Uzasadnienie
Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "organ", "GITD") decyzją z [...] sierpnia 2020 r. nr [...], na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., dalej: "K.p.a."), art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 2, art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 470 z późn. zm., dalej "u.d.p.") oraz załącznika nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 890), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2019 r. poz. 2140, z późn. zm., dalej: "u.t.d."), utrzymał w mocy decyzję z [...] maja 2020 r. nr [...] o nałożeniu na M. W. (dalej: "Strona", "Skarżący") kary pieniężnej w wysokości 1 500 zł, za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej.
Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji GITD wskazał, że 19 października 2019 r. o godzinie 13:08:36 urządzenie kontrolne zainstalowane na bramownicy nr [...] znajdującej się w pasie drogowym płatnego odcinka [...] (skrzyżowanie z drogą gminną nr [...]) - węzeł [...] zarejestrowało przejazd pojazdu samochodowego o numerze rejestracyjnym [...]. Przejazd został udokumentowany zdjęciem z urządzenia kontrolnego zainstalowanego na bramownicy i zapisany pod numerem ewidencyjnym [...].
Organ wyjaśnił, że na podstawie informacji znajdujących się w systemie elektronicznego poboru opłat ustalono, że ww. pojazd został wyposażony w urządzenie, o którym mowa w art. 13i ust. 3 u.d.p., jednakże stwierdzono brak środków na koncie "pre-pay" podczas dokonywanego przejazdu po drodze krajowej, co skutkowało naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Ponadto na podstawie informacji zgromadzonych w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK) ustalono, że dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów samochodowego przekracza 3,5 tony, a właścicielem pojazdu samochodowego w chwili stwierdzenia naruszenia była Strona.
GITD wyjaśnił, że odcinek drogi krajowej, po której ustalono poruszanie się kontrolowanego pojazdu 20 października 2019 r., został wyszczególniony w zał. 1 pkt 2 lit. b - [...] (skrzyżowanie z drogą gminną nr [...]) - węzeł [...], do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.
Pismem z [...] lutego 2020 r. organ zawiadomił Stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego. Strona złożyła wyjaśnienia, że nie została powiadomiona o stanie salda, pojazdem jeździ sporadycznie, nie w celach zarobkowych.
GITD wyjaśnił dalej, że uzupełnił materiał dowodowy w sprawie o pismo informacyjne z Biura Krajowego Systemu Poboru Opłat Głównego Inspektoratu Transportu Drogowego z [...] marca 2020 r. nr [...], na podstawie którego organ ustalił, że użytkownik pojazdu o nr rej. [...] nie składał reklamacji w związku z niesprawnym działaniem urządzenia pokładowego viabox ani funkcjonowaniem Elektronicznego Systemy Poboru Opłat (dalej "ESPO"), nie dokonywał wymiany ani zwrotu urządzenia viabox. Organ ustalił także, że w ww. dniu nie odnotowano nieprawidłowości w funkcjonowaniu ESPO oraz w funkcjonowaniu ww. urządzenia kontrolnego infrastruktury przydrożnej.
Dodatkowo, wskazano, że użytkownik doładował umowę przed ww. naruszeniem 6 października 2017 r. o godzinie 17:12:04 kwotą 120 zł, a po stwierdzonym naruszeniu, 3 marca 2020 r. o godzinie 13:48:50 kwotą 120 zł. Ponadto, użytkownik korzystał z konta w trybie przedpłaconym i otrzymywał ostrzeżenia o niskim stanie konta od 13 października 2017 r. za pośrednictwem urządzenia viabox zainstalowanego w pojeździe. Do pisma został dołączony szczegółowy wykaz opłat należnych i pobranych zarejestrowanych na koncie użytkownika w żądanym okresie z uwzględnieniem sekcji płatnych, z oznaczeniem dokładnej daty i godziny zarejestrowanych transakcji oraz wykonanych doładowań umowy użytkownika.
Organ wyjaśnił, że z załączonego wykazu wynika, że opłata elektroniczna za przejazd pojazdu o nr rej. [...] 19 października 2019 r. o godzinie 13:08:36 po drodze krajowej nr [...][...] (skrzyżowanie z drogą gminną nr [...]) - węzeł [...] nie została uiszczona. Saldo na koncie użytkownika wynosiło 0 zł. Dostępne środki zostały wyczerpane 30 sierpnia 2019 r.
