Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...]września 2005r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...]maja 2005r. nakładającą na H. S., karę pieniężną w łącznej wysokości 8.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji.
Powyższe decyzje wydano na podstawie następujących ustaleń faktycznych: w dniu [...]maja 2004 r. na drodze nr [...]w miejscowości Z. skontrolowano pojazd należący do skarżącego H. S. Podczas tej kontroli kierowca J. K. prowadzący pojazd ciężarowy marki [...] o nr rej[...], należący do H. S. nie okazał zaświadczenia o wykonywaniu przewozów na potrzeby własne oraz kontrolujący stwierdzili brak zamontowanego przyrządu kontrolnego. Jak wynika z treści protokołu kontrolowany pojazd przewoził około 6 ton żwiru z kopalni w W. na budowę do G. W trakcie postępowania wyjaśniającego H. S. poinformował organ, że jest rolnikiem i posiadaczem gospodarstwa rolnego o pow. 20,6 ha. Jednakże, zdaniem organu, nie zwalnia to firmy skarżącego od konieczności posiadania zaświadczenia na przewozy na potrzeby własne.
Decyzją z dnia [...]lipca 2004 r. [...]Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w [...]., nałożył na H. S., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą O. karę pieniężną w łącznej wysokości 5.000 zł w tym; za brak przyrządu kontrolnego (3.000 zł), za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia (2.000 zł). Jako podstawę prawną decyzji wskazano przepisy art. 33 ust. 1, ust. 3a, ust. 3 b, art. 92 ust. 1, art. 92 ust. 1 pkt. 2 i 6, art. 92 ust. 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 1371 z późniejszymi zmianami), lp. 1.1.7, lp. 1.11.7 ust. 1, załącznika o ustawy o transporcie drogowym oraz art. 3 ust. 1-2 art. 15 ust. 7 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE nr L 370 z 31.12.1985 r. - dalej jako rozporządzenie Rady EWG Nr 3821/85) oraz przepisy art. 27-31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879).
Od powyższej decyzji Pan H. S. wniósł odwołanie. W odwołaniu tym wskazał, że skontrolowany samochód ciężarowy [...] jest użytkowany w gospodarstwie rolnym H. S., które to gospodarstwo prowadzi agroturystykę, zaś dochody i koszty tego gospodarstwa opodatkowane są podatkiem rolnym. Ponadto wyjaśnił, iż przedmiotowy samochód w 2003 r. został wycofany ze środków trwałych O. (w skrócie O.) H. S. i przesunięty do G. R. H. S. Odwołujący powołał się także na przepis art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym, który nie wymaga posiadania zaświadczenia od rolnika.
Jednocześnie wskazał, że kierowca nie jest jego pracownikiem i wykonywał usługę jednorazowo, zaś celem transportu było wykorzystanie żwiru jako kompozytu do ziemi ogrodniczej do gospodarstwa agroturystycznego. Zdaniem odwołującego z tych też powodów nie ma on obowiązku instalowania tachografu. Do odwołania załączono m.in. kserokopię ewidencji środków trwałych O., zaświadczenie z KRUS, wyjaśnienia Ministra Transportu, Żeglugi i Łączności z dnia [...] marca 1989 r.
Na skutek rozpoznania odwołania strony w zakresie wymierzonej kary w wysokości 3.000 zł za brak tachografu decyzją z dnia [...]lutego 2005 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego działając w oparciu o przepisy art. 92 ust. 1 pkt 6, lp. 1.11.7 pkt 1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym a także art. 3, rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 oraz art. 29 i 30 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W ocenie Głównego Inspektora działanie organu pierwszej instancji było zgodne z prawem.
Natomiast rozpoznając sprawę nałożenia kary w kwocie 2.000 zł za brak zaświadczenia Główny Inspektor Transportu Drogowego postanowieniem z dnia [...]lutego 2005 r. wyłączył do odrębnego postępowania sprawę dotyczącą kary 2.000 zł z za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia. Następnie decyzją z dnia [...]lutego 2005 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w tym zakresie (kary 2.000 zł) i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, iż należy jednoznaczne ustalić czy wykonywany w dniu kontroli przewóz spełnia warunki przewozu na potrzeby własne, czy był transportem drogowym w rozumieniu art. 4 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym. Po przeprowadzeniu w tym zakresie postępowania administracyjnego [...]Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...]maja 2005r. nałożył na H. S. karę pieniężną w kwocie 8000 zł (osiem tysięcy złotych).
Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 104 § kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy art. 92 ust. 1 i ust. 4 w zw. z art. 5 ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym i lp. 1.1.1 załącznika do ustawy o transporcie drogowym. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż wykonywany w dniu kontroli przejazd pojazdem należącym do skarżącego nie spełniał przesłanek przewozu na potrzeby własne określone w art. 4 ust.4 ustawy o transporcie drogowym, albowiem kierujący pojazdem kierowca nie był pracownikiem skarżącego w rozumieniu art. 2 kodeksu pracy.
Pismem z dnia [...]czerwca 2005r. H. S. złożył odwołanie od powyższej decyzji wnosząc o jej zmianę lub uchylenie. W piśmie tym po raz kolejny wskazał, iż kontrolowany pojazd wykorzystywany jest na potrzeby własne prowadzonej działalności rolniczej. Będąc zaś rolnikiem spełnia wszystkie wymogi o których mowa w art. 33 ust.2 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym i nie zachodziła potrzeba posiadania zaświadczenia o wykonywaniu przewozu na potrzeby własne. Zarzucił, że na żadnym etapie postępowania administracyjnego nie ustosunkowano się do powyższych argumentów i nie wyjaśniono na jakie potrzeby w rzeczywistości był wykorzystywany kontrolowany pojazd. Zdaniem skarżącego sprawa nie została, więc wyjaśniona w sposób wyczerpujący, czym naruszono podstawowe zasady postępowania administracyjnego.
Decyzją z dnia [...]września 2005r. Główny Inspektor Transportu drogowego działając na podstawie art. 138 § 1pkt 1 kpa, art.4 pkt 3 i pkt 4 a, art. 5 ust.1, art. 92 ust.1 ustawy o transporcie drogowym oraz lp. 1.1.1. załącznika do ustawy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem organu II instancji ustalony w sprawie stan faktyczny wskazuje na wykonywanie przez skarżącego w dniu kontroli krajowego transportu rzeczy bez wymaganej licencji. Jednocześnie podniósł, iż wyłączenie z art. 33 ust. 2 dotyczy podmiotów nie będących przedsiębiorcami. Natomiast zdaniem organu działalność rolnicza może być kwalifikowana jako działalność gospodarcza jeśli jest działalnością zarobkową, a więc nie wykonywaną wyłącznie dla zaspokojenia własnych potrzeb prowadzoną zawodowo i we własnym imieniu. Powyższą decyzję "rolnika-przedsiębiorcy" organ stworzył opierając się na definicjach zawartych w ustawie z dnia 19 listopada 1999r. prawo o działalności gospodarczej. Jednocześnie mając na uwadze, iż pojazd nie był prowadzony przez pracownika H. S. przewóz ten nie mógł być uznany za wykonywany na potrzeby własne.
W skardze z dnia [...]października 2005r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego H. S., wnosząc o uchylenie decyzji o nałożeniu kary, podtrzymał w całości zarzuty opisane w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).
Rozpoznając zatem sprawę pod tym kątem stwierdzić należy, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zdaniem Sądu w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia przepisów postępowania co mogło mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organ administracji nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego do czego zobowiązują go art. 7 i 77 k. p. a., nie wykazując należytej dbałości o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Zebrane natomiast w sprawie dowody ocenił z naruszeniem zasady zawartej w art. 80 k.p.a. tj. swobodnej oceny dowodów. W konsekwencji uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów określonych w art. 107§ k.p.a.
Stosownie do treści art. 33 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Jednakże w myśl przepisu art. 33 ust 2 cytowanej ustawy obowiązek uzyskania zaświadczenia, o którym mowa w ust. 1, nie dotyczy przewozów drogowych wykonywanych przez podmioty, nie będące przedsiębiorcami, o których mowa w art. 3 ust. 2 pkt 3, z tym że w przypadku działalności wytwórczej w rolnictwie dotyczącej upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego obowiązek uzyskania zaświadczenia nie dotyczy rolnika w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25, z późn. zm.).
