy do jego rozpatrzenia postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność zażalenia oraz uchybienie terminu do jego wniesienia.
W świetle orzecznictwa sądów administracyjnych nie ma wątpliwości, że uchybienie terminu do wniesienia środka zaskarżenia następuje zarówno w sytuacji, kiedy został on wniesiony po upływie terminu, jak i w sytuacji, kiedy został wniesiony zanim termin rozpoczął w ogóle swój bieg.
Na poparcie swojej argumentacji Krajowa Rada Notarialna przywołała konkretne orzeczenia sądowe.
W ocenie Rady należy uznać, że wniesienie zażalenia przed rozpoczęciem biegu terminu do jego wniesienia skutkować musi wydaniem przez organ właściwy do jego rozpatrzenia postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Art. 57 § 1 k.p.a. jednoznacznie wskazuje, że przy obliczaniu terminu nie uwzględnia się dnia, w którym nastąpiło zdarzenie stanowiące jego początek. Początkiem biegu terminu jest, więc dzień następujący po dniu, w którym zdarzenie miało miejsce. Początkiem biegu terminu do wniesienia zażalenia jest, więc dzień następujący po dniu, w którym stronie doręczone zostało postanowienie. Oznacza to, że wniesienie zażalenie w dniu, w którym postanowienie zostało doręczone, również musi zostać uznane za wniesienie go z uchybieniem terminu. Przyjęcie inaczej prowadziłoby do niedającego się pogodzić z brzmieniem przepisów wniosku, że termin do wniesienia zażalenia liczy osiem, a nie — jak wskazał wyraźnie ustawodawca w art. 141 § 2 k.p.a. - siedem dni.
Reasumując organ stwierdził, że zażalenie wniesione przed dniem doręczenia stronie postanowienia, jak i w dniu jego doręczenia, uznane być muszą za wniesione z uchybieniem terminu.
W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, I. K. zwana dalej skarżącą, wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżąca podniosła zarzut naruszenia przepisów postępowania mający istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 k.p.a. poprzez
- - niewłaściwie sporządzenie uzasadnienia faktycznego zaskarżanej uchwały, gdyż Krajowa Rada Notarialna nie wyjaśniła, kiedy skarżąca wniosła zażalenie tj. po doręczeniu ww. uchwały przez Radę Izby Notarialnej w W. czy przed jej doręczeniem, jeżeli przed to, w jaki sposób skarżąca miała informację na temat numeru zaskarżanej uchwały, daty jej wydania oraz jej treści, Krajowa Rada Notarialna nie powołała w uzasadnieniu zaskarżanej uchwały dowodów na wykazanie ww. okoliczności,
- - niewłaściwe sporządzenie uzasadnienia faktycznego, gdyż z treści uzasadnienia zaskarżanej uchwały nie wynika, jakie jest stanowisko Krajowej Rady Notarialnej w kwestii uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, tj. czy Krajowa Rada Notarialna kwestionuje wniesienie zażalenia od uchwały nr [...] Rady Izby Notarialnej w W., ponieważ zostało wniesione w dniu doręczenia tej uchwały skarżącej - tj. po momencie jej doręczenia skarżącej, czy kwestionuje wniesienie zażalenie od uchwały nr [...] Rady Izby Notarialnej w W. w tym samym dniu, co doręczenie ww. uchwały, ponieważ uchwała ta została zaskarżona przed momentem doręczenia skarżącej ww. uchwały,
- - nieprzeprowadzenie możliwych do zrealizowania dowodów pozwalających na poczynienie ustaleń faktycznych, a w szczególności ustaleń pozwalających na rozstrzygnięcie czy skarżąca wniosła zażalenie po doręczeniu jej uchwały nr [...] Rady Izby Notarialnej w W. czy też przed doręczeniem ww. uchwały, tj. np. Krajowa Rada Notarialna nie wezwała skarżącej do złożenie wyjaśnień na tę okoliczność, pomimo iż wyjaśnienie tej okoliczności ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy;
oraz zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego tj.
