Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2006 r. nakładającą na W. B. karę pieniężną 15.000,00 zł za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem przepisów o czasie pracy kierowców. Do jej wydania doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Dnia [...] sierpnia 2006 r., w miejscowości S., [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego poddał kontroli drogowej samochód marki [...] nr rej. [...] będący własnością W. B., prowadzącego firmę transportową "B.", który wiózł ładunek z R. do O. Samochód prowadził kierowca T. N. będący pracownikiem W. B. Jak wynika z protokołu kontroli kierowca okazał wykresówki za [...] sierpnia 2006 r. oraz [...] i [...] sierpnia 2006 r., z których wynikało m.in., że od godziny 16:00 dnia [...] sierpnia 2006 r. do godziny 3:30 dnia [...] sierpnia 2006 r. nie prowadził pojazdu i miał wolne. Z ustaleń protokołu wynika ponadto, że w pozostałe dni wymagane ustawą okresy odpoczynku kierowca odbierał w pojeździe. Kontrolerzy stwierdzili brak odpowiedniego miejsca do spania w kabinie pojazdu i uznali, że wszystkie odebrane przez kierowcę okresy wypoczynku nie były odebrane. Ustalili skrócenie dziennego czasu odpoczynku 3 razy po 9 godzin oraz 3 razy po 11 godzin, a także, po zliczeniu czasu jazdy kierowcy, przekroczenie czasu jazdy o 18 godzin i 54 minuty oraz o 13 godzin i 45 minut.
Kierowca podpisał protokół bez uwag, a przesłuchany jako świadek wyjaśnił, że kontrolowany [...] nie jest wyposażony w miejsce do spania, a odpoczynek odbiera rozkładając na siedzeniach w kabinie materac. Tak odpoczywał [...] sierpnia, [...] sierpnia, [...] sierpnia [...] sierpnia, [...] sierpnia i [...] sierpnia. Od godziny 16:00 w dniu [...] sierpnia do godziny 3:30 w dniu [...] sierpnia miał wolne i nie prowadził pojazdu. Wyjaśnił, że pojazd jest nowy i będzie wyposażony w miejsce do spania.
Po wszczęciu postępowania W. B. wyjaśnił, że pojazd zaraz po zakupie został zgodnie z rozporządzeniem Rady(EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. wyposażony w miejsce do spania, co zostało potwierdzone przez kierowcę, który wyjaśnił "że posiada materac, który rozkłada na siedzeniach". Na tym materacu kierowca odpoczywa w czasie postoju pojazdu wygodnie. Materac został wykonany na zamówienie, specjalnie do kontrolowanego pojazdu przez zakład tapicerski. Dołączył rachunek za materac wystawiony dnia [...] lipca 2006 r. przez zakład tapicerski /przed kontrolą/ oraz plik zdjęć kabiny pojazdu z miejscem do spania. Na zdjęciach tych uwidocznione jest posłanie składające się z materaca leżącego na sztywnej podkładce umieszczonej na wszystkich siedzeniach w kabinie kierowcy, wyposażone w pościel i mieszczące leżącego na nim mężczyznę. W. B. wyjaśnił także, iż przewidując możliwość prowadzenia pojazdu przez więcej niż jednego kierowcę zamówił wykonanie i montaż sypialnej kabiny dachowej [...], o czym kierowca informował w czasie kontroli.
Kabina została zamontowana [...] sierpnia 2006r. /po kontroli/. Rachunek za tę kabinę dołączył. Wnosił o umorzenie postępowania, gdyż kierowca, co wynika z wykresówek, odbierał wypoczynek w czasie postoju pojazdu, w pojeździe wyposażonym w miejsce do spania tj. spełniającym wymagania art. 8 p.7 rozporządzenia EWG.