Zgodnie z art. 6 pkt 1) powoływanej ustawy poprzez rolnika rozumie się pełnoletnią osobę fizyczną, zamieszkującą i prowadzącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym, w tym również w ramach grupy producentów rolnych, a także osobę, która przeznaczyła grunty prowadzonego przez siebie gospodarstwa rolnego do zalesienia, zaś pkt 3) tego przepisu stanowi, że działalność rolnicza jest to działalność w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym ogrodniczej, sadowniczej, pszczelarskiej i rybnej.
A zatem w świetle cytowanych wyżej przepisów zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie ma kwestia ustalenia rzeczywistego charakteru spornego przewozu wykonywanego pojazdem należącym do skarżącego H. S. w dnu [...]maja 2004r.
Z protokołu kontroli z dnia [...]maja 2004 r. podpisanego przez kierowcę J.K., wynika że kontrolowany pojazd przewoził żwir z kopalni firmy pod nazwą O. (O.) H. S. z siedzibą w W. na budowę prowadzoną przez firmę w G. Jednocześnie w toku postępowania administracyjnego skarżący H.S. kwestionował charakter tego przewozu wskazując, iż żwir przewożony był na potrzeby prowadzonej działalności rolniczej i miał służyć jako kompozyt do ziemi ogrodniczej. Ponieważ skarżący jest rolnikiem w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników był zwolniony stosownie do art. 33 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym z obowiązku uzyskania zaświadczenia na wykonywanie przewozów na potrzeby własne. W toku prowadzonych postępowań administracyjnych skarżący podnosił, iż kontrolowany samochód jest użytkowany w gospodarstwie rolnym i na okoliczność wycofania przedmiotowego pojazdu ze środków trwałych firmy O. skarżący przedstawił wyciąg z ewidencji środków trwałych tej firmy, który to dokument został całkowicie pominięty przez organy przy rozpoznaniu sprawy.
Stanowisko organu, iż protokół został podpisany przez kierowcę bez zastrzeżeń jest, w wypadku istnienia takich rozbieżności, całkowicie niewystarczające.
Mimo istniejących rozbieżności zawartych w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie, nie zostały one wyjaśnione przez organ tak, jak tego wymaga art. 7 k.p.a.
Ponadto Sąd rozstrzygający niniejszą sprawę nie podzielił stanowiska Głównego Inspektora Transportu Drogowego, że rolnik może być przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy zarówno prawo o działalności gospodarczej, jaki i obecnie obowiązującej ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173 poz. 1087). Stworzona natomiast przez organ definicja "rolnika przedsiębiorcy" nie znajduje podstaw w świetle obowiązujących przepisów prawa. Należy podkreślić, iż powołane wyżej przepisy w sposób jednoznaczny z zakresu swojego zastosowania wyłączają działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego, a także wynajmowania przez rolników pokoi, sprzedaży posiłków domowych i świadczenia w gospodarstwach rolnych innych usług związanych z pobytem turystów.
W świetle powyższych unormowań niedopuszczalne wydaje się zatem tworzenie przez organ własnych pojęć i definicji rolnika będącego przedsiębiorcą na użytek niniejszej sprawy przy jednoczesnym braku ustalenia stanu faktycznego sprawy. Tym samym w przypadku ustalenia przez organ w trakcie ponownie prowadzonego postępowania administracyjnego, że skarżący H.S. w dniu [...]maja 2004r. wykonywał przewóz jako rolnik w rozumieniu ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników będzie oznaczało, iż nie był on przedsiębiorcą i korzystał z ustawowego zwolnienia z obowiązku uzyskania zaświadczenia na przewozy drogowego na potrzeby własne określonego stosownie do art. 32 ust. 2 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym. Powyższe ustalenia mogą nastręczać istotne trudności zwłaszcza, że skarżący oprócz tego, iż jest rolnikiem, prowadzi także działalność gospodarczą w formie jednoosobowej firmy pod nazwą O. Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że sprawa wymaga ponownej szczegółowej analizy we wskazanym wyżej kierunku.
Aby zaskarżone rozstrzygnięcie ocenić w sposób prawidłowy, Sąd musi dysponować stanowiskiem organu zawierającym odniesienie do wszystkich zarzutów stawianych przez stronę skarżącą. Sąd administracyjny nie czyni bowiem własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę. Tym samym stwierdzić należy, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów stawianych przez normę zawartą w przepisie art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którą uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne decyzji powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. Jednocześnie rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania uchylonych decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku, Sąd oparł się na przepisie art. 152 p.p.s.a.