- - art. 57 § 1 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż sposób obliczania terminu końcowego do wniesienia zażalenia określa jednocześnie początek biegu terminu do zaskarżenia otrzymanej przez skarżącą uchwały nr [...] Rady Izby Notarialnej w W. pomimo, iż żaden przepis kodeksu postępowania administracyjnego takiej regulacji nie przewiduje, natomiast art. 57 § 1 k.p.a. w sposób jednoznaczny wskazuje sposób obliczania terminu końcowego, a nie sposób obliczania terminu początkowego do wniesienia zażalenia
- - art. 141 § 2 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż termin początkowy do wniesienia zażalenia od uchwały nr [...] Rady Izby Notarialnej w W., tj. moment, w którym skarżąca mogła zainicjować postępowanie odwoławcze, rozpoczyna bieg dopiero następnego dnia po otrzymaniu niekorzystnego rozstrzygnięcia, a nie po otrzymaniu niekorzystnej uchwały nr [...] Rady Izby Notarialnej w W., pomimo, iż żaden przepis kodeksu postępowania administracyjnego takiej regulacji nie przewiduje, natomiast art. 141 § 2 k.p.a. w sposób jednoznaczny wskazuje, iż początkiem wniesienia zażalenia jest moment doręczenia zaskarżanego orzeczenia,
- - art. 141 § 2 k.p.a. w zw. z art. 57 § 1 k.p.a. poprzez błędne uznanie, iż skarżąca odbierając w dniu 23 lipca 2012 r. uchwałę z dnia [...] lipca 2012 r. Rady Izby Notarialnej w W. o odmowie wydania I. K. zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej i następnie zaskarżając odebraną uchwałę poprzez wniesienie zażalenia do Krajowej Rady Notarialnej w tym samy dniu tj. 23 lipca 2012 r. uchybiła terminowi do wniesienia zażalenia,
- - art. 134 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez błędne uznanie, iż skarżąca odbierając w dniu 23 lipca 2012 r. uchwałę z dnia [...] lipca 2012 r. Rady Izby Notarialnej w W. o odmowie wydania I. K. zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej i następnie zaskarżając odebraną uchwałę do Krajowej Rady Notarialnej w tym samy dniu tj. 23 lipca 2012 r. uchybiła terminowi do wniesienia zażalenia,
- - art. 6 k.p.a. i 7 k.p.a. oraz art. 2 Konstytucji poprzez naruszenie prawa do rzetelnej i sprawiedliwej procedury ze względu na jego istotne znaczenie w procesie urzeczywistniania praw i wolności obywatelskich, a polegające na uznaniu, iż skarżąca wniosła zażalenie od uchwały z dnia [...] lipca 2012 r. Rady Izby Notarialnej w W. przedwcześnie, pomimo, iż w obowiązującym porządku prawnym nie istnieje norma prawna, która uznawałaby wniesienie zażalenia po jego doręczeniu, lecz tego samego dnia za wniesienie zażalenia z uchybieniem terminu.
W odpowiedzi na skargę Krajowa Rada Notarialna wniosła o jej oddalenie i podtrzymała swoje dotychczasowe argumenty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna albowiem przy wydaniu zaskarżonego postanowienia doszło do naruszenia prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Jak wynika z akt administracyjnych uchwała Rada Izby Notarialnej w Warszawie z dnia [...] lipca 2012 r. została przez skarżącą odebrana w dniu 23 lipca 2012 r. i tego samego dnia skarżąca złożyła na nią zażalenie.
Zgodnie z art. 141 § 2 K.p.a. zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Warunkiem możliwości wniesienia zażalenia na postanowienie jest spełnienie przesłanek z art. 109 K.p.a. i z art. 110 K.p.a. w związku z art. 126 K.p.a. – uzewnętrznienie woli organu przez doręczenie (ogłoszenie) postanowienia stronie/stronom, gdyż z tą chwilą organ jest postanowieniem związany.