Organ ponadto, na podstawie pisma Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w W. nr [...] z [...] maja 2020 r. dotyczącego oznakowania drogi krajowej nr [...] na odcinku [...] (skrzyżowanie z drogą gminną nr [...]) - węzeł [...] stwierdził, że na wskazanym odcinku nie stwierdzono uchybień w ustawieniu tabliczek informacyjnych T-34, oznaczających pobór opłaty elektronicznej.
GITD dokładnie opisał przebieg postępowania w obu instancji oraz przytoczył przepisy prawa mające zastosowanie w niniejszej sprawie.
Po ponownym przeanalizowaniu sprawy GITD doszedł ponownie do wniosku, że opłata elektroniczna za przejazd pojazdu samochodowego o nr rej. [...] w dniu 19 października 2019 r. o godzinie 13:08:36 nie została uiszczona. Przyczyną nieuiszczenia opłaty był brak środków na koncie użytkownika. Organ powtórzył ustalenie poczynione w postępowaniu w I instancji i nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Pismem z 3 września 2020 r. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję GITD z [...] sierpnia 2020 r., zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie w całości oraz decyzji I instancji, a także o zasądzenie od GITD na rzecz Skarżącego kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił:
- 1) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 189f § 1 K.p.a., polegające na ustaleniu, że waga zaniedbania obsługującego system ViaToll była znikoma a naruszenie nie było znikome, podczas gdy Skarżący nie został skutecznie zawiadomiony przez operatora o braku środków,
- 2) błąd w ustaleniach faktycznych i nie wzięcie pod uwagę przez organ faktu iż przedmiotowy pojazd jest samochodem wojskowym i nie słychać w nim sygnału o kończącym się stanie salda co stanowi naruszenie z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a.,
- 3) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez ten organ oceny materiału dowodowego, przede wszystkim zignorowanie przedłożenia przykładowego wydruku ViaToll z zaznaczeniem, że nie ma tam wydruku salda, tj. wbrew regułom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., w szczególności poprzez zaniechanie oceny zgodności z przepisami prawa opinii biegłego sporządzonej w formie operatu szacunkowego.
W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób uzasadniający jej uchylenie.
Wychodząc od analizy regulacji prawnej, należy wskazać, że obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej wynika z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., zgodnie z którym "Korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym, za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony (...)". Według art. 13ha ust. 1 u.d.p., "Opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, zwana dalej "opłatą elektroniczną", jest pobierana za przejazd po drogach krajowych lub ich odcinkach, określonych w przepisach wydanych na podstawie ust. 6", to jest w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej.
Z art. 13ha ust. 3 u.d.p., jak i przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 13ha ust. 6 tej ustawy wynika, że powyższa opłata elektroniczna pobierana jest za przejazd po płatnych drogach krajowych lub ich odcinkach pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony. Stosownie natomiast do treści art. 13k ust. 1 u.d.p., "Za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, wymierza się karę pieniężną w wysokości: 1) 500 zł - w przypadku zespołu pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony złożonego z samochodu osobowego o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony oraz przyczepy;
2) 1500 zł - w pozostałych przypadkach." Zgodnie z art. 13k ust. 4 u.d.p., w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji "Kary pieniężne, o których mowa w ust. 1, ust. 2 pkt 2, ust. 2a-2d. wymierza się właścicielowi albo posiadaczowi albo użytkownikowi pojazdu albo korzystającemu z drogi, który nie jest właścicielem, posiadaczem albo użytkownikiem pojazdu."
Jak wynika też z załącznika nr 1 pkt 2 lit. b do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej, autostrada [...] na odcinku [...] (skrzyżowanie z drogą gminną nr [...]) - węzeł [...], została wymieniona jako odcinek drogi krajowej na której pobiera się opłatę elektroniczną.
W niniejszej sprawie nie budzą wątpliwości ustalenia stanu faktycznego dokonane przez GITD, których nie kwestionuje również Skarżący w zakresie przejazdu spornego samochodu o numerze rejestracyjnym [...], którego dopuszczalna masa całkowita przekraczała 3,5 tony i którego właścicielem jest Skarżący, 19 października 2019 r. o godzinie 13:08:36 płatnym odcinkiem autostrady [...][...] (skrzyżowanie z drogą gminną nr [...]) - węzeł [...]. Nie jest też sporne w sprawie, że przedmiotowy pojazd został wyposażony w urządzenie viabox, jednak w trakcie powyższego przejazdu na koncie użytkownika nie znajdowały się dostępne środki na pokrycie należnej opłaty, w wyniku czego w trakcie przejazdu płatnym odcinkiem drogi, nie została uiszczona należna opłata elektroniczna.
