Uzasadnienie
Pismem z dnia 29 czerwca 2004 r. W. A., P. N., dalej skarżący, prowadzący działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą E. s.c. z siedzibą w R. wystąpili do Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z wnioskiem o unieważnienie prawa ochronnego znaku towarowego słowno – graficznego EUROPLAST, nr rejestracji R-144466, zgłoszonego do ochrony w dniu 1 października 1999 r. przez S. B., K. B. prowadzących działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą E. z siedzibą w K. Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, po rozpoznaniu ww. wniosku o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy EUROPLAST R-144466, działając na podstawie art. 8 pkt 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 17 ze zm.) w zw. z art. 315 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1117 ze zm.) oraz art. 102 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 ustawy Prawo własności przemysłowej, w pkt 1) unieważnił prawo ochronne na wyżej wskazany znak towarowy, w pkt 2) odstąpił od obciążania kosztami postępowania S. B. i K. B. W uzasadnieniu organ podniósł, iż sporny znak towarowy zawiera identyczne oznaczenie jakiego używają skarżący jako oznaczenie swojego przedsiębiorstwa przy czym W. A., P. N. zaczęli używać oznaczenia E. w nazwie prowadzonej działalności gospodarczej od 1992 r. podczas gdy znak towarowy EUROPLAST, R-144466 został zgłoszony do ochrony w dnia 1 października 1999r.
W takiej sytuacji znajduje w ocenie organu w pełni zastosowanie zasada zgodnie, z którą mocniejsze prawo ma podmiot, który pierwszy zaczął używać daną nazwę. W rozpatrywanej sprawie jako pierwsi oznaczenia E. w nazwie działalności gospodarczej zaczęli używać skarżący. Mając powyższe na uwadze, jak również okoliczność, że w kontaktach handlowych i innych rzadko używana jest cała nazwa podmiotu gospodarczego, a zazwyczaj wystarcza użycie trzonu nazwy, słowa dominującego w niej, charakterystycznego i odróżniającego od innych działających nie tylko w tej samej formie prawnej, ale w ogóle działających na rynku oraz fakt, że zakres ochrony spornego znaku pokrywa się z zakresem działalności gospodarczej prowadzonej przez wnioskodawców, Kolegium Orzekające stwierdziło, że skutkiem udzielenia prawa ochronnego, a w konsekwencji używania spornego znaku towarowego może być wprowadzenie odbiorców w błąd co do tożsamości przedsiębiorstw lub ewentualnych związków między nimi, a tym samym może to doprowadzić do naruszenia funkcji nazwy przedsiębiorstwa, a przez to prawa do niej przysługującego.
Biorąc pod uwagę trudną sytuację materialną związaną ze zobowiązaniami finansowymi po rozwiązanej spółce cywilnej E. oraz chęć ugodowego zakończenia sprawy z korzyścią dla wnioskodawców organ, na podstawie art. 102 k.p.c., postanowił odstąpić od obciążania S. B., K. B. kosztami postępowania w przedmiotowej sprawie.
Skarżący, reprezentowani przez pełnomocnika radcę prawnego T. B., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe rozstrzygnięcie w zakresie postanowienia rozstrzygającego o kosztach postępowania (pkt 2) zarzucając naruszenie art. 102 k.p.c., poprzez jego niezasadne zastosowanie i błędne przyjęcie, że S. B. i K. B. znajdują się w trudnej sytuacji finansowej i że dobrowolnie wyrazili chęć ugodowego zakończenia postępowania oraz naruszenie art. 98 k.p.c., poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy w sprawie zostały spełnione przesłanki do zasądzenia od strony przegrywającej postępowanie na rzecz strony wygrywającej w całości koszty postępowania, w tym koszty zastępstwa procesowego. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wnieśli o zmianę decyzji w powyższym zakresie i zasądzenie od S. B. i K. B. kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skarżący podnieśli, iż zastosowanie art. 102 k.p.c. wymagało ustalenia i uzasadnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku", w którym znalazła się strona przegrywająca, bowiem art. 102 k.p.c. stanowi wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności za wynik postępowania wyrażonej w art. 98 k.p.c. W ocenie skarżących organ nie wykazał, iż w sprawie niniejszej powołana przesłanka wystąpiła.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi dowodząc, iż skarżący, reprezentowani przez radcę prawnego, nie uiścili należnego w sprawie wpisu stałego we właściwej wysokości tj. w kwocie 1.000 zł, czym dopuścili się naruszenia art. 221 w zw. z art. 219 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
W piśmie z dnia 15 maja 2009 r. uczestnicy postępowania sądowego S. B., K. B. wnieśli o odrzucenie skargi popierając w tym zakresie stanowisko zaprezentowane przez organ bądź o oddalenie skargi. Dowodzili także, iż w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 102 k.p.c.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżona decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – dalej zwana p.p.s.a.).
Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia skargi i w konsekwencji skargę rozpoznał uznając, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Decyzja Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w zakresie jakim dotyczy rozstrzygnięcia o kosztach postępowania (pkt 2) została bowiem podjęta z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, jakim mogło to mieć wpływ na wynik sprawy, co skutkuje w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uwzględnieniem skargi.
Organ uzasadniając swoje żądanie odrzucenia skargi wywodził, iż zgodnie z § 2 ust. 3 pkt 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi należny w sprawie wpis stały wynieść powinien 1000 zł zaś z akt sądowych sprawy wynika, że profesjonalny pełnomocnik radca prawny reprezentujący stroną skarżącą opłacił wpis w wysokości 100 zł.
Podnieść jednak należy, że zgodnie z cytowanym powyżej § 2 ust. 3 pkt 11 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wpis stały wynosi w sprawach skarg, nieobjętych wpisem stosunkowym, z zakresu własności przemysłowej - 1.000 zł natomiast z § 2 ust. 1 pkt 1 powołanego rozporządzenia wynika, że wpis stały bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności wynosi w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym - 100 zł;
Przedmiotem skargi W. A., P. N. nie jest jednak rozstrzygnięcie z pkt 1 decyzji, a jedynie ta część decyzji w której Urząd Patentowy rozstrzygnął o kosztach postępowania. Z tego też powodu należy przyjąć, iż w tej sprawie wpis wynosił 100 zł, a nie jak przyjął Urząd Patentowy RP i uczestnik postępowania 1.000 zł.
Zgodnie bowiem z art. 256 ust. 1 ustawy prawo własności przemysłowej do postępowania spornego przed Urzędem Patentowym w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W kwestii jednak kosztów postępowania stosuje się odpowiednio przepisy obowiązujące w postępowaniu cywilnym (ust. 2).
Artykuł 108 § 1 k.p.c. statuuje zasadę koncentracji i unifikacji kosztów, stwarzającej obowiązek rozstrzygnięcia o nich w każdym orzeczeniu kończącym sprawę w instancji. Przy czym orzeczenie o kosztach zapada w formie postanowienia, nawet gdy jest zamieszczone w wyroku (orzeczenie SN z dnia 15 lutego 1967 r., II CZ 144/66, OSP 1972, nr 6, poz. 105).
Przenosząc powyższe zapisy procedury cywilnej na grunt niniejszego postępowania sądowadministracyjnego należy stwierdzić, iż rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zawarte w decyzji Urzędu Patentowego RP przybiera pod względem procesowym postać postanowienia.
Tym samym uznać należy, że punkt 2 decyzji organu z dnia [...] czerwca 2008 r., w którym organ odstąpił od obciążania kosztami postępowania S. B. i K.B., stanowiący rozstrzygnięcie o kosztach postępowania przez Urzędem Patentowym, przybrał postać postanowienia.
Przyjąć zatem należy, iż skarżący, reprezentowani przez radcę prawnego, wnosząc skargę jedynie na to postanowienie zawarte w ww. decyzji organu, zobowiązani byli do uiszczenia wpisu sądowego na podstawie powołanego powyżej § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w wysokości 100 zł. nie zaś jak wskazał to organ na podstawie § 2 ust. 3 pkt 11 powołanego rozporządzenia wysokości 1000 zł.
Mając to na uwadze Sąd stwierdził, iż skarga została należycie opłacona, co pozwala na jej merytoryczne rozpoznanie.