Poza sporem pozostaje fakt doręczenia (odebrania) uchwały Rady Izby Notarialnej skarżącej w dniu 23 lipca 2012 r. Z tym też dniem organy samorządu zawodowego notariatu stały się związane uchwałą o odmowie wydania zaświadczenia o odbyciu aplikacji notarialnej przez skarżącą albowiem z tym dniem przedmiotowe rozstrzygnięcie weszło do obrotu prawnego.
Terminy można podzielić na terminy ad quem oraz na terminy post quem. Pierwsze z nich to terminy, przed upływem, których należy dokonać wymaganej czynności procesowej, natomiast drugie z nich to terminy, dopiero po upływie, których ta czynność może być dokonana. Przykładem tych drugich terminów może być termin określony w art. 79 § 1 K.p.a. – strona powinna być zawiadomiona o miejscu i terminie przeprowadzenia dowodu ze świadków, biegłych lub oględzin, przynajmniej na siedem dni przed terminem. Innymi słowy termin post quem uzależnia możliwość dokonania określonej czynności procesowej dopiero po jego upływie, natomiast termin ad quem określa, w jakim przedziale czasowym czynność ta będzie prawnie skuteczna.
Złożenie środka zaskarżenia, tak jak w rozpoznawanej sprawie złożenie zażalenia od uchwały z dnia [...] lipca 2012 r., zostało ograniczone czasowym okresem, tj. od doręczenia tej uchwały do upływu 7 dni, liczonych od dnia następnego od dnia doręczenia.
Należy jednak odróżnić prawo do złożenia środka zaskarżenia w określonym przedziale czasowym, od uchybienia terminu do złożenia tego środka zaskarżenia. Strona otrzymując rozstrzygniecie w konkretnym dniu może już skorzystać z prawa do jego zaskarżenia, gdyż zgodnie z art. 141 § 2 K.p.a. zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Uchybienie terminowi do złożenia zażalenia ma miejsce w sytuacji złożenia go po upływie owych siedmiu dni liczonych od dnia następnego od otrzymania rozstrzygnięcia.
W związku z tym nie można, w ocenie Sądu w składzie rozpoznającym sprawę, utożsamiać dwóch różnych sytuacji – prawa do wniesienia środka zaskarżenia w wyznaczonych ramach czasowych, rozpoczynających się od dnia doręczenia rozstrzygnięcia, z przekroczeniem tych ram czasu na skutek spóźnienia się (wyekspirowania owych ram czasowych) z końcowym terminem do zaskarżenia rozstrzygnięcia.
Uprawnienie strony do złożenia środka zaskarżenia pojawia się z chwilą otrzymania rozstrzygnięcia i kończy się po upływie terminu wskazanego w przepisach postępowania. W związku z tym strona nie musi wyczekiwać na założenie środka zaskarżenia, jeden dzień po otrzymaniu (doręczeniu jej) rozstrzygnięcia. Uchybienie terminowi do zaskarżenia rozstrzygnięcia należy rozumieć, jako zaskarżenie go po upływie terminu, podobnie jak zaskarżenie rozstrzygnięcia przed otrzymaniem rozstrzygnięcia należy rozumieć, jako zaskarżenie przedwczesne, gdyż w drugim przypadku organ nie uzewnętrznił jeszcze swojej woli prawnie skutecznym doręczeniem rozstrzygnięcia stronie.
W związku z powyższym uchwała Krajowej Rady Notarialnej z dnia [...] sierpnia 2012 r. została wydana z naruszeniem przepisu art. 134 K.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i jako wadliwa winna być wyeliminowana z obrotu prawnego.
Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy rozważy wskazaną wyżej ocenę prawną.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz.1270) orzekł jak w sentencji.
Na zasadzie art. 152 tej ustawy Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonego postanowienia.
O kosztach Sąd postanowił w myśl art. 200 p.p.s.a.