Uzasadnienie
P. Z. (dalej też jako skarżący) złożył sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Z podanych przez skarżącego w formularzu informacji i załączonych do niego dokumentów wynikało, iż skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Skarżący pobiera świadczenie rentowe w wysokości 1260,16 zł netto miesięcznie oraz dodatek pielęgnacyjny w wysokości 209,59 zł netto miesięcznie. Ponadto skarżący oświadczył, iż prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje dochód w wysokości ok. 2000 zł netto miesięcznie oraz jest zobowiązany do uiszczania kwoty 1000 zł tytułem alimentów na dziecko.
Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz przedstawione dokumenty były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, na podstawie zarządzenia starszego referendarza sądowego skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni poprzez nadesłanie:
- a) zeznania podatkowego skarżącego za rok 2016, ewentualnie zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie,
- b) dokumentów wskazujących wysokość dochodów uzyskanych przez skarżącego w roku 2017 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (w zależności o formy opodatkowania np. ostatni PIT-5, kopie księgi przychodów i rozchodów, ewidencji przychodów),
- c) wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, (w przypadku, jeśli takie rachunki posiada, jeżeli skarżący nie posiada rachunków bankowych, zobowiązać skarżącego do złożenia stosownego oświadczenia),
- d) aktualnego orzeczenia sądu potwierdzającego fakt ciążenia na skarżącym obowiązku alimentacyjnego (rubryka 11 formularza wniosku po przyznanie prawa pomocy),Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 28 lutego 2018 r.
W odpowiedzi na wezwanie skarżący przesłał do Sądu pismo z dnia 28 lutego 2018 r., do którego załączył:
- - PIT-36 za rok 2016, z którego wynikało, że skarżący w roku 2016, z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, przy przychodach w wysokości 379.495 zł osiągnął dochód w wysokości 37.929 zł,
- - książkę przychodów i rozchodów za rok 2017, z której wynikało, że w roku 2017, przy przychodach w wysokości 49.699 zł poniósł stratę w wysokości 27.887 zł,
- - wyciąg z rachunku [...] za okres 1 grudnia 2017 r. – 28 lutego 2018 r.
Zgodnie z art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej cyt. jako p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Taka właśnie sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej, mianowicie skarżący została wezwany do potwierdzenia stosownymi dokumentami oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Skarżący w odpowiedzi na wezwanie do nadesłania wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, nadesłał wyciąg z rachunku [...]. Jednakże z analizy powyższego wyciągu wynika, iż skarżący posiada jeszcze dwa inne rachunku bankowe. I tak w dniu 29 grudnia 2017 na ww. rachunek skarżącego wpłynęła kwota 30.000 zł z rachunku nr [...], należącego do "[...]". Natomiast w dniach 29 grudnia 2017 r. i 5 stycznia 2018 r. dwukrotnie przelano po 20.000 zł na rachunek nr [...], należący także do P. Z.. Tym samym skarżący nie wykonał prawidłowo wezwania do nadesłania wyciągów z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych, nie ujawniając dwóch posiadanych rachunków bankowych.
Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s,a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004 s. 319).
Biorąc pod uwagę fakt, iż skarżący nie przesłał na wezwanie Sądu wszystkich żądanych dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową, to jest wyciągów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych, brak było możliwości ustalenia, czy skarżący wypełnia przesłanki art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Podkreślić bowiem należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest jej stan majątkowy. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1 (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). "Instytucja zwolnienia od kosztów stanowi w istocie pomoc państwa dla osób które, ze względu na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny" (tak na gruncie przepisów k.p.c. J. Gudowski /w:/ T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska "Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze", tom 1, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 290 i cytowane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego).
Skoro zatem jest to pomoc państwa, Sąd musi ustalić, czy ubiegający się o przyznanie prawa pomocy wypełnia ustawowe przesłanki przyznania tejże pomocy państwa, co nie jest możliwe w przypadku niewykazania stanu majątkowego skarżącego
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało postanowić jak w sentencji.