Skarżący zasilił konto 6 października 2017 r. o godzinie 17:12:04 kwotą 120 zł, która uległa wyczerpaniu 30 sierpnia 2019 r. a następnie po stwierdzonym naruszeniu, 3 marca 2020 r. o godzinie 13:48:50 kwotą 120 zł. Umowa zawarta ze Skarżącym w trybie przedpłaconym, nie przewidywała możliwości uiszczenia opłaty elektronicznej po dokonaniu przejazdu. Nie stwierdzono również nieprawidłowości w funkcjonowaniu systemu ESPO oraz urządzenia kontrolnego infrastruktury przydrożnej, jak również urządzenia viabox.
Sąd stwierdza, że GITD, prawidłowo ustalił okoliczności faktyczne niniejszej sprawy w tym przyczynę nieuiszczenia należnej opłaty elektroniczne za przejazd 19 października 2019 r. płatnym odcinkiem autostrady [...] i prawidłowo nałożył na Skarżącego karę pieniężną decyzją z [...] maja 2020 r., utrzymaną w mocy zaskarżoną decyzją. Skarżący dokonał przejazdu płatnym odcinkiem autostrady [...] bez zapewniania niezbędnych środków finansowych na koncie z którego Skarżący zobowiązał się regulować należną opłatę elektroniczną. W konsekwencji Skarżący nie wywiązał się z obowiązku wynikającego z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. Zupełnie nie do zaakceptowania jest stanowisko Skarżącego, że to organ, a nie Skarżący powinien uwzględnić podnoszoną przez Skarżącego okoliczność występowania hałasu w samochodzie, którym Skarżący poruszał się po płatnym odcinku autostrady [...]. Obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej oraz zapewnienia w tym celu środków finansowych ciąży na Skarżącym i to Skarżący zobowiązany jest do dołożenia staranności w wywiązaniu się z tego obowiązku.
Jeżeli występujący w pojeździe hałas zagłuszał dźwiękowe sygnały z urządzenia viabox, Skarżący w każdy inny możliwy sposób powinien kontrolować stan swojego konta użytkownika. Jak słusznie wskazał organ, kierowca może sprawdzić poziom środków pieniężnych na koncie użytkownika poprzez naciśnięcie przycisku na urządzeniu, w każdym punkcie Dystrybucji i Punkcie Obsługi Klienta lub za pośrednictwem Telefonicznego Centrum Obsługi Klienta viaTOLL, a w sytuacji gdy urządzenie nie działa prawidłowo, użytkownik powinien udać się do najbliższego punktu obsługi klienta, zgłosić reklamację i dokonać wymiany urządzenia viabox.
W świetle powyższego za nieskuteczną należy również uznać argumentację Skarżącego o wydruku ViaToll z brakiem salda, na które powołuje się Skarżący. Wskazania też wymaga, że Skarżący, aby skontrolować stan swojego konta użytkownika, nie musiał korzystać z mediów elektronicznych oraz z aplikacji telefonicznej, czego jak wskazał w skardze nie robi, mógł bowiem skorzystać z posiadanego w pojeździe urządzenia viabox, którego sprawności nie zakwestionował.
Z powyższych względów należy stwierdzić, że niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ art. 189f § 1 K.p.a., same bowiem wyjaśnienia Skarżącego zaprzeczają twierdzeniu o znikomej wadze stwierdzonego w niniejszej sprawie naruszenia wskazując, co najmniej na brak staranności po stronie Skarżącego w działaniach związanych z wywiązaniem się przez Skarżącego z ciążącego na nim obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd płatnym odcinkiem drogi, w tym przypadku autostrady [...], pojazdem podlegającym tej opłacie.
Z opisanych powyżej względów, za niezasadne należy również uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a. Zdaniem Sądu, organ działając na podstawie przepisów prawa zebrał i rozpatrzył w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy oraz wyjaśnił dokładnie stan faktyczny sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes Skarżącego. Dowody zgromadzone w sprawie nie budzą wątpliwości Sądu, a argumentacja oraz ocena materiału dowodowego dokonana przez organ mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów. Ponadto, uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a.
Sąd nie stwierdził naruszenia w niniejszej sprawie ani przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.
Niniejszy wyrok został wydany na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz związanych z nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374, ze zm.), dodanego na podstawie art. 46 pkt 21 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. poz. 875) zmieniającej wyżej wymieniona ustawę z dniem 16 maja 2020 r.