Uzasadnienie
W dniu [...] kwietnia 2004 r. M. N. złożyła do Okręgowej Rady Adwokackiej (dalej ORA) w [...] wniosek o wznowienie postępowania w celu uchylenia ostatecznej decyzji o odmowie wpisania na listę aplikantów adwokackich i podjęcia uchwały o wpisaniu. W uzasadnieniu wniosku powołała się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. sygn. akt P 21/02, które weszło w życie w dniu 4 marca 2004 r. i uchyliło niekonstytucyjne przepisy, jakimi były uchwały rad adwokackich o zasadach przeprowadzania konkursów na aplikację.
Uchwałą podjętą w dniu [...] maja 2004 r. ORA w [...] działając w oparciu o art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. Nr 116, poz. 124 ze zm.- dalej jako ustawa o adwokaturze) i w oparciu o art. 145a w zw. z art. 149 § 3 k.p.a. odmówiła wznowienia postępowania zakończonego uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w [...] z dnia [...] maja 1999 r. odmawiającą M. N. wpisu na listę aplikantów adwokackich Izby Adwokackiej w [...].
W uzasadnieniu uchwały wskazano, że powoływany we wniosku wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie ma zastosowania w sprawie bowiem postępowanie konkursowe toczyło się w 1999 r., a zatem przed wyjściem w życie wyroku Trybunału. W związku z tym konkurs, w wyniku którego wydano decyzję o odmowie wpisu został w całości przeprowadzony w oparciu o obowiązujące przepisy. Potwierdzeniem tego stanowiska jest treść pkt 18 uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego gdzie wskazano, iż "...pozbawienie mocy obowiązującej przepisów uznanych za niezgodne z Konstytucją nie powoduje automatycznie prawnej bezskuteczności aktów i czynności podjętych przed dniem ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W szczególności przeprowadzone przed ogłoszeniem wyroku Trybunału konkursy na aplikacje: adwokacką i radcowską zachowują swoją skuteczność. Konkursy te - także ze względu na swoją naturę - nie podlegają procedurze wznowienia czy wzruszenia ich rezultatów z powodu wydania niniejszego wyroku." Dlatego też Rada stwierdziła, że powoływany wyrok Trybunału Konstytucyjnego skutkujący utratę mocy obowiązującej wymienionych w nim przepisów, nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania w sprawie, w której ich moc obowiązująca w stosunku do okresu, w jakim postępowanie się toczyło nie została zakwestionowana.
Od powyższej uchwały M. N. wniosła odwołanie w prawem przewidzianym terminie. W odwołaniu tym zarzucała pominięcie treści sentencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lutego 2004 r. sygn. akt P 21/02 (Dz. U. Nr 34, poz. 303) oraz naruszenie art. 145a § 1 k.p.a. Ponadto powoływała się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zajęte w wyroku z dnia 29 września 1999 r. (I SA/Łd 1327/97), zgodnie z którym "stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny już po wydaniu decyzji utrata w określonym zakresie mocy obowiązującej przepisów stanowiących jej podstawę prawną musi być kwalifikowana jako wadliwość dająca podstawę do wznowienia postępowania zgodnie z przepisem art. 145a § 1 k.p.a."
Uchwałą z dnia [...] września 2004 r., Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej utrzymało w mocy zaskarżoną uchwałę ORA w [...]. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania Rada stwierdziła, że w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego, na który powołuje się skarżąca Trybunał stanął na stanowisku, iż "konkursy na aplikację zachowują swoją skuteczność" a zatem należy podzielić w całości stanowisko ORA zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.
W skardze do Sądu strona wnosi o uchylenie zaskarżonej uchwały podtrzymując swoje argumenty zawarte w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę Naczelna Rada Adwokackiej (dalej NRA) wniosła o jej oddalenie jako bezzasadnej.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje;
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i procesowym.
Ponadto, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz. U. Nr 53, poz.1270 - dalej jako p.p.s.a).
Badając zaskarżone uchwały pod tym kątem Sąd uznał, że skarga jest zasadna.
Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 lutego 2004 r. w sprawie P 21/02 orzekł, że art. 40 pkt 4 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze jest niezgodny z art. 65 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP przez to, że wskutek nie wskazania ustawowych przesłanek dla ustalania maksymalnej liczby aplikantów adwokackich dopuszcza dowolność w ograniczaniu konstytucyjnych wolności wyboru i wykonywania zawodu oraz wyboru miejsca pracy (pkt 1) a także art. 58 pkt 12 lit. j cytowanej ustawy jest niezgodny z art. 87 ust. 2 Konsytucji przez to, że dopuszcza co do osób nie będących jeszcze członkami korporacji samorządowej adwokatów możliwość ograniczenia tych osób w korzystaniu z konstytucyjnej wolności wyboru zawodu bez ustawowego określenia przesłanek i zakresu ograniczania(pkt 3).
Jak wynika z uzasadnień uchwały ORA w [...] z dnia [...] maja 1999 r. skarżąca nie spełniła wymogów przeprowadzonego konkursu gdyż uzyskała 94 lokatę i 33 punkty poza wymaganym limitem 57 punktów jakie uzyskała osoba, która w przeprowadzonym konkursie zajęła 20 miejsce i została wówczas przyjęta jako ostatnia.
W myśl art. 145 a § 1 k.p.a. można żądać wznowienia postępowania, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego będącego podstawą rozstrzygnięcia.
Przedmiotem bezpośredniej oceny Trybunału Konstytucyjnego w omawianej sprawie były wskazane w pytaniach prawnych ustawowe przepisy upoważniające, nie zaś treść wydanych na ich podstawie aktów wewnętrznych (regulaminów) samorządu radcowskiego. Nie oznacza to jednak, iż te akty wewnętrzne wydane w oparciu o przepisy uznane przez Trybunał za niezgodne z Konstytucją nie mogą podlegać ocenie co do swojej zgodności z prawem w ramach postępowania sądowoadministracyjnego (vide pkt 18 uzasadnienia wyroku TK). W uzasadnieniu tym Trybunał stwierdził: "określenie istotnych elementów konkursu na aplikację w aktach o charakterze wewnętrznym ogranicza (a wręcz uniemożliwia) skuteczną kontrolę legalności decyzji w tych sprawach. W sytuacji, gdy osoby ubiegające się o przyjęcie na aplikację adwokacką nie są jeszcze członkami korporacji zawodowej, podstawę prawną decyzji w ich sprawach mogą stanowić jedynie akty powszechnie obowiązujące wymienione w art. 87 Konstytucji RP, a nie akty o charakterze wewnętrznym, jakimi są uchwały korporacji zawodowych".
Ponadto, wypada w tym miejscu przytoczyć treść art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, który stanowi, iż orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.
Odnosząc się do poruszanej w zaskarżonych uchwałach kwestii poglądu Trybunału Konstytucyjnego, wyrażonego w pkt 18 uzasadnienia wyroku z dnia 18 lutego 2004 r. należy zauważyć, że w przeciwieństwie do sentencji wyroku, poglądy zawarte w uzasadnieniu wyroku Trybunału stanowią tylko interpretację pozbawioną waloru mocy powszechnie obowiązującej. W postanowieniu z dnia 13 listopada 2002 r. sygn. akt SK 28/01 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że uzasadnienia orzeczeń przedstawiają motywy i zapatrywania sędziów Trybunału biorących udział w wydaniu orzeczenia i mają charakter edukacyjny. Natomiast jedynie rozstrzygnięcia zawarte w sentencji wyroku posiadają moc powszechnie obowiązującą.
Dodatkowo podkreślić trzeba, że zapatrywania Trybunału umieszczone w pkt. 18 uzasadnienia wyroku z dnia 18 lutego 2004 r., na które powołują się organy Korporacji, odnoszące się do skuteczności przeprowadzonych konkursów na aplikację adwokacką, dotyczą jedynie osób przyjętych na te aplikacje lecz nie mogą stanowić przeszkody do ubiegania się o wznowienie postępowania dla osób, które nie zostały zakwalifikowane na aplikację w wyniku konkursu przeprowadzonego w oparciu o regulamin uchwalony na podstawie niekonsytucyjnych przepisów.
Wszystko to powoduje konieczność wyeliminowania zaskarżonych uchwał z obrotu prawnego jako naruszających przepis art. 145a § 1 k.p.a.
Z tych przyczyn w oparciu o art. 145 pkt 1 li. c) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.
Na podstawie art. 200 i 209 p.p.s.a. zasądzono na rzecz skarżącego koszty postępowania.