Podstawą rozstrzygnięcia organu o kosztach postępowania administracyjnego, zawartego w decyzji z dnia [...] czerwca 2008 r., był art. 102 k.p.c., który stanowi, że w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Stosując na podstawie art. 256 § 2 p.w.p. ww. przepis odpowiednio na potrzeby postępowania przed Urzędem Patentowym organ uznał, iż w sprawie zaistniał wypadek szczególnie uzasadniony polegający na trudnej sytuacji materialnej, S. B. i K. B. i odstąpił od obciążania ich kosztami postępowania.
Należy wskazać, iż zgodnie z przyjętym w doktrynie stanowiskiem do okoliczności branych pod uwagę przez sąd przy ocenie przesłanek zastosowania dyspozycji omawianego przepisu, zaliczyć można nie tylko te związane z samym przebiegiem postępowania, ale również dotyczące stanu majątkowego i sytuacji życiowej strony. Przy czym sama sytuacja ekonomiczna strony przegrywającej, nawet tak niekorzystna, że strona bez uszczerbku dla utrzymania własnego i członków rodziny nie byłaby w stanie ponieść kosztów, nie stanowi podstawy zwolnienia - na podstawie art. 102 - od obowiązku zwrotu kosztów przeciwnikowi, chyba że na rzecz tej strony przemawiają dalsze szczególne okoliczności, które same mogłyby być niewystarczające, lecz łącznie z trudną sytuacją ekonomiczną wyczerpują znamiona wypadku szczególnie uzasadnionego.
Należy podkreślić, że związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, że zarówno organ I jak i II instancji jest obowiązany do przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.). Z zasady wyrażonej w art. 8 k.p.a. wynika przede wszystkim wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy przez organ administracji publicznej, co jest zasadniczą treścią zasady praworządności. Tylko postępowanie odpowiadające takim wymogom i decyzje wydane w wyniku postępowania tak ukształtowanego mogą wzbudzać zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, nawet wtedy gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 7 grudnia 1984 r. (sygn. akt III SA 729/84, ONSA 1984, Nr 2, poz. 117) podkreślił, że w celu realizacji tej zasady konieczne jest przede wszystkim ścisłe przestrzeganie prawa, zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, konkretnego ustosunkowania się żądań i twierdzeń stron oraz uwzględnienia w decyzji zarówno interesu społecznego, jak i słusznego interesu obywateli, przy założeniu że wszyscy obywatele są równi wobec prawa.
Organ ponadto jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić cały materiał dowodowy (art. 7, art. 77 § 1 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.
W ocenie Sądu organ z powyższych obowiązków w sposób należyty się nie wywiązał. Należy bowiem wskazać, iż zastosowanie art. 102 k.p.c. w niniejszej sprawie winno zostać poprzedzone stosownymi ustaleniami poczynionymi przez organ a dotyczącymi rzeczywistej sytuacji materialnej S. B. i K. B. Organ takich ustaleń nie poczynił. Nie wskazał również, na jakiej podstawie przyjął, iż S. B. i K. B. wyrażali wolę ugodowego zakończenia sprawy z korzyścią dla wnioskodawców.
Wprawdzie sposób skorzystania z art. 102 k.p.c. jest uprawnieniem organu i do niego należy ustalenie, czy wystąpił szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu cyt. przepisu ale to nie oznacza dowolności w tej ocenie. Obowiązkiem organu jest bowiem wykazanie, że taki przypadek zachodzi i danie temu wyrazu w uzasadnieniu rozstrzygnięcia stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie rozstrzygnięcia w tej części sprowadza się jednak w istocie do arbitralnego stwierdzenia, nie popartego żadnymi ustaleniami i dowodami, że sytuacja finansowa S. B. i K. B. jest trudna i że wyrazili oni wolę ugodowego zakończenia sprawy. Taki stan rzeczy wskazuje na naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. i czyni niemożliwym dokonanie pełnej kontroli przez Sąd zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Organ ponownie rozpatrując sprawę przeprowadzi zatem stosowne postępowanie dowodowe na okoliczność istnienia przesłanek uzasadniających zastosowanie art. 102 k.p.c. i po dokonaniu oceny materiału dowodowego i poczynieniu niezbędnych ustaleń rozstrzygnie co do kosztów postępowanie uzasadniając rozstrzygnięcie zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w pkt 1 sentencji na zasadzie art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a., w pkt 2 na zasadzie art. 152 p.p.s.a.