Decyzją z dnia [...] września 2006 r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na W. B. karę pieniężną w łącznej wysokości 15.000,00 zł po ograniczeniu sumy kar wynoszącej 17.900,00 zł. Na kwotę tą składają się wymienione niżej kary:
1/ 600,00 zł za skrócenie dziennego odpoczynku za czas do jednej godziny na podstawie art.92 ust.1 p.2, 7 i 8 oraz art.92 ust.4 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym /Dz. U. 204 z 2004r. poz.2088 z późn. zmianami, dalej cytowana jako u.t.d./ i lp.10.2 lit.a, a także art. 8 ust. 1-2 i ust. 7 oraz art. 9 Rozporządzenia Rady /EWG/ 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego /Dz. Urz. WE L 370 z 31 grudnia 1985 r. cytowanego dalej jako Rozporządzenie 3820/85/;
2/ 10.800,00 zł za skrócenie dziennego odpoczynku za każdą kolejną godzinę na podstawie na podstawie p.10.2 lit. b załącznika do u.t.d. i art. 8 ust.1-2 i ust. 7 oraz art. 9 Rozporządzenia 3820/85;
3/ 300,00z zł za przekroczenie maksymalnego dziennego okresu prowadzenia pojazdu o czas powyżej 15 minut do jednej godziny na podstawie l.p.10.4 lit. a załącznika do u.t.d. oraz art. 6 ust. 1 Rozporządzenia 3820/85;
4/ 6200,00 zł za przekroczenie maksymalnego dziennego okresu prowadzenia pojazdu za każdą rozpoczętą godzinę na podstawie l.p.10.4 lit. b załącznika do u.t.d. oraz art.6 ust.1 Rozporządzenia 3820/85;
Z uzasadnienia decyzji wynika, że organ uznał, iż pojazd nie był wyposażony w odpowiednie miejsce do spania, gdyż materaca rozkładanego na siedzeniach nie można uznać za odpowiednie miejsce do spania. Zdaniem organu w miejsce do spania pojazd powinien być wyposażony przez producenta lub dealera przed sprzedażą albo doposażony później, tak jak to uczynił przedsiębiorca po kontroli. W tym stanie rzeczy organ uznał, że wszystkie wynikające z wykresówek wypoczynki nie były odebrane, a to z kolei skutkowało skróceniem dziennego czasu odpoczynku i przekroczeniem maksymalnego dziennego czasu prowadzenia pojazdu.
Od tej decyzji odwołał się W. B. wnosząc o jej uchylenie. Zarzucał rażące naruszenie prawa art.92 u.t.d. oraz przepisów wspólnotowych, art. 13 i 14 ustawy o czasie pracy kierowców, art. 77 k.p.a., 10 k.p.a. i 84 k.p.a. W uzasadnieniu wskazał, że kontroler według swego uznania określił, że miejsce do spania dla kierowcy nie było odpowiednie. Ustalenie to jest błędne, bowiem pojazd był wyposażony przez specjalne miejsce do spania, a miejsca do spania montowane fabrycznie w kabinie kierowcy są urządzane w taki sam sposób. Ustawa ani rozporządzenie nie określa strony technicznej miejsca do spania, zatem organ nie miał prawa uznać, że nie było ono odpowiednie, a jego ocena była dowolna, co jest niedopuszczalne. Organ nie wskazał też dlaczego miejsce jest nieodpowiednie.
Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2006 r. nr nr [...] utrzymał w mocy decyzję I instancji w całości. Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 138 § 1 p. 1 k.p.a., art. 92 u.t.d. oraz lp.10.2 lit. a, 10.2 lit. b, 10.4 lit. a i 10.4 lit. b załącznika do u.t.d., a także art. 6 ust. 1, 8 ust. 1 ust. 2 i ust. 7 oraz art. 9 Rozporządzenia 3820/85.
W uzasadnieniu przytoczył treść przepisów Rozporządzenia 3920/85 dotyczących wypoczynku kierowcy i wskazał, że kierowca kontrolowanego pojazdu odbierał wypoczynek w pojeździe, który nie był wyposażony w odpowiednie miejsce do spania. Zatem organ I instancji zasadnie uznał, że kierowca nie odbierał wypoczynku prawidłowo. Dalej wywiódł, że jest bezsporne, że w pojeździe nie znajdowało się miejsce do spania, które dawałoby kierowcy możliwość odebrania prawidłowego odpoczynku w kabinie pojazdu, a pojazd, w którym kierowca jest zmuszony do rozkładania na siedzeniach materaca nie może być uznany za pojazd wyposażony w odpowiednie miejsce do spania, bowiem taki samochód nie jest do tego konstrukcyjnie przystosowany. Odpowiednie miejsce do spania zostało zamontowane dopiero po kontroli. Materiał dowodowy został zgromadzony właściwie, a strona uczestniczyła w postępowaniu i miała możliwość wypowiedzenia się w jego toku, co też uczyniła.
Powyższą decyzję W. B. zaskarżył w całości do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i wniósł o jej uchylenie. Podniósł zarzuty jak w odwołaniu i wskazał, że brak w przepisach regulacji dotyczących wymogów technicznych miejsca do spania w pojeździe, a miejsce w jego pojeździe było odpowiednie. Organ dokonał bezprawnie nadinterpretacji przepisów prawa.
Główny Inspektor Transportu Drogowego, w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie i wywodził, że pojazd powinien być wyposażony w miejsce do spania, co oznacza, że powinno ono być wydzielone.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153 z 2002 r. poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. nr 153 z 2002 r. poz. 1270/, dalej zwanej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.
Kontrolując w ten sposób zaskarżoną decyzję Sąd stwierdził naruszenia prawa, skarga jest więc uzasadniona.
Na wstępie wskazać należy, że między stronami jest niesporne, a wynika to z kontrolowanych wykresówek jakie okresy wypoczynku i kiedy były przez kierowcę odbierane na posłaniu w pojeździe oraz, że odpoczynki te kierowca odbierał w czasie postoju pojazdu. Jest też niesporne, że godziny ich odbierania i czas ich trwania były właściwe, a przepisy regulujące te kwestie były bardzo skrupulatnie przestrzegane przez kierowcę.
Przedmiotem sporu jest jedynie okoliczność, czy odpoczynki odbierane w pojeździe były skutecznie odbierane i co za tym idzie, czy w ogóle były wypoczynkami. Cała konstrukcja nałożenia przez organ kary opiera się na założeniu, że w kontrolowanym pojeździe nie znajdowało się miejsce do spania, które dawałoby kierowcy możliwość odbierania wypoczynku w pojeździe. Wbrew twierdzeniom organu /str.5 decyzji II instancji/ okoliczność ta jest sporna między stronami.
Z protokołu kontroli wynika, że "kontrola kabiny pojazdu wykazała brak odpowiedniego miejsca do spania", a kierowca oświadczył, że "na materacu, który rozkłada w kabinie na siedzeniach" /brak w protokole słowa "śpi"/. Kontroler nie opisał miejsca do spania i nie wiadomo, czy je w ogóle widział, nie zrobił jego zdjęć ani np. pomiarów długości posłania czy wyposażenia posłania, poprzestając na konstatacji, że miejsce do spania jest nieodpowiednie. Dlaczego miejsce do spania było nieodpowiednie z protokołu nie wynika. Tymczasem okoliczność ta ma w sprawie niniejszej znaczenie zasadnicze, gdyż to na niej opierają się wszystkie zarzuty organu dotyczące nieodebrania obowiązkowych wypoczynków przez kierowcę. W toku postępowania skarżący nadesłał liczne zdjęcia miejsca do spania oraz rachunek za materac specjalnie wykonany do kontrolowanego pojazdu przed datą kontroli. Do tego materiału dowodowego organ ani I ani II instancji w ogóle się nie ustosunkował i właściwie nie wiadomo dlaczego uznał miejsce za nieodpowiednie, skoro nie wiadomo, jakie ono w istocie było i jakie miało wady, które je dyskwalifikowały.
W ocenie Sądu okoliczność, że posłanie było montowane na siedzeniach w kabinie nie może sama w sobie dyskwalifikować miejsca do spania, w szczególności, gdy miejsce było wyposażone w materac na twardej podkładce i pościel. Jeżeli miejsce tak montowane i wyposażone w ocenie organu nie było odpowiednie i nie zapewniało kierowcy należytego wypoczynku oraz spania w godziwych warunkach, to organ powinien ten fakt wykazać, uzasadnić i dowieść konkretnymi okolicznościami i argumentami. Nie wystarczało wskazanie, że miejsce nie było odpowiednie, należało wykazać dlaczego nie spełniało warunków "odpowiedniego miejsca do spania" w rozumieniu Rozporządzenia 3820/85.
Wskazać też należy, iż okoliczność, że już po dacie kontroli właściciel zamontował w pojeździe kabinę dachową z posłaniami dla dwóch kierowców nie ma żadnego znaczenia w sprawie niniejszej, w której ocenie podlega miejsce do spania dla jednego kierowcy w kabinie pojazdu.
Podnieść należy, że art. 8 ust. 7 Rozporządzenia 3820/85 wyraźnie stanowi, że dzienny okres odpoczynku może być wykorzystywany w pojeździe, jeśli jest on wyposażony w miejsce do spania i znajduje się na postoju. Rozporządzenie nie definiuje kiedy i w jaki sposób pojazd ma być wyposażony w miejsce do spania, w szczególności nie wskazuje, że miejsce to ma być zamontowane na stałe i nie może być rozkładane w miarę potrzeb. Rozporządzenie też nie stanowi, że miejsce do spania ma być montowane fabrycznie lub przez dealera. Takie wymogi organu są zupełnie dowolne i nie uzasadnione przepisami prawa.
Zważywszy powyższe uznać należy, że organ naruszył przepisy postępowania administracyjnego dotyczące postępowania dowodowego. Organ nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy, gdyż w zasadniczym dokumencie, jakim jest protokół kontroli, nie opisał w ogóle miejsca do spania, ani nie wykonał jego zdjęć, czym naruszył art. 7 i art.77 § 1 k.p.a., w toku postępowania nie rozważył całego materiału dowodowego, gdyż nie odniósł się w ogóle do wyjaśnień strony, zdjęć posłania i rachunku za materac, czym naruszył art. 80 k.p.a., a w uzasadnieniu decyzji nie wyjaśnił czy i dlaczego dowodom przedstawionym przez stronę odmówił mocy dowodowej, czym naruszył art. 107 § 3 k.p.a. Nie wskazał też podstawy prawnej wymogów jakie spełniać powinno miejsce do spania. Takie uchybienia przepisom postępowania mogły mieć wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji I instancji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ rozważy ponownie całokształt zgromadzonego materiału dowodowego i w oparciu o cały materiał oraz przepisy obowiązującego prawa oceni ponownie, czy miejsce do spania w kontrolowanym pojeździe, na którym kierowca odbierał obowiązkowe wypoczynki było odpowiednie.
Ze wskazanych wyżej względów stosownie do art. 145 § 1 p.1 lit.c p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji i uchylił obie decyzje.
O wstrzymaniu wykonania uchylonych decyzji do czasu uprawomocnienia wyroku Sąd orzekł na zasadzie art. 152 p.p.s.a.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a. i zasądził - kwotę 450,00 zł z tytułu zwrotu uiszczonego wpisu sądowego oraz działając na podstawie § 2 ust. 1 i 2 i § 14 ust. 2, p.1 lit. a w związku z § 6 p. 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu /Dz. U. nr 163 z 2002 r. poz. 1349 z późn. zmianami/ - kwotę 2400,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego. Sąd zasądził też kwotę 15 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.